د شانګهای همکارۍ سازمان ګډونوال: په افغانستان کې نړۍوالې ترهګرې ډلې فعالې شوي

د طالبانو د احصایې او معلوماتو ادارې مشر عبدالقاهر حاجي ادریس وویل:«موږ د ولسوالیو په کچه د برېښنایي تذکرو لپاره مرکزونه خلاصوو. په کندوز ولایت کې مو اسان خدمت کار بشپړ کړی، هڅه مو داده چې د تذکرو وېش چې تر دې مخکې یوازې په ولایتونو کې روان و، اوس په ولسوالیو کې هم پراخ شي».
نوموړي زیاته کړه چې اوس مهال یوازې د ولایتونو په مرکزونو کې د برېښنایي تذکرو وېش روان دی، خو د هېواد یو شمېر ولسوالۍ له مرکزو لرې پاتې دي او خلکو ته د تذکرو ترلاسه کول ستونزمن وو.

د نوموړي په وینا، د نوي سیستم له لارې به خلک وکولی شي پرته له اوږدو سفرونو، د خپلو ولسوالیو په مرکزونو کې برېښنایي تذکرې ترلاسه کړي. د طالبانو دغه چارواکي همدارنګه ډاډ ورکړ چې هڅه به وشي، څو د خدمتونو کیفیت لوړ کړي او ټولې ولسوالۍ ترې برخمنې شي.

پاکستانۍ ورځپاڼې ډان په نننۍ سرمقاله کې دغې موضوع اشاره کړې او د ملګرو ملتونو د امنیت شورا هغه هغه تاییدي یې راخیستې چې طالبانو د ټي ټي پي ملاتړ کوي.

د ملګرو ملتونو د بندیزونو کمېټې ویلي، په افغانستان کې میشتې سختدریزې ډلې د پاکستان او ټولې سیمې لپاره نوې ستونزې زېږوي.

ډنمارک، چې دا مهال د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د بندیزو کمیټې مشري کوي، د TTP ډله د مرکزي او جنوبي اسیا لپاره «جدي ګواښ» بللی، او ویلي یې دي چې دغه ډله د افغان طالبانو له لوري ملاتړ ترلاسه کوي.

د ډنمارک استازي همدارنګه خبرداری ورکړ چې ټي ټي پي ترڅنګ د «داعش-خراسان» فعالیتونه د سیمې لپاره نوی ګواښ لوړوي.

د پاکستان استازي په غونډه کې وویل چې TTP، BLA او نورې توندلارې ډلې د خپلو «کوربه هېوادونو تر سرپرستۍ لاندې وده کوي» او ادعا یې وکړه چې دغه ډلې د پاکستان «اصلي سیمه‌ییز سیال» یا «ناامنۍ رامنځته کوونکي» له ملاتړ څخه برخمنې دي. دا اشاره په غیرمستقیم ډول هند ته کېده.

سرمقاله کې راغلي، افغان طالبان له اوږدې مودې راهیسې د پاکستان امنیتي اندېښنې ردوي، خو د ملګرو ملتونو د بندیزونو د کمیټې څرګندونې د کابل لپاره نادره نړیوال فشار دی.

طالبان وايي چې TTP «د پاکستان ستونزه» ده،خو نړیوالې ټولنې دغه څرګندونې «د نه منلو وړ» بللي دي.

د پاکستان او طالبانو وروستۍ خبرې چې د روانې میاشتې په سر کې په استانبول کې ترسره شوې، بې‌نتیجې پای ته ورسېدې، خو اوربند تر اوسه نه دی مات شوی.

د راپورونو له مخې، اسلام‌اباد تمه لري چې طالبان لږ تر لږه په ډيورنډ کرښه د بریدونو د مخنیوي لپاره عملي اقدام وکړي، که څه هم د TTP پر ضد د سخت اقدام تمه «غیرواقع‌بینانه» ګڼل کېږي، ځکه دواړه ډلې کلونه په ګډه جنګېدلې دي او ایډیالوژیکې نږدې اړیکې لري.

مقاله لیکي چې د طالبانو او پاکستان اړیکې هغه مهال لا خرابې شوې چې د طالبانو بهرنیو چارو وزیر امیر خان متقي د هند د بهرنیو چارو له وزیر سره په نوي ډېلي کې را ښکاره شو او هند یې «نږدې دوست» وباله.

