د پاکستان پوځ وايي، چې د خیبر پښتونخوا په اورکزۍ ولسوالۍ کې د وسله والو پر ضد عملیاتو کې یې ۱۱ پوځیان وژل شوي دي. همدارنګه پاکساني پوځ د یادو عملیاتو پرمهال د ۱۹ وسله والو د وژل خبر هم ورکړی. د پاکستان د طالبانو تحریک وايي، یاد پوځیان یې په ډوګر سیمه کې وژلي.
د پاکستان پوځ نن د چار شنبې په ورځ، د تلې ۱۶مه د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د اکټوبر په ۷مه او ۸ نېټه یې د خیبر پښتونخوا په اورکزۍ په ولسوالۍ کې د وسله والو پرضد عملیات ترسره کړي.
پوځ د یادو عملیاتو پرمهال د ۱۹ وسله والو د وژلو خبر ورکړی او له خپله اړخه یې هم د دوو افسرانو په ګډون د ۱۱ سرتیرو د وژل کېدو پخلی کړی دی.
د پاکستان د پوځ له خوا وژل شوي وسله وال د «فتنه الخوارج» په نوم یاد شوي دي.
پاکستاني طالبانو د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې دغه ۱۱ پوځیان یې په ډوګر سیمه کې پر یوه پوځي کاروان د برید پرمهال وژلي دي.
پاکستاني طالبانو د خپلې مرګ ژوبلې په اړه څه نه دي ویلي.
د افغانستان لپاره د پاکستان ځانګړي استازي د مسکو فارمټ غونډه کې پر طالبانو نیوکه کړې او ویلي یې دي، چې په افغانستان کې د پاکستان ضد وسلهوال اوسېږي او باید د هغوی د فعالیتونو مخه ونیول شي.
ډان ورځپاڼې د افغانستان لپاره د پاکستان د ځانګړي استازي په حواله راپور ورکړی، چې باید په سیمه کې د ترهګرۍ پرضد ګډه مبارزه وشي او په افغانستان کې مېشتو بهرنیو ترهګرو ډلو د فعالیت مخه ونیول شي.
محمد صادق دغه څرګندونې پرون د افغانستان په اړه د مسکو فارمټ غونډه کې کړې دي. هغه تر دې غونډې وروسته پر اېکس پاڼه لیکلي، چې د مسکو فارمټ غونډه کې په افغانستان کې له ترهګرۍ او نشهيي توکو سره پر مبارزې هم ټینګار وشو.
نوموړی زیاتوي: «پاکستان د یوه سولهییز، باثباته او خوندي افغانستان لپاره ژمن دی.» هغه وړاندې کاږي:« ما د مسکو فارمټ په غونډه کې ټینګار وکړ، چې د افغانستان خاوره د پاکستان پر ضد استعمالېږي او باید په افغانستان کې د مېشتو بهرنيو ترهګرو د فعالیت مخه ونیول شي.»
د پاکستان ځانګړي استازي د دغې غونډې په څنډه کې له خپلو ایراني، چينايي او روسي سیالانو سره په جلا، جلا ډول خبرې کړې وې. پاکستان د طالبانو تر دویمې واکمنۍ وروسته په پرلهپسې ډول پر طالبانو دا تور لګوي، چې د دوی مخالفو وسلهوالو ته یې په خپله خاوره کې ځای ورکړی؛ خو افغان شنونکي بیا وايي، چې د پاکستان خاوره له څو لسیزو راهیسې د افغانستان پر ضد کارول کېږي.
د افغانستان لپاره د پاکستان ځانګړي استازي صادق خان د «مسکو فارمټ» مشورتي غونډې په څنډه کې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت له سرپرست امیر خان متقي سره د ګډو امنیتي اندېښنو د حل او همداراز د اقتصادي مسایلو په تړاو خبرې وکړې. دغې کتنې ۹۰ دقیقې دوام وکړ.
پاکستان په خپل هېواد کې د امنیتي ستونزو پر مهال تل طالبانو ته ګوته نیسي او وايي، چې د «تحریک طالبان پاکستان» غړي د ډيورند کرښې ور اوړي او هلته ترهګریز بریدونه کوي.
د افغانستان لپاره د پاکستان ځانګړي استازي صادق خان د سېشنبې په ورځ په مسکو کې د «مسکو فارمټ مشورتي» غونډې په څنډه کې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت له سرپرست امیرخان متقي سره پر همدې او نورو اقتصادي مسایلو ۹۰ دقیقې خبرې کړې دي.
نوموړي په خپله اېکس پاڼه لیکلي: «په دې کتنه کې دواړو خواوو د ګډو امنیتي اندېښنو د حل، د ټرانزیتي لارو د خوندیتوب او د ناقانونه فعالیتونو پر وړاندې د مبارزې په برخو کې پر دوامداره خبرو اترو او همکاریو ټینګار وکړ.»
