په جرمني کې محکمې یو افغان بریدګر د رواني درملنې مرکز ته د لېږدلو حکم ورکړ

هغه زیاته کړه چې د ایران حکومت د طالبانو د ادارې د اوبو حق د نه درناوي لپاره د دلیلونو سره موافق نه دی او دا ردوي.

نوموړي ټینګار وکړ، چې د دغه تړون له مخې، د افغانستان حکومت مکلف دی چې د ایران حق‌اوبه په بشپړ ډول ورکړي. هغه دا هم وویل چې د هلمند د سیند په اړه د «نوي حقوقي چوکاټ» اړتیا شته، که څه هم د یوې بشپړې حقوقي سند جوړول یې اسانه کار ونه باله.

غریب‌آبادي په خپله وینا کې دا هم څرګنده کړه:«ځینې بندونه چې په افغانستان کې جوړ شوي، د دې سبب شوي چې د اوبو بهیر د ایران پر لور راکم شي. د افغان چارواکو نظرونه په دې اړه سره توپیر لري، هغوی د وچکالۍ خبره کوي، خو موږ داسې معلومات او اسناد لرو چې د هغوی ادعاوې سمې نه دي.»

د افغانستان پخواني حکومت د اوبو د سرچینو د مهار لپاره په نیمروز کې د کمال خان بند او په هرات کې د پاشدان بند جوړ کړي وو. ایران ادعا کوي، چې د دغو بندونو جوړېدل د ایران پر لور د اوبو جریان کم کړی دی.

خو د طالبانو چارواکو بیا د «افغانستان د اوبو د مدیریت او مهار» خبره کړې ده او ویلي یې دي چې د ایران حق‌اوبه د تړون له مخې ورکړل شوې دي. د هغوی په وینا ایران ته د اوبو د کموالي لامل د وچکالۍ او د بارانونو د کمښت نتیجه ده، نه د اوبو د بندېدو یا سرغړونې.

شاهي ماڼۍ د چهارشنبه په ورځ اعلان وکړ چې د ملکې الیزابت دوهم زوی او د پاچا ورور ۶۵ کلن انډریو نور د شاهي لقبونو کارولو اجازه نه لري، په دې سره به د یارک ډیوک او اوس به د انډریو ماونټ بیټن-وینډسر په نوم پیژندل کیږي.

انډرو مخکې څو ځله د جنسي ناوړه ګټې اخیستنې ټول تورونه رد کړي وو.

د شاهي ماڼۍ د رسمي اعلامیې له مخې، انډرو دې ته هم مکلف شوی، چې د خپل شانداره استوګنځای رویال لاج د اجارې تړون لغوه کړي، دا ماڼۍ د وېنډزر په شاهي املاکو کې موقعیت لري او هغه اوس باید په ختيځ انګلستان کې یو خصوصي کور ته انتقال شي.

د بکینګهام ماڼۍ ټینګار کړی، چې دا پرېکړه خپله د پاچا له لوري شوې او هغه د شاهي کورنۍ د نورو غړو، په تېره بیا د ولیعهد شهزاده ویلیم ملاتړ له ځان سره لري.

شاهي ماڼۍ په یوه اعلامیه کې ویلي دي:«دا سزاګانې د انډرو د انکارونو سربېره ضروري وبلل شوې. پاچا او ملکې تل له هغو کسانو سره خپله خواخوږي او همدردي ښودلې ده چې د هر ډول ناوړه ګټې اخیستنې قربانیان یا ژوندي پاتې شوي وي او دا به لا هم دوام ولري.»

افغان لوبغاړي عباس حیدري د لوبې په لومړۍ نیمایي او علي احمدي د دویمې نیمایي په جریان کې د افغانستان لپاره ګولونه ووهل.

دا د فوټسال په اسیايي سیالیو کې د افغانستان د تاریخ لومړنۍ اتلولي ده.

ایران دوهم مقام ترلاسه کړ، تایلنډ درېیم شو او ازبکستان څلورم مقام خپل کړ.

د افغانستان او ایران ترمنځ وروستۍ لوبه د ایران د رسنیو له لوري د شخړو او رواني فشارونو له امله ډېره حساسې شوې وه؛ خو د افغانستان لوبډلې له پایلوبې مخکې هم په سیالیو کې خورا روښانه او بریالۍ لوبې کړې وې.

بینېټ ویلي: «د وضعیت جديت له اندازې وتلی دی. د طالبانو د جنسیتي ځورونې د بنسټیز نظام له منځه وړل او د افغانستان د بشري حقونو له بېلابېلو بحرانونو سره مبارزه، بیړني، اصولي او دوامداره نړیوال اقدام ته اړتیا لري،نه د طالبانو د واکمنۍ د عادي کولو هڅې.»