هند بیا په کابل کې خپل حضور له تخنیکي دفتره سفارت ته لوړ کړ چې دا د پاکستان د امنیتي تګلارو خلاف «سره کرښه» بلل شوې ده.

د مقالې له مخې، طالبان نور د پاکستان له کنټروله وتلی او خپلواکه بهرنۍ تګلاره تعقیبوي چې په‌کې له هند او ایران سره نزدې اړیکې هم شاملې دي.

په ورته وخت کې د پاکستاني طالبانو غورځنګ (TTP) فعالیتونه زیات شوي او دغه ډله په جسارت سره د پېښور تر څنډو پورې رسېدلې ده؛ هغه څه چې اسلام‌اباد یې د کابل له ملاتړ سره تړلي ګڼي.

د نیولاینز په مقاله کې راغلي چې پاکستان اوس د ملي مقاومت جبهې مشر احمد مسعود او د افغانستان د ازادۍ جبهې مشر یاسین ضیا په څېر څېرو ته پاملرنه ډېره کړې ده.

سرچینې وايي، د دغو ډلو لپاره په پاکستان کې دفترونه پرانیستل شوي او د تماس کانالونه فعال دي.

دمقاومت جبهې ویاند عبدالله خنجاني ویلي، دوی له پاکستان سره د هر ډول تعامل په اړه «احتیاط» کوي، ځکه د اسلام‌اباد پخوانۍ تګلارې تل د مخالفینو د کنټرول هڅه وه، خو د ده په وینا: «د دښمن دښمن ملګری کېدای شي.»

سره له دې، د نیو لاینز مقاله خبرداری ورکوي چې که پاکستان د اپوزېشن پراخ ملاتړ پیل کړي، ښايي د طالبانو پر ضد د هغوی بریدونه پراخ او تنظیم شي. خو پوښتنه دا پاتې ده چې که یو نوی نظام په ملاتړ واک ته ورسېږي، ایا هغه به هم د افغانستان د هر بل حکومت په څېر خپلواکه تګلاره تعقیب نه کړي او پاکستان به یو ځل بیا د هماغه کړکېچ ملګری شي؟

ملاخېل له دې سربېره د یوه بل ماشوم د تښتولو او له ۱۳ کلنې پر یوې بلې کم عمره نجلۍ د جنسي تېري ځینې نور تورونه رد کړي دي.

راپور کې راغلي، چې له نوموړي سره د محمد کبیر په نوم یو بل افغان هم په دې تړاو محکمې ته حاضر شوی، خو په دې قضیه کې یې د همکارۍ تورونه رد کړي دي.

ټاکل شوې چې د دوی محکمه د ۲۰۲۶ کال د جنورۍ پر ۲۶مه ترسره شي.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو رضاکاره ډله چې په رسمي ډول د «د ملګرو ملتونو د رضاکارانو» پروګرام برخه ده، روغتیایی خدماتو ته د افغان ماشومانو لاسرسی خورا مهم ګڼي.

دغه ډله د افغان ماشومانو په منځ کې د شري او اسهال په ګډون د بېلابېلو ناروغیو د خپرېدو د خطر له امله خبرداری ورکړی دی.

په داسي حال کې، چې د روغتیا نړۍوال سازمان د لړم په ۱۸مه اعلان وکړ، چې د روان کال له پیل څخه تر دې دمه په افغانستان کې د شري له ۵۵ زره څخه ډېرې شکمنې پېښې ثبت شوي او ۳۵۷ کسان، چې ډېری یې ماشومان دي د همدې ناروغۍ له امله مړه شوي دي.

د «بې پولې ډاکټرانو» سازمان هم مخکې ویلي و، چې په افغانستان کې هره ورځ یو ماشوم د شري له امله مري.

د دې ترڅنګ د ملګرو ملتونو د ماشومانو صندوق (یونیسف) ویلي، چې د روان کال د چنګاښ میاشتې تر پایه په ټول هېواد کې له ۱۰۳ زره څخه ډېرې د شدیدې نس ناستې پېښې ثبت شوي، چې له دې ډلې ۴۸ ماشومان مړه شوي دي.

د دې سازمان په وینا د ناروغانو نیمایي برخه له پنځو کلونو کم عمره ماشومان دي.