د اقلیمي بدلون په اړه د «کاپ ۳۰» لومړنی تړون له سختو او اوږدو خبرو اترو وروسته ترلاسه شو

د امریکا طرحه چې د روسیې ځینې اساسي غوښتنې تاییدوي، په ګڼو اروپايي پلازمېنو کې له محتاطانه انتقادونو سره مخ شوې ده.

په هغه ګډه خبرپاڼه کې چې د شنبې په ورځ (د لېندۍ لومړۍ نېټه) خپره شوې، ویل شوي چې اروپايي مشرانو د «اوکراین پر وسله‌والو ځواکونو د وړاندیز شویو محدودیتونو» په اړه اندېښنه څرګنده کړې ده، ځکه دغه محدودیتونه به اوکراین د روسیې د بریدونو پروړاندې کمزوری او زیانمن کړي.

اروپايي او نور لوېدیځ مشران چې د سوېلي افریقا د جي۲۰ سرمشریزې په څنډه کې راټول شوي، هڅه کوي د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ هغو غوښتنو ته ګډ او همغږی ځواب پیدا کړي چې له اوکراین څخه یې د سولې د پلان د منلو غوښتنه کړې ده.

د امریکا طرحه د روسیې ځینې اساسي غوښتنې تاییدوي او په ګڼو اروپايي پلازمېنو کې له محتاطانه انتقادونو سره مخ شوې ده.

د رویټرز د راپور له مخې، د دغو هېوادونو مشران هڅه کوي داسې توازن وساتي چې هم د ټرمپ د جګړې د ختمولو هڅې وستایي او هم دا ومني، چې د پلان ځینې مادې د کییف لپاره د منلو وړ نه دي.

د لړم ۳۰مه د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي وروستیو پېښو ته په اشارې ویلي، چې هېواد یې له یوې سختې پرېکړې سره مخ دی، یا به خپل «وقار او ازادۍ» له لاسه ورکوي او یا به د واشنګټن له ملاتړه تېرېږي.

هغه له اوکرایني ولس څخه وغوښتل، چې متحد پاتې شي او زیاته یې کړه چې هېڅکله به له خپل هېواد سره خیانت ونه کړي.

سرچینو ویلي، چې د اسراییلو له خوا د رمل په سیمه کې پر یوه موټر هوايي برید شوی او پنځه کسان وژل شوي، همدارنګه دوهم برید په مرکزي غزه کې په دیر البلح ښار او نسیرات پنډغالي کې شوې، چې له امله یې لس کسان مړه او ګڼ نور ټپیان شوي دي.

د راپورونو له مخې، د اسراییل ځواکونو څلورم هوايي برید هم پر یوه کور شوی چې له امله یې پنځه کسان وژل شوي دي.

د اسراییل پوځ ویلي، چې یاد بریدونه یې د هغه کس په تعقیب پسې کړې، چې د اسراییل تر کنټرول لاندې سیمه کې یې د مرستندویه لارو څخه ناوړه ګټه اخیسته.

د هندي رسنۍ «انډیا ټوډې»د راپور له مخې ډاکټر مظفر احمد د نومبر په ۱۰مه د ډیلي لال کلا ته نږدې د چاودنې یو له اصلي تورنو څخه دی.

د راپورونو له مخې، باور کیږي چې مظفر احمد د اګست په میاشت کې له هند څخه تښتېدلی او ویل کیږي چې اوس مهال په افغانستان کې دی.

په راپور کې ویل شوي چې مظفر د هند په څو ایالتونو کې د جیش محمد ډلې په ګډون د ترهګرو ډلو د مشرانو ترمنځ د اړیکپال په توګه کلیدي رول لوبولی دی.

د هند ملي طبي کمیسیون د مظفر احمد او د هغه د ورور عادل راتر په ګډون په قضیه کې د ښکیلو څلورو ډاکټرانو نومونه هم د هیواد له ملي طبي راجستر څخه لرې کړي دي.

د راپورونو له مخې، د هند دا اقدام د نوي ډیلي لال کلا ته نږدې د موټر بم چاودنې وروسته د تروریزم ضد پراخو کړنویوه برخه ده، چې په ترڅ کې یې ۲،۹۰۰کیلوګرامه چاودېدونکي توکي هم ترلاسه شوي دي.

