قطر د بیت المقدس پر انګړ یرغل او فلسطین کې پر یوه جومات برید غندلی

د ملګرو ملتونو د لبنان لپاره لنډمهاله ځواکونود تېرې میاشتې یوې سروې له مخې، د اسراییلي پوځ له لوري دغه کانکریټي دیوال یا «بلو لاین» د دواړو هېوادونو د ګډې پولې د بېلوالي په موخه جوړ شوی دی.

د ملګرو ملتونو د سرمنشي ویاند سټیفان دوجاریک ویلي، چې د اسراییلي پوځ له لوري جوړ شوی دېوال د لبنان شاوخوا څلور زره متره مربع خاوره د ځایي خلکو له لاسرسي اېستلې ده.

د ملګرو ملتونو د سوله ساتو ځواکونو په وینا، د اسراییل د دېوال یوه بله برخه هم چې له سرحدي کرښې تېره شوې، د یارون په سوېل ختیځ کې جوړېدونکې ده.

د دوجاریک په وینا، د ملګرو ملتونو سوله ساتو ځواکونو دغه مساله د اسراییل پوځ ته رسولې او له هغوی یې د یاد دیوال د لرې کولو غوښتنه کړې ده.

دغو ځواکونوپه یوې اعلامیې کې ویلي: «د اسراییل موجودیت او د لبنان په خاوره کې یې جوړونې د امنیت شورا د۱۷۰۱پرېکړه لیک له‌مخېد لبنان حاکمیت او ځمکنۍ بشپړتیا ښکاره نقض دی.»

خو د اسراییل د پوځ ویاند دغه ادعا رد کړې ده.

امریکايي رسنیو د جمعې په ورځ (د لړم ۲۳مه) خبر ورکړی، چې شاوخوا ۴۰ قاضیانو له کوم وضاحت پرته خپلې دندې له لاسه ورکړي دي. ویل کیږي، چې د ټرمپ ادارې په دې اقدام سره د محکمو چارې ټکنۍ شوې دي.

امریکايي رسنیو تر ډېره دا پوښتنه مطرح کړې: «چې ایا دا ګوښه کېدل د امریکا ادارې د سخت دريځ چلند برخه ده؟»

هغه پوښتنه، چې لا تر اوسه امریکايي چارواکو ورته ځواب نه دی ویلی.

د امریکا د کډوالۍ اړوند محاکمو د چارو مسوول په خبره، دوی په دې برخه کې شاوخوا ۷۰۰ قاضیان لري.

د ټرمپ د مشرۍ پر مهال ۲۰ قاضیان له وضاحت پرته ګوښه شوي او ګڼو نورو استعفاوې کړي.

اوس مهال په امریکا کې شاوخوا ۳.۷ میلیونه دوسیې پاتې دي.

د قانوني بنسټونو او ټولنو له‌خوا خبرداری ورکړل شوی، چې دا ګوښه کېدل به «د حقوقي خپلواکۍ» لپاره خطرناکې پایلې او د عدالت پر بهیر منفي اغېز ولري.

میرضیایف په خپله مقاله کې لیکلي چې افغانستان د سیمې له اصلي جوړښت څخه دی او هېڅ‌کله هم باید د یوې څنډې یا حاشیې په توګه ونه لیدل شي.

د هغه په وینا، د سیمې د ثبات ساتل د افغانستان له مسایلو سره د جدي برخې اخیستنې پرته امکان نه لري.

هغه چې دغه لیکنه د منځنۍ اسیا د هېوادونو د مشورتي ناستې تر مخه خپره کړې، وایي چې د افغانستان ځورېدلی ملت لا هم په یو ژور بشري بحران کې ژوند کوي. ولسمشر میرضیایف د افغانستان په سیمه‌ییزو او نړیوالو بهیرونو کې د دوامدار ګډون پر اړتیا ټینګار کړی دی.

ازبکستان چې له طالبان سره پراخې اقتصادي او ډیپلوماتیکې اړیکې لري، د افغان–ترانس د رېل‌پټلۍ جوړول یو مهم ستراتیژیک پروژه بولي.

میرضیایف ویلي چې دا رېل‌پټلۍ به د منځنۍ او جنوبي اسیا ترمنځ د وصل یوه بنسټیزه کړۍ شي او د افغانستان د اقتصادي احیا لپاره به نوې زمینه برابره کړي.

هغه زیاته کړې چې د افغانستان لپاره د بشري مرستو، انرژۍ په برخه کې د همکارۍ او د افغان متخصصینو د روزنې پروګرامونه روان دي او ازبکستان یې پیاوړتیا ته ژمن دی.

میرضیایف ټینګار کوي چې افغانستان باید د سولې، امنیت، همکارۍ او پرمختګ د ګډې سیمې یوه برخه واوسي؛ یوه داسې سیمه چې د ټولو هېوادونو د ګډو ګټو استازیتوب وکړي او په سویلي پوله د ثبات یو دوامدار کمربند رامنځته کړي.

