د ښځو حقونو یوه غورځنګ په هرات کې د برقع د جبري کېدو په غبرګون کې برقع ته اور اچولی دی

نصیر احمد اندېشه د جمعه په ماښام (د لړم ۱۶مه) پر خپله اېکس پاڼه لیکلي، چې د طالبانو چوپتیا یا مبهم دریځ د تحریک طالبان پاکستان په اړه «یوازې یو تاکتیکي چل نه، بلکې د دې ډلې لپاره د خپل ځان د تعریف مساله ده.»

هغه «د طالبانو د امارت او د پاکستان د جمهوریت ترمنځ جوړښتي ناانډولۍ» ته په اشاره ویلي، چې طالبان له اساسي قانون او مشهورو ادارو پرته د مذهبي «امارت» په توګه فعالیت کوي او پاکستان یو جمهوریت دی، چې تعریف شوي پولې، اساسي قانون او نړۍوال مکلفیتونه لري.

هغه زیاته کړې، چې د دغو بنسټیز توپیرونو له امله د دواړو خواوو ترمنځ خبرې اترې په طبیعي ډول د وړاندوینې وړ نه دي.

اندېشه لیکلي، چې د طالبانو لپاره د پاکستان له‌خوا د ټي‌ټي‌پي د غندلو غوښتنه یوازې د امنیت غوښتنه نه، بلکې «د ایډیالوژیکي خپلوۍ د ردولو غوښتنه هم ده» ځکه، چې ټي‌ټي‌پيد افغان طالبانو له مشر سره بیعت کړی او دې بیعت د دواړو ډلو ترمنځ یوه روحاني اړیکه رامنځته کړې ده.

نوموړي ویلي، چې د تحریک طالبان پاکستان ځینې جنګیالي د ډیورند کرښې د ها غاړې د پښتنو له سیمو څخه دي او د ځینو پښتنو ملتپالو له نظره دوی د ډیورنډ کرښې د دواړو خواوو ترمنځ د طبیعي اړیکو برخه ګڼل کیږي.

د نوموړي په باور، له همدې امله طالبان د دې بیعت له لغوه کولو څخه ویره لري، ځکه چې دا ښاييد نورو ملاتړ کوونکو ترمنځ خپل مذهبي مشروعیت له لاسه ورکړي.

هغه د افغانانو او په پاکستان کې د پښتنو روڼ اندو په چلند کې د بدلون په اړه هم ټینګار یې کړی، چې د لومړي ځل لپاره د پښتنو ټولنې یوه برخه له طالبانو او تحریک طالبان پاکستان څخه ځان لرې کوي او په باور یې، د دوی تاوتریخوالی «د افغانستان له ملي ګټو او د پښتنو له وقار سره خیانت» دی.

دا په داسې حال کې ده، چې په استانبول کې د طالبانو او پاکستان ترمنځ مذاکرات نن (جمعه د لړم ۱۶مه) کومې پایلې ته له رسېدو پرته درول شوي دي.

هدایت‌الله هدایت د جمعې په ماښام (د لړم ۱۶مه) پر خپله اېکس‌پاڼه لیکلي، چې پاکستان نه مذاکرات او نه هم درېیم ګړی مني او پر ځای یې د جګړې او ګواښونو خبرې کوي.

هدایت وایي، داسې ښکاري چې پاکستان له طالبانو سره د جګړې لپاره کومه «غوړه» پروژه اخیستې.

هغې ویلي: «ښکاري چې کومه غوړه پروژه یې اخيستې او هدف به یې دا وي چې څه وخت به یې مخ ته یوسم کله پروژه نهایې کېدو ته ورسېده اوربند به یې کړم.»

نوموړي پاکستان ګواښلی او ویلې دي، که چیرې جګړه پیل شي نو دا به د پاکستان وروستۍ جګړه وي.

هغه زیاته کړې: «مونږ وایو الله دې جنګ نه پیلوي که پیل شو نو ستاسو اخیري به وي ان شاءالله.»

هدایت الله هدایت دغه څرګندونې په داسې حال کې دي، چې نن د لړم ۱۶مه په ترکیه کې د طالبانو او پاکستاني پلاوي ترمنځ خبرې بې له کومې پایلې ځنډول شوې دي.

د مذاکراتو د لومړۍ او دویم پړاوپرتله طالبان په درېیم پړاو کې خپله حوصله له لاسه ورکړې او د پاکستان په څېر یې لهجه بدله او ګواښوونکې شوې ده.همدا نن هم د طالبانو د قومونو، قبایلو او سرحدنوچارو وزیر د پاکستان دفاع وزیر خواجه اصف ته په ګواښمنه ژبه په یوې غونډې کې ویلي، چې امریکا او روسیه له افغانستان څخه ډېر لرې وو، خو افغانستان له پاکستان سره په ځمکه وصل دی. هغه زیاته کړې: «ته په دې باور لرې چې سپین ږیري او ځوانان به درپسې دروځي.»

هغه خواجه اصف ته خطاب کې زیاته کړه: «ستا رواني حالت بد ښکاري، مریض یې، خپل رواني حالت کابو کړه.» نوموړي زياته کړې، چې د هند او بنګله‌دېش پر وړاندې د پاکستان او د امریکا، روس او بریتانیا پر وړاندې د افغانستان تاریخ معلوم دی.

د یادونې وړ ده، چې پاکستان له طالبانو سره د مذاکراتو له پیلېدو سره سم، د طالبانو پر وړاندې تُنده ژبه کاروي او لا هم طالبان ګواښي.