صادق خان زیاتوي، په دې کتنه کې دواړو لوریو یو ځل بیا د سیمه ییز اتصال د پیاوړتیا پر اهیمت له ټينګار سربېره هوکړه وکړه، چې د ګمرکي کړنلارو د ساده کولو له لارې د دوه اړخیزې سوداګرۍ او ټرانزیټ د اسانولو لپاره عملي اقدامات وشي.
په دې غونډه کې د سیمې د پراخ اقتصادي ثبات او پرمختګ لپاره د سیمه ییزو سوداګریزو دهلېزونو د امکاناتو پر برابرېدو هم ټينګار وشو.
پاکستان تل پر طالبانو تور پورې کوي، چې د تحریک طالبانو پاکستان غړو ته یې پناه ورکړې او هغوی بیا د ډيورند له فرضي کرښې په اوښتو سره په پاکستان کې ترهګریز بریدونه کوي، خو طالبانو بیا دغه ډول تورونه رد کړي او د پاکستان امنیتي مسایل یې د دغه هېواد کورني مسایل ګڼلي دي.
د پاکستان پلازمېنه اسلاماباد کې یوشمېر افغان کډوالو افغانستان انټرنشنل-پښتو ته ویلي، چې یو ځل بیا د اېستلو بهیر ګړندی شوی او هره ورځ پولیس په بېلابېلو سیمو کې د نیولو عملیات لري. دوی وایي، په بي۱۷ ښارګوټي کې همدا نن هم پاکستاني پولیس د افغانانو د کورونو دروازو ته ولاړ دي.
د سېشنبې په ورځ (د تلې ۱۵مه) یو افغان چې د امریکا متحده ایالتونو له ځواکونو سره یې په افغانستان کې د ژباړن په توګه دنده ترسره کړې وه او اوس د یاد هېواد د مېشتېدنې بهیر ته په تمه دی، د نوم نه ښودلو په شرط وویل: «بېخي تنګ شوي یو، هره ورځ مو پولیس کورونه ته راځي او زموږ ویزې هم ختمې دي». د نوموړي په خبره؛ د پاکستان د کورنیو چارو وزارت یې د ویزو د نوي کېدو یا تمدید پروسه بنده کړې او له همدې امله اوس د دوی استوګنه ناقانونه ده.
احمدالله (مستعار نوم) چې د مخکېني جمهوري نظام پر مهال یې حکومتي دنده لرله افغانستان انټرنشنل سره په خبرو کې نیوکه وکړه، چې پاکستان په لوی لاس د دوی د ویزو بهیر ټکنی کړی او خپله یې دې ته لاره برابره کړې، څو د طالبانو له واکمنېدو وروسته دغه هېواد ته ورغلي افغانان ناقانونه شي. هغه زیاتوي: «که څه هم د ویزو د تمدید قیمت لوړ دی؛ خو اوس یې په هغه جیګ قیمت هم را بندې کړې. موږ څه وکړو؟ له یوې خوا یې د ویزو تمدید بند کړی او له بلې خوا رانه پولیس ویزې غواړي».
د افغانستان د جمهوري نظام تر پرځېدو وروسته سلګونه زره هغه افغانان چې د امریکا په ګډون یې د لوېدیځو هېوادونو له ځواکونو او ادارو سره دندې ترسره کړې؛ پاکستان ته کډوال شول. دوی اوس د اېستل کېدو له ګواښ سره مخ دي او وېره لري که افغانستان ته وشړل شي؛ نو د طالبانو له لوري به یې ژوند له ګواښونو سره مخ شي. د راپورونو له مخې؛ پاکستان او ایران نه یو شمېر ستانه شوي پخواني پوځیان د طالبانو له لوري شکنجه شوي، زنداني شوي او یا هم وژل شوي دي.
پاکستان په تېرو څو میاشتو کې نږدې ۵۰۰زره افغانان په جبري توګه خپل هېواد ته ستانه کړي او دا ځل یې د بشري حقونو نړۍوالو سازمانونو او یوشمېر هېوادونو هغو غوښتنو ته هم چندان پاملرنه نهده کړې، چې د افغان کډوالو د اېستلو بهیر د درېدو په تړاو یې کړې وې.
پاکستانۍ ډان ورځپانې په خپل یو تازه راپور کې ویلي، چې د دغه هېواد پخواني لومړي وزیر او د تحریک انصاف ګوند بنسټګر عمران خان له زندانه په پارلمان کې د اپوزېسیون د مشر په توګه د محمودخان اڅکزي منظوري ورکړې ده. هغه همداراز راجا ناصر عباس د پاکستان سنا مجلس کې د اپوزېسیون مشر ټاکلی.
د یاد ګوند د سرچینو په وینا؛ د دغو دواړو د نوماندۍ لیکونه به نن په رسمي توګه د ملي اسمبلۍ او سنا مجلس دارلانشا ته وسپارل شي. دغه پرېکړه وروسته له هغې وشوه، چې د پېښور عالي محکمې (PHC) هغه لنډمهاله حکم لغوه کړ چې د عمر ایوب او شبلي فراز د نااهلۍ پر پرېکړه یې د تم کېدو امر کړی و. دوی تر دې وړاندې د تحریک انصاف د اپوزېسیون مشري کوله.
