د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د چهارشنبې په ورځ اعلان وکړ، چې دی د غزې جګړې د پای ته رسولو لپاره د یوه سولهییز تړون د نهایی کېدو په درشل کې دی او کېدای شي چې په نږدې ورځو کې منځني ختیځ ته سفر وکړي.
ټرمپ ویلي، چې د ده په مشرۍ د جوړ شوي سولهییز وړاندیز خبرې ډېرې پرمخ تللې دي او تمه ده چې په راتلونکو څو ورځو کې پای ته ورسېږي.
نوموړي زیاته کړه: «ښکاري چې له حماس سره خبرې په ښه ډول پر مخ روانې دي.»
ټرمپ همدارنګه وویل، که چیرې خبرې اترې د پلان له مخې پر مخ ولاړې شي، نو دی به د راتلونکې اوونۍ په پای کې منځني ختیځ ته سفر وکړي.
د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت سرپرست مولوي عبدالکبیر د دغې ډلې له درېیو نورو چارواکو سره په کتنه کې د افغان کډوالو د ستونزو د حل په اړه ویلي، چې د راستنېدونکو او په بهر کې د مېشتو افغان کډوالو د ستونزو د حل لپاره یې چمتووالی نیولی دی.
د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت سرپرست د چهارشنبې په ورځ (د تلې ۱۶مه) د دغې ډلې د معلوماتو او احصایې ادارې او د ټرانسپورت او هوايي چلند او همداراز د شهیدانو او معلولینو چارو وزارتونو له مرستیالانو سره په کتنه کې زیاته کړه، چې د اسلامي نظام مسوولیتونو ته په کتو د نظام ساتنه او د ولس د ستونزو حل د دوی لومړیتوب دی.
هغه همداراز د راستنو شویو او په بهر کې د افغان کډوالو ستونزو ته د رسېدنې یادونه وکړه او زیاته یې کړه: «دوی په لویه کچه د کډوالو ستونزو حل ته تابیا نیولې ده.»
دا په داسې حال کې ده، چې له ګاونډیو هېوادونو سربېره ځينو اروپايي هېوادونو د افغان کډوالو او پناه غوښتونکو اېستنې ته ملا تړلې او یوازې د روان کال په لړ کې څه باندې ۱ میلیون افغانان بېرته هېواد ته په زوره ستنول شوي او دغه بهیر همداراز دوام لري.
دغه ستانه شوي افغانان په کور دننه د سرپناه د نشتوالي په ګډون له ګڼو ستونزو سره مخ دي او ځينې یې چې په تېر نظام کې دولتي او په ځانګړې توګه نظامي دندې درلودې او د ناچارۍ له امله لږ تر لږه ګاونډیو هېوادونو ته تللي و او هغوی هم په زوره بېرته اېستلي، نو دوی د خپل د سر د ګواښ اندېښنه هم لري.
په خېبرپښتونخوا کې د پاکستاني طالبانو د تېرې شپې په بریدونو کې د ۱۱ پاکستاني پوځیانو تر وژل کېدو وروسته، د دغه هېواد پوځ ویلي چې دا برید د هند د استخباراتو په ملاتړ «ټيټيپي» کړی دی. خو «لانګ وار ژورنال» ویلي، چې اسلاماباد د هند په تورنولو سره غواړي ځان له مسوولیت څخه خلاص کړي.
پاکستاني طالبانو تېره شپه د خېبرپښتونخوا په اورکزۍ ولسوالۍ کې پر پاکستاني پوځیانو برید کړی، چې په پایله کې یې ۱۱ پاکستاني پوځیان ووژل شول.
د پاکستان د پوځ د اطلاعاتو او عامه اړیکو دفتر په یوه خبرپاڼه کې د خپلو ۱۱ پوځیانو د وژل کېدو پخلی کړی او ویلي یې دي، چې ۱۹ وسلهوال یې هم وژلي دي.
خو پوځ ویلي، یاد برید د «هندي استخباراتو ملاتړې ډلې فتنه الخوارج» له لوري شوی.
