ايرانی چارواکی: د سیستان ازاده سوداګریره سیمه د افغان سوداګرو لپاره دویم کور کېدای شي

هغه زیاتوي، چې ځینې سیاسي مشرانو «د مبارزې د دوام لپاره انګېزه او ځواک له لاسه ورکړی دی.» نوموړي د سې‌شنبې په ورځ (د لړم ۲۷مه) پر اېکس پاڼه لیکلي: «د طالبانو د مخالفو یو شمېر سیاست‌والو ګټه په دې کې ده، چې دوی د طالبانو د انزوا په دې فصل کې په یووالي سره عمل وکړي.»

هغه وایي: «که چا د مبارزې د دوام اراده او توان له لاسه ورکړی، خورا انساني او اخلاقي ده چې دغه حقیقت له خلکو سره شریک کړي او هغوی دې د مبارزې او تسلیمۍ په نیمه لاره کې بې‌برخلیکه نه پرېږدي.»

د اخلاقی په باور؛ په تېرو څلورو کلونو کې د طالبانو د مخالفینو ترمنځ هېڅ ډول معنا لرونکی اتحاد نه‌دی رامنځته شوی. هغه ټینګار کوي: «که داسې یو اتحاد رامنځته شوی وای، نن به وضعیت داسې نه و.»

دغه پخوانی چارواکی خبرداری ورکوي، که د سیاست‌والو انزوا او له مسوولیت څخه تېښته دوام ومومي؛ نو هغوی به ان په شخصي برخو کې هم خپل واک او نفوذ له لاسه ورکړي.

د کډوالو چارو پخواني وزیر ټینګار وکړ، چې افغانستان په ټولو کچو کې د ازادۍ لپاره مبارزې ته اړتیا لري.

د پاکستان د دفاع وزیر خواجه اصف له سماء ټلوېزیون سره په مرکه کې ویلي، چې د افغانستان له خوا پر پاکستان د بریدونو په ترسره کېدو کې هند رول لري.

د نوموړي په خبره، سعودي عربستان، امارات، ایران، چین او نور هېوادونه غواړي چې پر پاکستان د کرښې له هغې غاړې د مداخلې لړۍ پای ته ورسېږي.

هغه زیاته کړې: «افغانستان اوس د ترهګرو لپاره په امن پټنځای بدل شوی دی.»

خواجه اصف ویلي، هند نه غواړي چې پاکستان او افغانستان خپل اختلافات حل کړي.

هغه ټینګار کړی، چې پاکستان په هېڅ ډول پر هند باور نه شي کولی او کېدای شي دغه هېواد د کرښې له هغې غاړې د برید هڅه وکړي.

نوموړي دا هم ویلي: «ډېری خلک هند ته د هغوی د تېرو ماتې یادونه کوي. پاکستان په هېڅ ډول پر هند باور نه شي کولی.»

پر دې څرګندونو سربېره، خواجه اصف دا هم وویل چې پاکستان باید په غزه کې د نړۍوالو ځواکونو برخه شي.

د نوموړي په خبره، پلان لري چې د ابراهیم تړونونو برخه شي. هغه زیاته کړه: «تر هغه وخته چې د دوه‌ دولتي حل لارې زمینه برابره نه شي، پاکستان خپل دریځ نه بدلوي.»

د پاکستان دفاع وزیر دغه څرګندونې په داسې حال کې کوي، چې څو ورځې وړاندې د دې هېواد لومړي وزیر شهباز شریف د دې هېواد په پارلمان کې هند او افغان طالبان د پاکستان په ترهګریز برید کې پر لاس لرلو تورن کړل.

هغه هند ته د طالبانو د بهرنیو چارو د وزیر سفر له دغه هېواد سره د طالبانو د همکارۍ نښه وبلله او ویې ویل، چې ډیلي ته د امیرخان متقي سفر پاکستان ته یو څرګند پیغام ورکوي.