د یونیسف ویاند ریکارډو پیرس وویل چې نن په خان یونس کې په یوه هوايي برید کې یوه ماشومه نجلۍ وژل شوې، او له دې یوه ورځ وړاندې د غزې په ښار او جنوب کې اووه ماشومان وژل شوي وو.

هغه وویل چې په غزه کې یوازې د شخړې یو اړخ د هوایی بریدونو د ترسره کولو وړتیا لري او دا په داسې حال کې ده چې په غزه کې ماشومان د ناکافي روغتیایی خدماتو او د خوړو د کمښت له امله لاهم له جدي خطرونو سره مخ دي.

ښاغلي پیرس زیاته کړې چې د اکتوبر له لسمې راهیسې، کله چې د حماس او اسراییل ترمنځ اوربند پیل شو، لږترلږه ۶۷ماشومان وژل شوي دي.

د غزې اوربند د ۲۰۲۵کال د اکتوبر په لسمه نیټه د اسراییل او حماس ترمنځ د دوو کلونو جګړې وروسته نافذ شو.

امرالله صالح په اېکس لیکلي چې لس میاشتې وړاندې یې وړاندوینه سمه وه او اوس «د ولسمشر ولادیمیر پوتین تر مشرۍ لاندې روسیې جګړه ګټلې ده».

نوموړی زیاتوي:«زه لس میاشتې وړاندې صحي وم، روسیې جګړه ګټلې، اوس هر څه د بریا د مدیریت په اړه دي، متحده ایالاتو د جګړې د بندېدو لپاره د روسیې له شاوخوا ۸۰ سلنه غوښتنو سره سلا کړې ده».

صالح زیاتوي چې د اوکراین جګړې پای ته رسېدل به «په نړۍوالو جیوپولیټیکي معادلو کې نوي افقونه پرانیزي» او د ده په خبره، «افغانستان او سیمه به هم د دې بدلونونو له اغېزو خوندي نه وي».

صالح د دې څرګندونو ترڅنګ د هغه پلان تفصیل هم شریک کړی چې ادعا کېږي د ډونالډ ټرمپ د ډلې له لوري وړاندیز شوی دی. د هغه په وینا، دا طرحه د اوکراین له پراخو امتیازاتو غوښتنه کوي.

د صالح په وینا، له دغو وړاندیزونو سره سم اوکراین به کریمیا په رسمي توګه د روسیې برخه ومني، د دونېڅک او لوګانسک ټول ولایتونه به مسکو ته وسپاري او په خرسون او زاپوریژیا کې به د اوسنیو کرښو د کنګل کېدو پرېکړه عملي شي.

په طرحه کې د اوکراین له‌خوا د ناټو د غړیتوب پرېښودل، د پوځ د پرسونل د کچې محدودول، د ځانګړو وسلو له منځه وړل او په هېواد کې د هر ډول بهرنیو ځواکونو د ځای پر ځای کېدو بشپړ بندیز هم شامل دي.

دا مسوده سمدستي اوربند د ۱۰۰ ورځو په موده کې د ټاکنو ترسره کېدل، د دواړو لوریو لپاره عمومي عفوه او پر روسیې د بندیزونو کمول هم وړاندیز کوي؛ هغه امتیازات چې نیوکې کوونکي یې د مسکو په واضح ګټه بولي.

په مسوده کې د امریکا–روسیې د امنیتي خبرو بیا پیل، د اروپا لپاره د نوې امنیتي ترتیباتو طرح، د بې‌طرفه سوله‌ساتونکو ځای پر ځای کول، او د اوکراین د بیا رغونې لپاره نړۍوال صندوق جوړول هم شامل دي.

صالح د دې پلان د شریکولو پر مهال لیکلي: «دا د ټرمپ پلان دی، سیاسي لویدیځ دا لوبه بایللې ده».

د نوموړي څرګندونې په داسې حال کې دي چې د اوکراین چارواکو، اروپایي متحدینو او د امریکا یو شمېر سیاستوالو د دې ډول هرې معاملې په اړه اندېښنې ښودلې او ویلي یې دي چې دا به د مسکو دریځ قوي او د کیف د حاکمیت بنسټونه کمزوري کړي.