د پاکستان دفاع وزیر خواجه اصف د جمعې په ورځ (د لړم ۱۶مه) ویلي، چې په استانبول کې د پاکستان او افغانستان ترمنځ خبرې اترې دمګړۍ په بشپړ ډول بندې شوي او د خبرو بل پړاو نشته.

هغه زیاته کړې: «زموږ تش لاس ستنېدل، دا ثابتوي، چې اوس منځګړي هم له افغانستان څخه ناهیلي دي.»

د هغه په خبره، د افغان پلاوي غوښتنه داده، چې پر خبرو یې باید باور وشي په داسې حال کې چې د نړۍوالو خبرو جریان په لیکلې بڼه ترسره کیږي.

هغه زياتوي، چې افغان پلاوی په خبرو کې زموږ له دریځ سره موافق دی، خو د لیکلو او ضمانت لپاره چمتو نه دی.

خواجه اصف ویلي، چې اوس خبرې پایته رسېدلي او منځګړي هم له خپلو هڅو په شا شوي دي.

هغه ویلي: «اوس خبرې اترې پایته رسېدلې دي، منځګړي هم له هڅو تېر شوي دي. که هغوی ته لږه هیله هم پاتې وای، نو موږ ته به یې ویلي وای چې تم شئ. که منځګړي موږ ته ویلي وای چې لا هیله شته، موږ به تم شوي وای.»

د پاکستان دفاع وزیر زیاتوي، که د افغانستان له خاورې پر پاکستان برید وشي، نو اسلام اباد به د هغه مطابق غبرګون وښيي.

هغه زیاته کړې: «که د افغانستان له خاورې هېڅ ډول برید و نه شي، نو زموږ لپاره به اوربند برقرار وي. خو کله چې د افغانستان له اړخه د اوربند سرغړونه وشي، موږ به پرې موثر او سخت غبرګون وښیو.»

نوموړي همداراز د برید نه کولو هیله ښودلې ده.

پرون د پاکستان او د افغان طالبانو ترمنځ په استانبول کې د خبرو اترو درېیم پړاو پیل شو، خو د اوس لپاره د پاکستان او افغانستان ترمنځ دغه خبرې درېدلي او دواړو لورو یو ډول تبلیغاتي جګړې ته مخه کړې او په رسنیو کې یو بل ګواښي.

د طالبانو د سرحدونو، قومونو او قبایلو چارو وزیر ملا نورالله نوري د جمعې په ورځ (د لړم ۱۶مه) د غزني په شلګر ولسوالۍ کې د نورالمدارس مدرسې د فراغت په مراسمو کې ویلي: «موږ له چا سره جنګ نه غواړو، چاته ستونزې نه جوړوو.»

نوموړي په ډاګه کړې، افغانان د سیاست په ژبه پوهېږي او ورسره جوخت د جګړې هنر یې هم زده دی.

هغه زیاته کړې: «موږ د سیاست په ژبه پوهیږو او د سیاست ژبه موږ کارولې ده، له امریکایانو څخه پوښتنه وکړئ، چې ۱۸ میاشتې مو ورسره مذاکرات وکړل، چې زموږ د سیاست ژبه زده وه، په کوم عنوان مو خپل مذاکرات ورسره سرته ورسول.»

نوموړي خواجه اصف ته په خطاب کې ویلي، چې په خپلو درنو وسلو او امکاناتو مه نازېږه او لږ تېر تاریخ مطالعه کړه.

د هغه په خبره: «موږ د جنګ په ډګر کې د تورې هنر هم زده دی، که خواجه اصف د خپلو غټو اسلحو او مکاناتو پر مټ په مکرر ډول ګواښ کوي، دا ښاغلی دې د افغانستان او پاکستان تېر تاریخونه پوره مطالعه کړي.»

نوري دا هم ویلي، چې افغانانو په خالي مټ روس، امریکا، ناټو او بریتانیا ته ماتې ورکړې ده.

د یادونې وړ ده، چې د طالبانو او پاکستان تر منځ د سولې خبرو پر مهال یو ډول تبلیغاتي جګړه پیل شوې او هر لوری بل لوری پر خپلو امکاناتو سره ګواښي او داسې برېښې چې دغو تبلیغاتو پر مذاکراتو هم سیوری غوړولی دی.

د پاکستان ډان ورځپاڼې د امنیتي چارواکو او مذاکراتو ته نږدې سرچینو له قوله راپور وکړی، چې دواړه لوري د افراطي ډلو د فعالیتونو د څارنې او د کرښې ها غاړې د بریدونو مخنیوي په اړه هوکړې ته په رسېدو کې پاتې راغلي دي.

وړاندې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت یوې سرچینې ویلي وو، چې پاکستاني لوري د طالبانو مذاکراتي پلاوي ته د خپلو غوښتنو اته ماده ییز لېست سپارلی دی. د سرچینې په ​​وینا پاکستان غواړي چې ټي ټي پي بې وسلې کړي او په افغانستان کې یې ځای پر ځای کړي.

بلخوا په ترکیه کې د مذاکراتي پلاوي یوې سرچینې بیا ویلي چې د طالبانو پلاوي د داعش - خراسان ډلې په تړاو شواهد چې په بلوچستان او یو شمېر قبایلي سیمو کې د پاکستان د حکومت تر څار لاندې فعالیت کوي منځګړو هېوادونو ته سپارلي و.

سرچینه وايي چې طالبانو له منځګړیو هېوادونو غوښتي، تر څو پاکستان قانع کړي چې داعش ډلې ته اجازه ورنه کړي چې د دوی پر ضد د پاکستان له خاورې استفاده وکړي، خو پاکستان دغه ادعا رد کړې ده.