یونیسف: په غزه کې له اوربند راهیسې په منځني ډول هره ورځ دوه ماشومان وژل کیږي

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت له‌خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، د د دوی په عملیاتو کې ۱۰ تنه د عامه نظم ګډوډولو، دوه تنه د نامشروع اړیکو، پنځه تنه د تښتونو او دوه تنه د قتل په تور نیول شوي.

خبرپاڼه زیاتوي، نیول شوي کسان د کندز، فاریاب، سرپل، خوست، غزني، سمنګان او بدخشان ولایتونو اوسېدونکي دي.

همدا راز ویل شوي، له دغه ډلې د وسلو د غیرقانوني انتقال په تړاو دوه کسان نیول شوي، یو کس د کندز ولایت له مرکز څخه د ۷میل تفنګچې، ۲ میل کلاشینکوف، ۷شاژورونو او یو شمېر مرمیو سره او بل کس د فاریاب ولایت د خیبر ولسوالۍ څخه د یو میل تفنګچې او ۲۷مرمیو سره نیول شوی.

د کورنیو چارو وزارت ویلي، د پولیسو دا عملیات د قانون پلې کولو، د جرمونو مخنیوي او د خلکو د امنیت د ساتنې په موخه ترسره شوي دي.

امرالله صالح په اېکس لیکلي چې لس میاشتې وړاندې یې وړاندوینه سمه وه او اوس «د ولسمشر ولادیمیر پوتین تر مشرۍ لاندې روسیې جګړه ګټلې ده».

نوموړی زیاتوي:«زه لس میاشتې وړاندې صحي وم، روسیې جګړه ګټلې، اوس هر څه د بریا د مدیریت په اړه دي، متحده ایالاتو د جګړې د بندېدو لپاره د روسیې له شاوخوا ۸۰ سلنه غوښتنو سره سلا کړې ده».

صالح زیاتوي چې د اوکراین جګړې پای ته رسېدل به «په نړۍوالو جیوپولیټیکي معادلو کې نوي افقونه پرانیزي» او د ده په خبره، «افغانستان او سیمه به هم د دې بدلونونو له اغېزو خوندي نه وي».

صالح د دې څرګندونو ترڅنګ د هغه پلان تفصیل هم شریک کړی چې ادعا کېږي د ډونالډ ټرمپ د ډلې له لوري وړاندیز شوی دی. د هغه په وینا، دا طرحه د اوکراین له پراخو امتیازاتو غوښتنه کوي.

د صالح په وینا، له دغو وړاندیزونو سره سم اوکراین به کریمیا په رسمي توګه د روسیې برخه ومني، د دونېڅک او لوګانسک ټول ولایتونه به مسکو ته وسپاري او په خرسون او زاپوریژیا کې به د اوسنیو کرښو د کنګل کېدو پرېکړه عملي شي.

په طرحه کې د اوکراین له‌خوا د ناټو د غړیتوب پرېښودل، د پوځ د پرسونل د کچې محدودول، د ځانګړو وسلو له منځه وړل او په هېواد کې د هر ډول بهرنیو ځواکونو د ځای پر ځای کېدو بشپړ بندیز هم شامل دي.

دا مسوده سمدستي اوربند د ۱۰۰ ورځو په موده کې د ټاکنو ترسره کېدل، د دواړو لوریو لپاره عمومي عفوه او پر روسیې د بندیزونو کمول هم وړاندیز کوي؛ هغه امتیازات چې نیوکې کوونکي یې د مسکو په واضح ګټه بولي.

په مسوده کې د امریکا–روسیې د امنیتي خبرو بیا پیل، د اروپا لپاره د نوې امنیتي ترتیباتو طرح، د بې‌طرفه سوله‌ساتونکو ځای پر ځای کول، او د اوکراین د بیا رغونې لپاره نړۍوال صندوق جوړول هم شامل دي.

صالح د دې پلان د شریکولو پر مهال لیکلي: «دا د ټرمپ پلان دی، سیاسي لویدیځ دا لوبه بایللې ده».

د نوموړي څرګندونې په داسې حال کې دي چې د اوکراین چارواکو، اروپایي متحدینو او د امریکا یو شمېر سیاستوالو د دې ډول هرې معاملې په اړه اندېښنې ښودلې او ویلي یې دي چې دا به د مسکو دریځ قوي او د کیف د حاکمیت بنسټونه کمزوري کړي.

