صادق خان له امیرخان متقي سره د ګډو امنیتي اندېښنو په تړاو خبرې وکړې

د انادولو خبري اژانس د راپور له مخې، د افغانستان لپاره د ولسمشر پوتین ځانګړي استازي ضمیر کابلوف دا څرګندونې د سې شنبې په ورځ د «مسکو فارمټ» د اوومې غونډې له ناستې وروسته خبریالانو سره په خبرو کې کړې دي.

کابلوف وویل: «دا په بشپړ ډول له بحث څخه وتلې خبره ده» او یادونه یې وکړه، چې د روسیې د بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف هم د غونډې په پرانیستونکې وینا کې څرګنده کړه، چې مسکو په افغانستان او یا د هغه په ګاونډیو هېوادونو کې د هر ډول درېیم هېواد د پوځي حضور یا اډې کلک مخالفت کوي.

د هغه په وینا، دغه غونډې روښانه کړه چې د سیمې ټول هېوادونه غواړي په افغانستان کې د طالبانو سره په ټولو هغو برخو کې اړیکې پراخې کړي چې د دواړو لوریو د ګډو ګټو سبب ګرځي.

کابلوف زیاته کړه، د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي چې په دغه غونډه کې د ګډون لپاره مسکو ته تللی، لاوروف ته ویلي چې طالبان به هېڅ بهرني هېواد ته اجازه ورنه کړي چې په افغانستان کې پوځي اډه جوړ کړي. هغه وویل: «دا پرېکړه د بګرام پوځي اډې په اړه هم صدق کوي.»

تېره میاشت د چین، روسیې، ایران او پاکستان استازو په ګډه اعلان وکړ، چې دوی د امریکا له خوا د بګرام هوایي اډې د بېرته ترلاسه کولو د هڅو مخالفت کوي. دا پرېکړه وروسته له هغه وشوه چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ له طالبانو وغوښتل، چې بګرام هوايي اډه بېرته پنټاګون ته وسپاري، خو طالبانو دا غوښتنه رد کړه.

ټرمپ هغه مهال ګواښ کړی و، که طالبان د بګرام کنټرول پرې نه ږدي نو «بدې پایلې» به ولري. دغه اډه د ۲۰۲۱کال تر اګسټ میاشتې پورې د امریکا د پوځ تر ټولو لوی نظامي مرکز و.

کابلوف دا هم وویل، چې روسیه د امریکا او طالبانو ترمنځ د سفارتونو د بېرته پرانیستلو په اړه د روانو خبرو هرکلی کوي او هیله لري چې نور هېوادونه هم په افغانستان کې خپل ډیپلوماتیک حضور بیا پیل کړي.

د یادولو وړ ده، چې روسیې د ۲۰۲۵کال د جولای په میاشت کې د طالبانو حکومت په رسمیت وپېژانده او په دې سره د نړۍ لومړنی هېواد شو، چې د طالبانو د واکمنۍ رسميت یې ومانه.

نور احمد اغا په دغې غونډه کې چې ځینو غړو یې په انلاین بڼه حضور درلود، زیاته کړه، چې د بانکونو د شتمنیو، مدیریت او نقدینګۍ وضعیت په وروستیو میاشتو کې د پام وړ ښه شوی دی.

نوموړي همداراز د پولي سیاستونو د اغېزناک تطبیق، د بانکولۍ سکتور د عمومي وضعیت، په هېواد کې د اسلامي بانکولۍ د پراختیا د هڅو، د صرافیو او پولي خدمتونو د فعالیتونو د میکانیزه کولو او مالي خدمتونو ته د خلکو د اسانه لاسرسي په اړه هم څرګندونې وکړې.

د یادونې وړ ده، چې د افغانستان بانک عالي شورا د دغه بانک د پرېکړې کولو تر ټولو لوړه مرجع ده، چې په کال کې څلور ځله غونډې کوي او د بانک د اساسي تګلارو او ستراتیژیو د رهبرۍ مسوولیت پر غاړه لري.

فاریاب کې د طالبانو د استخباراتو رییس مولوي محمد یعقوب په یوې ویډیو کې چې په ټولنیزو شبکو کې خپره شوې، له هېواد بهر افغان جهادي مشران وغندل او ویې ویل چې «هغه رهبران چې د هېواد نه د باندې اوسيږي او تاسو وژنو ته تشویقوي، د هغوی پیسې خلاصې شوي، ستاسو په وینو تجارت کوي.»