د پاکستان پوځ په خپلو خبرپاڼو کې پاکستاني طالبانو ته د «فتنه الخوارج» اصطلاح کاروي.
د «لانګ وار ژورنال» د راپور له مخې، اورکزي ولسوالۍ د «جماعتالاحرار» مرکز بلل کېږي. دا ډله د پاکستاني طالبانو یوه خطرناکه څانګه ده، چې له القاعده او افغان طالبانو سره نږدې اړیکې لري.
دغه ډله د عمر خالد خراساني تر مشرۍ لاندې فعاله وه او نوموړی د ۲۰۲۲ کال په اګسټ میاشت کې د افغانستان په ختیځ کې وژل شوی.
د «لانګ وار ژورنال» د راپور له مخې، عمر خالد خراساني د القاعده پخواني مشر اېمنالظواهري ته پناه ورکړې وه او د ۲۰۰۱ کال د سپټمبر د ۱۱مې پر بریدونو یې په ښکاره خوښي څرګنده کړې وه.
د راپورونو له مخې، «ټيټيپي» د ۲۰۲۲ کال د نومبر له میاشتې راهیسې د افغان طالبانو په منځګړیتوب د شوې اوربند د لغوه کېدو وروسته، یو ځل بیا په ټوله پاکستان کې خپل بریدونه زیات کړي دي.
په راپور کې ویل شوي، چې پاکستان د ۲۰۲۴ کال راهیسې تحریک طالبان پاکستان لپاره د «فتنه الخوارج» اصطلاح کاروي او دا ډله د هند د استخباراتو پروژه بولي، خو لانګ ژورنال په خپل راپور کې ویلي چې د شواهدو له مخې، پاکستان خپله د یادې ډلې د بنسټ اېښودنې او ملاتړ اصلي عامل دی.
دغه رسنۍ ویلي: «پاکستان د ۱۹۹۴ کال راهیسې د افغان طالبانو ملاتړ کړی او هغوی یې د خپل ستراتیژیک نفوذ د ژورولو لپاره د یوې جغرافیايي او پوځي وسیلې په توګه کارولي، څو د خپل اصلي سیال «هند» پر وړاندې د فشار توازن وساتي.»
«لانګ وار ژورنال» ویلي، سره له دې چې طالبانو القاعده ته پناه ورکړې وه، خو پاکستان یې ملاتړ کاوه. راپور کې لیکل شوي: «پاکستان ځان د امریکا متحد باله، خو په پټه یې افغان طالبانو ته د پناه او وسلو ملاتړ برابر کړی و.»
په راپور کې ویل شوي، چې د «ټيټيپي» ډله د افغان طالبانو، القاعده او د پاکستان د ملاتړ لرونکو نورو ډلو لکه لښکر طیبه او حرکت المجاهدین په مرسته رامنځته شوې ده.
«لانګ وار ژورنال» ویلي، چې د «ټيټيپي» او د پاکستان د پوځ ترمنځ جګړو کې نږدې ۱۰۰ زره پاکستانیان وژل شوي او د خېبرپښتونخوا ډېری سیمې یې ویجاړې کړې دي.
په راپور کې ویل شوي، چې که څه هم د پاکستان پوځ له لسو کلونو جګړې وروسته د «ټيټيپي» ظاهري کنټرول پای ته ورساوه، خو دغه ډله بېرته په افغانستان کې راټوله شوه.
د ملګرو ملتونو د څار او بندیزونو ډلې په خپل د ۲۰۲۴ کال راپور کې ویلي، چې «ټيټيپي» په افغانستان کې په پراخه کچه فعاله ده او له هماغه ځایه پر پاکستان بریدونه ترسره کوي.
د طالبانو برېښنا شرکت عمومي اجراییوي رییس له ترکمن پلاوي سره په ګډه تخنیکي ناسته کې د هغو برېښنايي پروژو پر پرمختګ خبرې کړې دي، چې له مخې به یې د ترکمنستان برېښنا د افغانستان له لارې پاکستان ته ولېږدول شي.