سره له دې چې ازبکستان له طالبانو سرهنږدې اړیکې لري، د منځنۍ اسیا هېوادونه د افغانستان له خاورې د امنیتي ګواښونو په اړه اندېښمن پاتې دي، په ځانګړي ډول د داعش فعالیتونه او نور رادیکال جریانونه.

یاد وزارت ویلي: «دواړو خواوو د پوځي او تخنیکي همکارۍ په اړه بحث کړی او دا یې مهمه وګڼله چې په سیمه او نړۍ کې په بې ثباته شرایطو کې ملګرتیا لا پیاوړې کړي.»

د تاجکستان او پاکستان د لوړ پوړو پوځي چارواکو ترمنځ د بحث نور موضوعات په دواړو هیوادونو کې د ګډو تمرینونو ترسره کول، د تجربو شریکول او په روزنیزو کورسونو کې ګډون کول شامل دي.

د راپور له مخې، دواړو خواوو د پوځي همکارۍ، زده کړې، د ترهګرۍ سره مبارزه او سیمه ییز امنیت په برخو کې د هڅو د زیاتولو هوډ څرګند کړی.

د یادلو وړ ده، چې د تاجکستان او پاکستان ځانګړو ځواکونو د روان کال په اګست کې د ترهګرۍ ضد خپل لومړی ګډ تمرین ترسره کړ، چې نوم یې «دوستي– ۲۰۲۵»و. دا تمرین د تاجیکستان د دفاع وزارت د فخراباد په روزنیز ډګر کې د ختلون په سیمه کې ترسره شو.

د دواړو هیوادونو شاوخوا ۱۰۰ځانګړو ځواکونو، په شمول د هوایي او پیاده ځواکونو، په دې تمرینونو کې برخه اخیستې وه.

د تاجکستان د دفاع وزارت وايي چې د نړیوال تروریزم او افراطیت ګواښونو ته په پام سره د داسې ګډو تمرینونو ترسره کول خورا مهم دي.

د پاکستان حکومت پر اېکس پاڼه لیکل شوي، چې یاد کسان د استخباراتي او د ترهګرۍ ضد ادارو په ګډو عملیاتو کې نيول شوي دي. په خبرپاڼه کې ټینګار شوی، چې دغه نیول شوي کسان د «ټي‌ټي‌پي»‌ وسله‌والې ډلې له یوې شبکې سره تړاو لري.

د دغه هېواد امنیتي چارواکو د معلوماتو له مخې؛ ساجدالله چې په شینا مشهور دی او د دغه ځانمرګي بریدګر لارښود و او د پوښتنو ګروېږنو پر مهال یې منلې، چې د «ټي‌ټي‌پي»‌ یو قوماندان سعیدالرحمان چې په دادالله مشهور دی؛ د ټېلګرام له لارې ورسره اړیکه نیولې وه او ورته یې امر کړی و، چې په اسلام‌اباد کې ځانمرګي برید کې ورسره همکاري وکړي.

د شینا د اعترافونو له مخې؛ یاد قوماندان د ځانمرګي بریدګر عثمان انځورونه هغه ته لېږلي وو، څو نوموړی ورسره په اسلام‌اباد کې وګوري. شینا همدا راز ویلي، چې د قوماندان سعیدالرحمان په لارښوونه یې د پېښور له یوې هدېرې څخه د ځانمرګي یو واسکټ رااېستلی او اسلام‌اباد ته یې وړی و. د امنیتي چارواکو په وینا؛ د برید په ورځ همدغه نیول شوی واسکټ د شینا له لوري ځانمرګي بریدګر ته ور اغوستل شوی و.

د پاکستان حکومت زیاته کړې، چې دغه کړۍ د برید پرمهال په ټولو پړاونو کې د افغانستان دننه له خپلو مېشتو مشرانو سره په اړیکه کې وه او هغوی ورته لارښوونې کولې. دوی وایي، د یاد قوماندان په ګډون یې د یادې شبکې ټول غړي نیولي دي. پاکستاني چارواکي خبرداری ورکوي، چې پلټنې یې لا هم روانې دي او ښايي په دې تړاو ځینې نور کسان هم ونیول شي.

تېره سې‌شنبه د اسلام‌اباد په ابتدایي او استینافي محاکمو کې د شوي ځانمرګي برید په پایله کې لږ تر لږه ۱۲ کسان وژل شوي او ۳۶ نور ټپیان شوي وو. دغه برید داسې مهال شوی، چې په پاکستان کې د مهمو نړۍوالو غونډو تر څنګ د پارلمان د مشرانو ترمنځ ګډې غونډې روانې وې.

تېره ورځ د پاکستان د کورنیو چارو وزیر محسن نقوي ادعا کړې، چې د اسلام‌اباد او سویلي وزیرستان په واڼه کې وروستي ځانمرګي بریدګر افغانان وو. دغه بریدونه داسې مهال کېږي، چې د افغان طالبانو او اسلام‌اباد ترمنځ اړیکې د «ټي‌ټي‌پي» پر سر سختې کړکېچنې شوې او په دې تړاو یې ترمنځ د دوحې او قطر مذاکرات هم ناکام شوي دي.