د ازبکستان ولسمشر شوکت میرضیایف د منځنۍ اسیا د مشرانو په ۷مه مشورتي غونډه کې ټینګار کړی، چې طالبان باید د امو سیند د اوبو سرچینو په مدیریت کې فعاله ونډه ولري. دغه غونډه د شنبې او یکشنبې په ورځ د شپږو هېوادونو د مشرانو په ګډون په تاشکند کې جوړه شوې وه.
د غونډې اجنډا د سیمهییزې همکارۍ پیاوړتیا، ګډې پروژې، د اوبو مدیریت، امنیت او د ترانزیټي اړیکو اړونده موضوعات وو.
شوکت میرضیایف ویلي، چې د افغانستان وضعیت د سیمې پر امنیت، اقتصادي پرمختګ او ترانزیټي اړیکو ژور اغېز لري؛ نو له همدې امله د دغه هېواد ادغام په سیمهییزو بنسټیزو، انرژۍ او ټرانسپورټي پروژو کې اړین دی. نوموړي ټینګار وکړ:« افغانستان باید د امو سیند د اوبو د ګډو سرچینو د کارونې په اړه په سیمهییزو خبرو کې فعاله برخه ولري.»
دغه څرګندونې داسې مهال کېږي، چې د طالبانو لهخوا د قوشتېپې کانال د دویم پړاو چارې په چټکۍ سره روانې دي او په دې تړاو بیا د منځنۍ اسیا هېوادونو اندېښنې مخ په زیاتېدو دي.
د اوبو د کمښت اندېښنې او د قوشتپې کانال شخړه
په غونډه کې د اوبو د کمښت موضوع وړاندې شوه او وړاندیز وشو، چې راتلونکو لسو کلونو کې باید د اوبو مدیریت لپاره عملي اقدامات وشي. د ازبکستان ولسمشر د طالبانو د قوشتېپې کانال جوړولو ته په اشارې سره وویل، چې دغه پروژه کولای شي د امو د اوبو توازن بدل کړي.
د هغه په وینا:« یو نوی مصرفوونکی راڅرګند شوی، چې زموږ له هېوادونو سره د اوبو په اړه هېڅ ډول تعهد نهلري.»
د قوشتېپې کانال د دې وړتیا لري، چې په کال کې لس مېلیارده متر مکعب اوبه له امو سیند څخه افغانستان ته واړوي. دغه کانال ۲۸۵ کیلومتره اوږدوالی، ۱۵۲ متره پلنوالی او تر ۱۲.۵ مترو پورې ژوروالی لري.
د یاد کانال ممکنه ارزونې د اشرف غني د حکومت پرمهال په ۲۰۱۸کال کې پیل شوې وې. ازبکستان او ترکمنستان اندېښنه لري، که افغانستان د سیمې له هېوادونو سره له ګډ تفاهم پرته د امو ډېره برخه واخلي؛ نو دوی به د اوبو له سخت کمښت سره مخ شي.
د دغه اندېښنو په تړاو میرضیایف تېر کال وړاندیز کړی و، چې د قوشتېپې کانال د اغېزو د ارزونې لپاره دې ګډ تخنیکي ټیم جوړ شي. طالبان بیا وایي، چې د ازبکستان د خلکو ګټې به نه زیانمنوي.
سیمهییز اتصال او ټرانس–افغان رېل پټلۍ
په غونډه کې د ټرانس–افغان رېل پټلۍ پروژه د سیمهییز ټرانزیټ د پیاوړتیا لپاره مهم لومړیتوب وګڼل شو. دغه پټلۍ به د منځنۍ اسیا هېوادونه د افغانستان له لارې سویلي اسیا او نړۍوالو بازارونو سره ونښلوي.
امنیتي اندېښنې
میرضیایف د امنیتي وضعیت په اړه وویل، چې د سیمې ثبات د ګډو اقداماتو، استخباراتي همکارۍ او د ترهګرۍ او سرحدي جرمونو پر ضد د جدي تګلارې غوښتنه کوي. هغه ټینګار وکړ:« په اوسني نازک نړۍوال وضعیت کې د سیمې هېوادونو همغږي او متقابل ملاتړ ځانګړی اهمیت لري.»
سره له دې چې ازبکستان له طالبانو سره نږدې اړیکې لري، د منځنۍ اسیا نور هېوادونه بیا د افغانستان له خاورې د داعش او نورو توندلارو ډلو د فعالیت له کبله اندېښمن دي. میرضیایف له غونډې مخکې هم ویلي و، چې د سیمې سوله او ثبات تر ډېره د افغانستان د بیا رغونې او اقتصادي ودې پورې تړلی دی.
