پاکستاني رسنۍ: د استابول مذاکرات له کومې پایلې پرته درول شوي

برګیس ایلټرسډوټر، چې د یونسکو په کنفرانس کې یېد ایسلېنډي پلاوي مشري کوله، له سازمان څخه وغوښتل چې د افغان مېرمنواو نجونو وضعیت ته پاملرنه وکړي.

د یونسکو ۴۳م عمومي کنفرانس د جمعې په ورځ، د نومبر په ۶مه، د ازبکستان په سمرقند کې ترسره شو.

په دې کنفرانس کې، د ایسلېنډ د یونیسکو د اجرایوي بورډ د غړي په توګه څلور کلنه دوره پای ته ورسیده او ناروې د ۲۰۲۵-۲۰۲۹نوي دورې لپاره د نورډیک هیوادونو د استازي په توګه وټاکل شوه.

د ایسلېنډي پلاوي مشرې برګیس ایلټرسډوټر، په مختلفو هیوادونو کې د ښځو، نجونو او ماشومانو د وضعیت په اړه په کنفرانس کې وینا وکړه.

د ایسلېنډي حکومت د یوې اعلامیې له مخې، هغې په غونډه کې د افغان مېرمنو او نجونو وضعیت «سخت»وباله او له یونسکو څخه یې وغوښتل چې د افغان مېرمنو سره ودریږي او دوی ته تعلیم ته لاسرسی برابر کړي.

هغې وویل: «په جګړه ځپلو سیمو کې یا د افغانستان په څیر ظالمانه رژیمونو کې، چیرې چې ښځې او نجونې د ښکاره جنسیتي تبعیض سره مخ دي، په ملیونونو ماشومان، په ځانګړې توګه نجونې، لاهم له زده کړې څخه محروم دي»

د بهرنیو چارو مرستیال وزیر ټینګار وکړ چې یونسکو باید ډاډ ترلاسه کړي چې د افغان ښځو او نجونو غږونه اوریدل کیږي.

نوموړي ویلي، چې پاکستان د افغان ولس په وړاندې هېڅ بد نېت نه لري، خو هېڅکله به د افغانانو او د سیمې د ګاونډیو هېوادونو خلاف اقدام کې د طالبانو ملاتړ ونه کړي.

عطا تارړ خبرداری ورکړی، چې د خپلو خلکو د امنیت او خپلواکۍ د ساتنې لپاره به ټول ممکنه لارې او انتخابونه وکاروي.

نوموړي دا څرګندونې له هغه وروسته کړې، چې وړاندې د طالبانو د قومونو، قبایلو او سرحداتو وزیر د پاکستان دفاع وزیر خواجه اصف ته په ګواښمنه ژبه په یوې غونډې کې ویلي چې امریکا او روسیه له افغانستان څخه ډېر لرې وو، خو افغانستان له پاکستان سره په ځمکه وصل دی. هغه زیاته کړې: «ته په دې باور لرې چې سپین ږیري او ځوانان به درپسې دروځي».

د ایران د بشري حقونو سازمان په راپور کې ویل شوي، چې اعدام شویو کسانو کې ۱۱ افغانان، ۶ ښځې، ۸ بلوڅان، ۸ کردان او ۱۱ تنه عربان هم شامل وو.

د ایران د بشري حقونو سازمان ویلي، چې دا په ایران کې د تېرو ۲۵ کلونو پرمهال د اعدام شویو کسانو لوړ ارقام بلل کېږي.

د یاد سازمان له خوا د خپاره شویو معلوماتو له مخې، د روان ۲۰۲۵ کال په تېرو لسو میاشتو کې د ایران په زندانونو کې ۱۲۷۱ کسان اعدام شوي دي.

د ایران د بشري حقونو سازمان له نړیوالې ټولنې څخه غوښتنه کړې، چې د ایران په زندانونو کې د اعدامونو مخنیوی وکړي او د ایران د حکومت له خوا د انسانیت پر وړاندې د جرمونو د ترسره کولو موضوع دې جدې وڅېړل شي.

د ایران د بشري حقونو د سازمان رییس محمود امیري مقدم ویلي:«موږ د هغو خلکو د ډلیزو او سیستماټیکو وژنو شاهدان یو، چې د ایران د قضايي ادارو له خوا د عادلانه محاکمې پرته د مرګ په سزا محکم شوي دي. نړیواله ټولنه او هېوادونه چې د ایران سره ډیپلوماټیکې اړیکې لري مکلف دي، چې ژر تر ژره د ایران د حکومت له خوا د اعدام ماشین په خپله اجنډا کې شامل کړي.»

د ایران د بشري حقونو سازمان ویلي، چې اعدام شویو کسانو ته نشه يي توکو د قاچاق، قصدي قتل، جاسوسۍ، جنسي تیري او سیاسي مخالفتونو په تور د مرګ په سزا محکوم کړل شوي وو، چې له دې ډلې یوازې د ۲۴ کسان د اعدام موضوع رسنیزه شوې ده.

نوري د روسیې او امریکا سره د مجاهدینو او طالبانو جګړې ته اشاره کړې ده چې که څه هم لرې وو خو دوی ورسره جنګېدلي دي.

نوموړي خواجه اصف ته په خطاب کې ویلي: "خواجه صاحب دې دا نه هېروي چې روسیه او امریکا زموږ څخه ډېر لرې وو، مګر زما او ستا وصلت په پنجاب او سند کې دی".

د طالبانو د قبایلو وزیر پاکستان ته ویلي چې تاسو په خپله ټېکنالوجۍ غرور مه کوئ.

هغه زیاته کړه: "دا د عقیدې د اساس او باشهامته ولس د دې جوش او صبر مه ازمویه".

وروسته له هغې چې پر ډېورنډ کرښه د طالبانو او پاکستان تر منځ نښتې وشوې د دواړو خواوو د چارواکو تر منځ توندې نیوکې او ګواښونه د رسنیو د سر ټکي ګرځېدلي دي.

له دې وړاندې د پاکستان د دفاع وزیر خواجه اصف طالبانو ته ګواښ کړی و، چې که له طالب لوري سره خبرې ناکامه شي، نو مخامخ به جګړې ته داخل شي.

خواجه اصف په اسلام اباد کې د خبریالانو سره د خبرو پرمهال هیله څرګنده کړې، چې د افغان طالبانو او پاکستان ترمنځ هر څه روښانه شي او د تړون برخه وګرځي.

نوموړړي ویلي، چې له تړون څخه د سرغړونې په صورت کې به قطر او ترکیه د تضمین کوونکو هېوادونو په توګه عمل وکړي.

اصف زیاته کړې:« پاکستان د سولې او سوداګرۍ غوښتونکی دی او هرڅوک چې تضمین ورکوي باید په لیکلي بڼه وي تر څو پر همدې بنست مخکې لاړ شو.»

همدارنګه اصف زیاته کړې:«پاکستان له افغانستان سره د مذاکراتو لپاره د بل چا د لارښوونې اړتیا نه لري او دا خبرې اړینې دي، ځکه د سیمې د امن لپاره سوله اړینه ده.»

د پاکستان د دفاع وزیر دا څرګندونې پرداسې مهال کړې، چې د پاکستان او طالبانو ترمنځ په استابنول کې د تېرو دوو ورځو راهیسې د دواړو لوریو ترمنځ درېیم پړاو خبرې روانې دي او د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویلي، چې د ټي ټي په تړاو د شواهدو او غوښتنو لېست یې منځګړو ته سپارلی دی.