د مسودې د خپرېدو وروسته په واشنګټن، اروپایي هېوادونو او کېیف کې اندېښنې زیاتې شوې، ځکه پلان په اوکراین د پراخو امتیازاتو غوښتنه کوي، په تېره بیا د ختیځو سیمو پرېښودل او د کریمیا د روسیې د برخې په توګه منل په‌کې شامل دي.

د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زیلینسکي ټینګار کړی چې «اوکراین به د خپل هېواد له ګټو هېڅ‌کله تېر نه شي».

سپینې ماڼۍ ویلي چې هر ډول طرحه باید د اوکراین او اروپا امنیت تضمین کړي، خو اروپایي متحدین او کېیف د دې پلان په اړه شکمن دي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت او ګڼ کانګریسي غړي هم وایي چې له طرحې څخه نه وو خبر او دا یې د پوتین د غوښتنو د پلي کېدو هڅه بللې ده.

د طالبانو امارتي شرکتونو ریاست په یوه خبرپاڼه کې ویلي، د اریانا افغان هوایي شرکت لپاره د نوو الوتکو په پېرلو سره به د توکو د لېږد بهیر چټک او اقتصادي شي.

د اریانا افغان هوايي شرکت رییس بخت‌الرحمن شرافت وویل، دغه الوتکې به د بوینګ یا ایربس ډوله وي او قیمتونه یې له ۲۵ تر ۳۵مېلیونه امریکايي ډالرو پورې اټکل شوي دي.

د شرکت مسولین زیاتوي چې د دې نوښت له لارې به د افغانستان د صادراتو، په ځانګړې توګه د مېوو او نورو سوداګریزو توکو نړۍوال بازار ته د لېږد ظرفیت او کیفیت لوړ شي او د لېږد لګښتونه به هم ورسره کم شي.

دا ګام د افغانستان د هوايي ټرانسپورټ سکتور د پراختیا او د سوداګرۍ د اسانتیاوو په برخه کې مهم بلل کېږي.

د شانګهای همکارۍ سازمان د سیمه‌ییزې ترهګرۍ ضد جوړښت د اجرایي کمیټې مشر اولاربک شارشی‌اف ویلي چې نړۍوالو ترهګرو ډلو په افغانستان او سوریه کې خپل فعالیتونه زیات کړي دي.

هغه زیاته کړې چې دې ډلو په منځنۍ اسیا کې د خفته حجراتو (د غېرې فعاله ترهګریزو ډول) په فعالیت د بیا راوستو هڅې روانې کړي دي.

د شانګهای همکارۍ سازمان د سیمه‌ییزې ترهګرۍ ضد جوړښت په یوولسم نړۍوال کنفرانس کې د نوامبر په ۲۰مې او ۲۱مې نېټې د تاشکند په ښار کې ترسره شوه، په‌کې د ملګرو ملتونو، د اروپا د امنیت او همکارۍ سازمان، انټرپول، د CIS د هېوادونو د ترهګرۍ ضد مرکز او د امنیتي تړون سازمان استازو ګډون کړی و.

په غونډه کې ګډونوالو د راډیکال شبکو سره د خلکو د ګډون د مخنیوي، د سایبري امنیت د لوړولو او نورو اړوندو موضوعاتو په اړه خبرې وکړې.

شارشی‌اف په غونډه کې وویل: «د نړۍوالو ترهګریزو سازمانونو مشران له خپلو پروګرامونو لاس نه دی اخیستی، دوی هڅه کوي چې جنګیالي د جعلي اسنادو په مرسته د درېیمو هېوادونو له لارې منځنۍ اسیا ته واستوي، خفته حجرې جوړې کړي، بودیجه راجذب کړي او د نوو ځواکونو د استخدام کمپاینونه پیل کړي».
په دغه کنفرانس کې د CIS د هېوادونو د ترهګرۍ ضد مرکز مشر یوګنی سیسویف هم وویل چې نړۍوالې ترهګریزې ډلې په منځني ختیځ کې د افغانستان له لارې خپل نفوذ زیاتوي او هڅه کوي چې په سیمه کې خپلې کړنې پراخې کړي.

هغه زیاته کړه: «د منځنۍ اسیا د کډوالو په منځ کې د ځواک جذبولو هڅې روانې دي، او دوی د دې لپاره په تاجیکي، قرغیزي، ازبکي او ناڅاپي په قزاقي ژبه فعال انلاین تبلیغات پیل کړي دي».
د تاشکند غونډې ګډونوالو د شانګهای همکارۍ سازمان د غړو هېوادونو لپاره د امنیتي چلنجونو او ګواښونو د مقابلې په موخه د یوه نړیوال مرکز د جوړولو طرحه د څرګند عملي ګام په توګه وبلله.