د عمران خان د ګوند د عامه اړیکو او اطلاعاتو مسوول شیخ وقاص اکرم ډان ورځپاڼې ته ویلي، چې دغه پرېکړه تایید شوې. هغه زیاته کړه: «دغه پرېکړه د عمران خان د مستقیمې لارښوونې پر بنسټ شوې ده. د ملي اسمبلۍ د اپوزېسیون د مشر نوماندۍ لیک پرون (دوشنبه) لېږل شوی او د سنا اړوند لیک به نن (سېشنبه) وړاندې شي».
د پاکستان پارلمان پخوانی مشر اسد قیصر هم دغه پرېکړه مني او وایي: «محمود خان اڅکزی او علامه ناصر عباس دواړه تجربهکاره سیاستوال دي، چې هېڅکله له خپلو اصولو نه دي تېر شوي. په اوسني کړکېچن وضعیت کې ښاغلی اڅکزی یو روښانه دریځ لرونکی او د ملي اسمبلۍ د اپوزېسیون د مشرۍ لپاره یو وړ انتخاب دی».
ښاغلي قیصر زیاته کړه: «دغه پرېکړه به د عمران خان د اپوزېسیون اتحاد لا پیاوړی کړي؛ ځکه چې محمودخان اڅکزی په عین حال کې د تحریک تحفظ ائین پاکستان (TTAP) مشر هم دی».
هممهاله د عمران خان خور علیمه خان د دوشنبې په ورځ د اډیاله زندان په مخ کې رسنیو ته وویل، چې د تحریک انصاف زنداني مشر د مستقیم امر له مخې له دې وروسته یوازې د ده خويندې به د هغه پیغامونه او دریځونه ولس ته رسوي.
نوموړې خبرداری ورکړی، چې ښايي عمران خان ډېر ژر یو نامعلوم ځای ته ولېږدول شي او په بشپړې انزوا کې به وساتل شي.
امریکايي ورځپاڼې نیویارک ټایمز په خپل تازه څېړنیز راپور کې لیکلي، چې په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته د پاکستاني طالبانو ډله (ټيټيپي) په یوه منظم، مجهز او ځواکمن جوړښت بدله شوې ده، چې د پاکستان د پوځ او پولیسو پر ضد پراخ بریدونه کوي.
دغه راپور د دوشنبې په ورځ (د تلې ۱۴مه) خپور شوی او پکې راغلي، چې د تحریک طالبان پاکستان مشران د افغان طالبانو له رژیم څخه مالي ملاتړ ترلاسه کوي او د هغوی جنګیالي په اسانۍ له افغانستان څخه پاکستان ته تګ او بېرته راتګ کوي.
نیویارک ټایمز لیکي، سره له دې چې طالبان له دې ډلې سره هر ډول ملاتړ ردوي، خو شواهد ښيي، چې د «ټيټيپي» غړي په افغانستان کې له شته شبکو څخه روزنه او د تنظیم ملاتړ ترلاسه کوي. د راپور له مخې، دغه اړیکې د دواړو ډلو د نږدې ایدیالوژیکي اړیکو او ګډو تاریخي ریښو پایله ده.
راپور زیاتوي، چې د «ټيټيپي» د عملیاتو کچه او د هغوی د بریدونو پېچلتیا په وروستیو دوو کلونو کې ډېره لوړه شوې ده. د دغې ډلې بریدونه اوس یوازې د پوځ او پولیسو پر ضد نه، بلکې په ډېرو مواردو کې ملکي وګړي هم اغېزمن کړي دي.
د پاکستان د سولې د څېړنو انستيټیوټ په وینا، د ۲۰۲۴کال تر پایه د پاکستان دننه ترهګریز بریدونه د ۲۰۱۵کال له کچې هم پورته شوي دي.
د دې بنسټ په راپور کې راغلي، دغه زیاتوالی تر ډېره د تحریک طالبان پاکستان د فعالیتونو له امله دی.
د یادې موسسې د ارزونې له مخې، پاکستان اوس د نړۍ دویم هېواد دی چې د ترهګرۍ له جدي اغېزو سره مخامخ دی.
د «ټيټيپي» د بریدونو په ځواب کې د پاکستان پوځ سږکال په اوړي کې په خېبرپښتونخوا او د ډیورنډ کرښې ته نږدې سیمو کې پراخ پوځي عملیات پیل کړل، خو د ځایي سرچینو له قوله، د دغو عملیاتو له امله زرګونه اوسېدونکي بېځایه شوي او د ناامنۍ او بېکورۍ له ګواښ سره مخ دي.
نیویارک ټایمز د خپل راپور په پای کې لیکي، چې د افغانستان له خاورې د «ټيټيپي» د ازادو فعالیتونو دوام د اسلاماباد او کابل «افغان طالبان» ترمنځ د اړیکو تر ټولو ستر خنډ بلل کېږي او د دواړو لوریو ترمنځ د باور کچه ورځ تر بلې راټیټېږي.