هغه ټینګار وکړ چې د ښځو د حقونو، غږ او ونډې درناوی باید د ټولو سیاسي او پرېکړه‌کوونکو بهیرونو مرکز وي.

په خپل راپور کې، بینېټ د بدني سزاوو د زیاتېدو، د پخواني حکومت او امنیتي ځواکونو د غړو تښتول او بد چلند، د رسنیو او مدني ټولنې د فضا د لا تنګېدو په اړه ژوره اندېښنه څرګنده کړه. نوموړي زیاته کړه چې دا هر څه د یوې لا ژوري بشري ناورین تر سیورې لاندې روان دي، چې د نړیوالو مرستو د کمېدو له امله لا پسې خراب شوی دی.

هغه وویل: «د بشري حقونو او بشري مرستو د بودیجې کمېدل د افغان ولس له لاسه د وروستۍ مرستې او ملاتړ کرښې اخلي. دا د یو له مخکې زیانمن ولس لپاره ګواښونکی پرمختګ دی.»

بینېټ له دولتونو غوښتي چې د اوږدمهاله او دوامدار ملاتړ ژمنه بیا تازه کړي، په ځانګړې توګه د افغان مېرمنو تر مشرۍ لاندې بنسټونو لپاره چې د خلکو د مرستې په لومړۍ کرښه کې دي.

بینېټ زیاته کړې چې د طالبانو له خوا د ملګرو ملتونو د ښځينه کارکوونکو په دفتر ته د نه تګ بندیز بې ساری او د منلو وړ کړنه نه وه.

هغه خبرداری ورکړ چې طالبان د توکمیزو، مذهبي او ژبنیو لږکیو د غوښتنو له نادیده نیولو سره دننه کړکېچونه زیاتوي، باید طالبان له تبعیضي کړنو لاس واخلي او په حاشیې کې د شته خلکو استازولۍ ومني،څو د افغانستان راتلونکی د ټولو په ګډون وټاکل شي.»

سره له دې ټولو ستونزو، بینېټ ټینګار وکړ چې افغانستان باید «له لاسه وتلی هېواد»ونه ګڼل شي، خو د بشري حقونو له جدي سرغړونو سترګې پټې نشي او نه باید د منلو وړ وي، « په نړیوالو عدلي چارو کې د حساب ورکونې برخه کې مهم پرمختګونه شوي، لکه د جرمونو نړیوالې محکمې له لوري د طالب مشرانو د نیونې حکمونه، د خپلواکې څېړنیزې ادارې رامنځته کېدل، او د [جنسیتي اپارتاید] د جرم د قانوني کېدو پر لور د نوې نړیوالې موافقې هڅې.»

په پای کې بینېټ وویل: «که نړیواله ټولنه اوس له افغانستان څخه مخ واړوي، دا به نه یوازې د افغان ولس د باور د ماتېدو لامل شي، بلکې د ګډ نړیوال نظام بنسټونه به هم زیانمن کړي».

د طالبانو او پاکستان د خبرو د پایلې په ګډه اعلامیه کې راغلي، چې د اوربند د پلي کېدو نور جزیات به د همدې کال د نومبر په ۶مه په استانبول کې د دواړو لوریو د مشرانو په کچه غونډه کې وڅېړل شي او پرېکړه به پرې وشي.

د استانبول دغه ناستې شاوخوا پنځه ورځي وخت ونیوه چې په دواړو لورو کې یې ديرې ناندرۍ راپارولې وې.

په اعلامیه کې ترکیې او قطر د منځګړو هېوادونو په توګه د دواړو لوریو د فعالې ونډې ستاینه کړې او د تلپاتې سولې او ثبات د تامین لپاره د دواړو هېوادونو سره د همکارۍ ژمنه کوي.

په استانبول کې د پاکستان او طالبانو ترمنځ خبرې پای ته ورسېدې.

وړاندې د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد ویلي، چې د استانبول په ناسته کې دوی د خپل دايمي‌اصولي دريځ په رڼا کې د ديپلوماسۍ او تفاهم له لارې د ستونزو حل غوښتي.

نوموړي ویلي، چې دوی د نورو ګاونډيانو سره د ښو اړیکو په څېر د دوه اړخیز درناوي په چوکاټ کې له پاکستان سره هم مثبتي اړیکې غواړي او د دوه اړخیز درناوي، کورنيو چارو کې نه لاسوهنې او چاته د گواښ نه رامنځ ته کولو په اصولو ولاړو روابطو ته ژمن دی.