د یادونې ده، چې د پاکستان او طالبانو ترمنځ په دې وروستیو کې کړکېچ اوج ته رسېدلی دی. اسلام‌اباد دعوه لري، چې افغان طالبانو د پاکستاني طالبانو غورځنګ غړو ته په خپله خاوره کې ځای ورکړی او له هماغه ځایه په پاکستان کې بریدونه پلانوي. د ترکیې په مذاکراتو کې لانجمن ټکي دا بلل شوي، چې اسلام‌اباد له طالبانو تضمینونه غوښتي؛ څو د «ټي‌ټي‌پي» وسله‌وال به نور پاکستان کې بریدونه نه کوي؛ خو طالبانو یې دې شرطونو ته غاړه نه‌ده اېښودلې.

دغه دوه افغان بندیان د سې شنبې په سهار (د لړم ۲۷مه) د شمالي خراسان په اسفراین زندان کې اعدام شوي دي. د اعدام شویو افغانانو د هویت په اړه نور معلومات نه دي خپاره شوي.

له دې سره، شپږ ایرانیان هم د بیرجند، بوجنورد، دورود، ملایر او شېراز په زندانونو کې د بېلابېلو تورونو پر اساس اعدام شوي دي.

تر اوسه د ایران او د طالبانو چارواکو د دې اعدامونو په اړه هېڅ څرګندونې نه دي کړي او دا هم لا روښانه نه ده، چې اعدام شویو کسانو مدافع وکیل ته لاسرسی درلود او که نه.

د ایران د بشري حقونو سامان (د لړم ۱۶مه) په خپل میاشتنې راپور کې ویلي و، چې تېر اکټوبر میاشت کې په ایران کې د ۱۱ افغانانو په ګډون ۲۱۷ کسان اعدام شوي دي.

د یاد سازمان د موندنو له مخې، په دغه هېواد کې په هرو درېیو ساعتونو کې یو کس اعدام شوی دی.

د ایران د بشري حقونو سازمان په راپور کې ویل شوي، چې اعدام شویو کسانو کې ۱۱ افغانان، ۶ ښځې، ۸ بلوڅان، ۸ کُردان او ۱۱ عربان هم شامل وو.

ملا عبدالغني برادر د سې شنبې په ورځ (د لړم ۲۷مه) په کندهار کې د دوو میلیونو ډالرو په لګښت د «کندا وزیرزي» تر نامه لاندې د کرنیزو محصولاتو د کیفیت لوړولو لپاره یو خصوصی لابراتوار پرانیست.

نوموړي د دغه لابراتوار فعالیت د هېواد د کرنیزو حاصلاتو د کیفیت او ارزښت د لوړولو په برخه کې مهم ګام وباله.

هغه زیاته کړه: «د معیاري لابراتواري خدماتو نشتون له ډېر پخوا راهیسې د دې لامل شوی، چې د محصولاتو کیفیت او تولیدات راټیټ شي او د هېواد بزګران له تاوان سره مخ کړي. زه هیله لرم چې دغه خدماتي مرکز به په دې برخه کې شته اړتیاوې تر یوه حده پوره او د هېواد صادرات به ورسره معیاري شي.»

نوموړي له سوداګرو وغوشتل، چې خپل فعالیتونه د هېواد نورو ولایتونو ته هم وغځوي.

په کندهار کې سوداګرو پر بهر مېشتو افغانانو غږ وکړ، چې د هېواد په بېلابېلو برخو کې پانګونه وکړي.

سوداګرو تر دې وړاندې اندېښنه لرله، چې په افغانستان کې د کرنیزو محصولاتو د معیاري ازموینې او تصدیق لابراتوارونو نشتون د هېواد د کرنیز سکتور لپاره جدي ستونزې راولاړوي.