نوموړي جهادي رهبرانو ته وویل: «تاسو زموږ استازي نه یاست، بلکې د لوېدیځ جاسوسان یاست.»

هغه زیاته کړه چې دغه مشران خپل اولادونه په معتبرو پوهنتونونو کې زده‌کړې ته لېږي، خو د غریبو اولادونه وژني.

نوموړی په دغه ویډيو کې وایي چې ملت د شوروي اتحاد پر وړاندې درې میلیونه انسانان قرباني کړل، «تاسو په ځای د دې چې اسلامي حکومت جوړ کړی وای، د یو بل پر وړاندې مو د جهاد فتوا ورکړه.»

یعقوب په غیرې مستقیم ډول هم وویل چې یادو مشرانو د خلکو ژوند له منځه وړی او د ملي شتمنیو غلا کې لاس لري.

هغه وویل چې د شوروي پر وړاندې خلکو درنه قرباني ورکړې، خو اوس هغه مشران ملت ته سزا ورکوي او د سیمې د سولې پر ځای ناکرارۍ ته لمن وهي.

د فاریاب د استخباراتو مشر د قوم‌پالنې او قومیزو پېژندنو پر ضد جهادي رهبرانو ته په وینا کې وویل: «تاسو نور د حزب جمعیت، جنبش نومونه مه اخلۍ، موږ یو ملت یوو، موږ یو جسد یوو، تاسو زموږ استازي نه یاست.»

هغه ټینګار وکړ چې خپل قوم ته درناوی لري، خو ملت په لومړي قدم کې مهم دی.

یعقوب همدارنګه له پخوانیو جهادي مشرانو وغوښتل چې که وږي دي نو تجارت دې وکړي او د افغانانو په وینو دې کاروبار نه کوي.

نوموړي په دغه ویډيو کې د طالبانو د حکومت د کار یادونه هم وکړه او ویې ویل چې د طالبانو حکومت «ډېر قوي پلانونه لري» او په ابادۍ او بنسټیزو پروژو کې یې عملي ګامونه پورته کړي دي.

نوموړي زیاته کړه چې د قوش‌تېپې په څېر کانالونه روان دي او په مېلیونونه ډالر په دې کارونو لګول شوي دي.

دا څرګندونې داسې مهال شوي چې د هېواد د بېلابېلو سیاسي او نظامي مشرانو د کړنو په اړه بحثونه دوام لري.

فراژ د سې ‌شنبې په ورځ (د تلې ۱۵مه) محکمې ته وویل چې د فیاض خان ویډیو، چې پکې هغه د ټوپک د ډزې په څېر حرکات کړي و، «وېرونکې او کرکه‌پاروونکي» و.

فراژ د ۲۰۲۴ کال د اکتوبر په ۱۲مه یوه ویډیو په یوټیوب خپره کړې هغه په ویډیو کې د هغو پناه‌غوښتونکو په اړه خبرې کړې وې چې هڅه یې کوله بریتانیا ته داخل شي، په دې ویډیو کې د فیاض خان د ویډیو برخې هم شاملې وې.

د دغې ویډیو له خپرېدو دوه ورځې وروسته، فیاض خان چې پر مخ یې د کلاشینکوف ټوپک ټتو کړی و یوه بله ویډیو خپره کړه او فراژ څخه یې وغوښتل چې خپله ویډیو لرې کړي. وروسته یې د لاسونو د حرکاتو سره د ډزو حرکات ترسره کړل او وې ویل : «پاپ، پاپ، پاپ.»

د لندن د محکمې څارنوال منصفه هیت ته وویل، چې د فیاض خان د ټولنیزو شبکو ځینې پوسټونه دا ښيي چې «کېدای شي هغه وسلې ته هم لاسرسی ولري.»

ځايي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې اوس مهال ټيک‌ ټاک، انسټاګرام او سنېپ‌ چټ په مستقیم ډول نه خلاصیږي او یوازې د وي ‌پي‌این په وسیله لاسرسی ورته شونی دی.

یوه سرچینه وايي: «طالبان وایي انټرنېټ خلاص دی، خو موږ له وي ‌پي‌این پرته ځينې اپلیکیشنونه نه شو کارولی. حتا د ځینو خبري پاڼو وېب‌ سایټونه هم بند ښکاري.»

د طالبانو مخابراتو وزارت د مخابراتي شبکو او د انټرنېټ د وېش ادارو له استازو سره په ناسته کې غوښتنه کړې، چې د انټرنیټي محدودیتونو د عملي کولو په برخه کې ورسره همکاري وکړي.