د برېښنا شرکتد چارشنبې په ورځ، د تلې پر ۱۶مه وویل، چې په دې ناسته کې د ۵۰۰ کیلوولټه برېښنا د لېږد مزي، د کرکي ـ کابل ۵۰۰ کیلوولټه لاین، د بادغیس د بالا مرغاب او د جوزجان د خماب او قرقین ولسوالیو د برېښنا رسونې پروژې، او د ټاپ(ترکمنستان ـ افغانستان ـ پاکستان) د برېښنا لېږد پروژه وڅېړل شوې.
د طالبانو تر واک لاندې برېښنا شرکت وايي، د ترکمنستان د برېښنا د نړیوالو پروژو عمومي رییس مراد ارتیکوف د افغانستان د برېښنا شرکت له تخنیکي همکاریو مننه وکړه او ویې ویل چې دا به د دواړو هېوادونو ترمنځ د انرژۍ په برخه کې لا پراخې همکارۍ ته زمینه برابره کړي.
د برېښنا شرکت د معلوماتو له مخې، ټاکل شوې دا خبرې اترې سبا د یو رسمي پروتوکول په لاسلیک پای ته ورسېږي، چې موخه یې د برېښنا د پروژو عملي کېدل او د سیمهییزې انرژۍ په برخه کې د همکارۍ پیاوړتیا ده.
طالبانو ویلي، چې د دې ډلې د مشر د فرمان پر بنسټ یې د هرات له مرکزي زندان څخه د ښځو او ماشومانو په ګډون ۱۶۰ بندیان خوشې کړي او د یو شمېر زندانیانو د بند موده یې کمه کړې ده.
په هرات کې د طالبانو د مرکزي زندان رییس ملا شراف الدین مخلص نن د چارشنبې په ورځ، د تلې ۱۶مه وویل، چې یاد زندانیان یې پر افغانستان د طالبانو د واکمنېدو د څلورمې کلیزې په مناسبت د هبت الله د ځانګړي فرمان له مخې خوشې کړې دي.
طالبانو د یادو زندانیانو هویت نه دی په ډاګه کړی، خو وايي د بېلابېلو جرمونو په تور د هرات په مرکزي زندان کې بندیان وو.
په ورته وخت کې طالبانو ویلي، چې دمګړی د هرات په مرکزي زندان کې له درې زرو ډېر کسان بندیان دي.
د ایران د بهرنیو چارو وزارت د سوېلي اسیا مشر محمدرضا بهرامي وایي، چې د افغانستان امنيت د سيمې له امنيت سره تړلی دی. هغه وایي، د داعش خراسان او نورو ترهګرو ډلو پرلهپسې فعاليتونه د سیمې د هېوادونو لپاره ګډ ګواښ دی.
هغه وایي:« د افغانستان امنيت د سيمې له امنيت سره تړلی دی. باید د داعش خراسان ډلې ټول هغه فعالیتونه ودرول شي، چې د سیمې له جغرافیې څخه استفاده کوي.»
نوموړي دارنګه د مسکو فارمټ په غونډه کې د سيمهييزو اړيکو د پياوړتيا پر اړتیا ټينګار کړی دی.
هغه زیاته کړې:« موږ د سيمهييزو اړيکو د پياوړتيا، د پېچلتیاوو لرې کولو او د دوه اړخيزو همکاریو او په ځانګړې توګه په اقتصادي او امنيتي برخو کې همکارۍ ته ډېر ارزښت ورکوو.»
د افغانستان لپاره د پاکستان ځانګړي استازي هم د مسکو فارمټ غونډه کې پر طالبانو نیوکه کړې او ویلي یې دي، چې په افغانستان کې د پاکستان ضد وسلهوال اوسېږي او باید د هغوی د فعالیتونو مخه ونیول شي.
هغه ویلي، چې باید په سیمه کې د ترهګرۍ پرضد ګډه مبارزه وشي او په افغانستان کې مېشتو بهرنیو ترهګرو ډلو د فعالیت مخه ونیول شي.