که څه هم افغانستان یو کرنیز هېواد دی او ډېر صادرات یې له کرنیزو توکو لکه وچو مېوو، زعفرانو، سبزیجاتو او نباتي توکو سره تړلې دي، خو د نړۍوالو معیارونو پر اساس د کیفیت د کنټرول لابراتوارونو کمښت د دې سکتور د پراختیا بهیر ټکنی کړی دی.

د کندهار ښاریانو د سې شنبه په ورځ (د لړم ۲۷مه) افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته ویلي، چې طالبان د نوې نقشې له مخې د جوړېدونکي سړک لپاره سلګونه کورونه نړوي، خو د دوی په وینا نه استملاک ورکول کېږي او نه د بديلو ځمکو ورکړه عملي شوې ده.

خلک وايي، د ښاروالۍ دا اقدام د عدالت او انصاف خلاف او دوی یې د سرپناه له نشتوالي‌ سره مخ کړي دي.

د سیمې د اوسېدونکو په خبره، طالبانو د دغه ډلې د دفاع وزارت د مرستیال ملا فاضل مظلوم د شخصي ملکیت د خوندي ساتلو لپاره نوې نقشه جوړه کړې او عملي کوي یې.

د مدد خان چوک یو اوسېدونکی چې نه غواړي نوم یې څرګند شي، وايي: «نوې نقشه په فرمایشي ډول جوړه شوې ده، ترڅو د ملا فاضل کورونه او مارکېټونه پکې له منځه ولاړ نه شي، زموږ کورونه د ښار د ماسټر پلان له مخې جوړ شوي، اصلي قبالې لرو، خو اوس یې زور را باندې چلېږي.»

د خلکو په وینا، د ماسټر پلان له مخې باید سړک د پخوانۍ نقشې پر اساس جوړ شوی وای، ځکه په هغه صورت کې به د ډېرو خلکو کورونه له منځه نه تلل؛ خو د دوی په باور چې اوسنی پلان د «طالبانو د دفاع وزارت د لومړي مرستیال ملا فاضل» د شخصي ګټو لپاره بدل شوی دی.

یو بل معترض وايي: «پخوانۍ نقشه د کندهار د طالبانو د والي، ښاروال او د ملا فاضل په مشوره بدله شوې ده، دا د عامو خلکو پر حق ښکاره تېری دی موږ ولایت مقام ته هم ورغلو، خو زموږ غږ څوک نه اوري.»

د سیمې یو بل اوسېدونکی زیاتوي، چې د ښاروالۍ او ولایت مقام چارواکو ورته ویلي، چې بدیلې ځمکې به د دامان ولسوالۍ په دښتو کې ورکول کېږي، خو هغه ځمکې هېڅ اقتصادي او عملي ارزښت نه لري.

هغه وایي: «زموږ کورونه دلته په ښار کې دي، د کار او ژوند اسانتیاوې مو دلته دي، اوس کورونه راته نړوي او وايي چې په دښتو کې به ځمکې درکوو. دا کوم انصاف دی؟»

د معترضینو په خبره، نږدې ۱۵۰۰ کورونه نړېږي چې ډېری یې د ظاهر شاهي قبالې لري. د هغوی له ډلې ګڼ شمېر کورنۍ دا مهال بې‌ کوره شوې، په کرايي کورونو کې ژوند کوي او له سختو اقتصادي ستونزو سره مخ دي.

تر اوسه د کندهار د طالبانو ښاروالۍ او د ولایت مقام طالب چارواکو په دې اړه رسمي څه نه دي‌ ویلي، خو د خلکو په وینا هغوی د شکايتونو پر مهال د امر بالمعروف او ښاروالۍ له‌ خوا له سخت چلند سره مخ شوي او له دفترونو شړل شوي دي.

د کندهار د ښار د دې سیمې اوسېدونکي ټینګار کوي، چې تر هغې به خپلو اعتراضونو ته دوام ورکړي، څو د دوی غږ واورېدل شي او د استملاک حق یې ورکړل شي.