د خیبرپښتونخوا د سوداګرۍ او صنایعو خونې چارواکي وايي، چې له افغانستان سره د سوداګریزو لارو بندېدو له امله پر اسلاماباد فشارونه ورځ تر بلې زیاتېږي او هیله لري چې دغه فشارونه به «ګټوره پایله» ولري. ورته مهال د دواړو غاړو سوداګر وایي، چې د لارو بندښت زرګونه کارګر بېروزګاره کړي دي.
د اکسپرېس ټربیون ورځپاڼې د راپور له مخې؛ په دواړه غاړو کې سوداګریز فعالیتونه نږدې له منځه تللي او ډېری کورنۍ د ورځني ژوند په برابرولو کې له سختو اقتصادي ستونزو سره مخ شوې دي.
د خیبرپښتونخوا د سوداګرۍ او صنایعو خونې رییس یوسف اپریدي افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د تګ راتګ دروازې لا هم تړلې دي او «د لارې په اوږدو کې د موټرونو اوږده کتارونه ولاړ دي او کاروبار په بشپړ ډول بند شوی دی.»
اسلاماباد د تورخم، خرلڅي، غلامخان، چمن او انګور اډې ټولې دروازې تړلې دي او د لارو تړل پاتې کېدو دغه لړۍ اوس پنځمې اوونۍ ته هم وغځېده د پاکستان ـ افغانستان په لویه لار د جمرود او لنډي کوتل سیمو کې د بار وړونکو موټرو اوږدې لیکې جوړې شوې دي، په دغه سیمو کې موټر چلوونکي وایي، پر خوسا کېدونکو توکو بار موټرونه یې له څو ورځو راهیسې په دغه سیمو کې بند پاتې دي.
د لنډي کوتل بازار مسوول یدالله شینواري اېکسپرېس ټربیون ته ویلي، چې د سیمې کاروبار د دغه بندیزونو له امله سخت زیان لیدلی دی. هغه زیاته کړې: «تر دې مخکې هر هټۍوال د ورځې تر ۳۰ زرو کالدارو ډېر عاید لارهګ خو اوس د دوی د ورځني عاید شمېره تر ۱یا ۲ زرو پورې رسېږي.»
شینواري له دواړه خواوو غوښتي، چې اختلافات د خبرو له لارې حل کړي. د تورخم د کارګرو ټولنې مشر هم خبرداری ورکړی، چې اوږدمهاله بېکاري ځايي ځوانان د جرم او ناقانونه فعالیتونو پر لور سوق کولای شي.
ذاکر شینواري ویلي: «یوازې ۱۵۰۰ کارګرو خپله عایداتي سرچینه له لاسه ورکړې ده، که ماشومان او کارګر هم ور اضافه کړو، د اغېزمنو شمېر درې زره کسانو ته رسېږي.»
مجیب شینواری چې د ګمرکي ترخیص د استازو د اتحادیې مشري کوي، ویلي چې پاکستان د صادراتو له لارې هره ورځ شاوخوا ۱.۵ څخه تر ۲ مېلیونه ډالرو، او د وارداتو له لارې تر ۵۵۰ مېلیونه ډالرو پورې تاوان کوي.
د لارو بندښت په پاکستان کې د افغانستان د ځینو مهمو کرنیزو محصولاتو په بیو هم مستقیم اغېز کړی؛ روميان، پیاز، مڼې، انګور او انار په بېساري ډول ګران شوي دي.
پاکستاني سوداګر خبرداری ورکوي، چې که لارې همداسې تړلې پاتې شي؛ نو د هېواد ځینې صنعتي فابریکې به له ګډوډۍ او احتمالي تړل کېدو سره مخ شي، چې پایله به یې په خیبرپښتونخوا کې پراخه بېکاري وي.
بدیلې لارې او د طالبانو پرېکړې
په همدې حال کې د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال عبدالغني برادر د چهارشنبې په ورځ د سوداګرۍ او مالیې وزارتونو او افغان سوداګرو ته امر کړی، چې له پاکستان سره سوداګریزې اړیکې وځنډوي او د دغه هېواد پر ځای د بدیلو لارو په لټه کې شي.
نوموړي د درملو سوداګرو ته درې میاشتې وخت ورکړی؛ څو له پاکستاني شرکتونو سره خپلې معاملې پای ته ورسوي. د طالبانو د مالیې وزارت ویلي، چې د یادې مودې له پای ته رسېدو وروسته به پاکستاني درمل له محصول پرته نه پرېږدي.
له دې پرېکړو وروسته د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزیر د ترانزیټي او سوداګریزو بدیلو لارو د موندلو لپاره ایران ته سفر کړی. د اریانا افغان هوايي شرکت هم اعلان کړی، چې د طالبانو د اقتصادي مرستیال د پرېکړې له مخې به له یکشنبې وروسته د هند پر لور د سوداګریزو توکو پر لېږد بيې ټیټې کړي.
