ډان ورځپاڼه: پاکستان له طالبانو تمه لري چې ډیورنډ کرښې ته څېرمه د «ټي‌ټي‌پي» مخه ونېسي

مقاله لیکي چې د طالبانو او پاکستان اړیکې هغه مهال لا خرابې شوې چې د طالبانو بهرنیو چارو وزیر امیر خان متقي د هند د بهرنیو چارو له وزیر سره په نوي ډېلي کې را ښکاره شو او هند یې «نږدې دوست» وباله.

هند بیا په کابل کې خپل حضور له تخنیکي دفتره سفارت ته لوړ کړ چې دا د پاکستان د امنیتي تګلارو خلاف «سره کرښه» بلل شوې ده.

د مقالې له مخې، طالبان نور د پاکستان له کنټروله وتلی او خپلواکه بهرنۍ تګلاره تعقیبوي چې په‌کې له هند او ایران سره نزدې اړیکې هم شاملې دي.

په ورته وخت کې د پاکستاني طالبانو غورځنګ (TTP) فعالیتونه زیات شوي او دغه ډله په جسارت سره د پېښور تر څنډو پورې رسېدلې ده؛ هغه څه چې اسلام‌اباد یې د کابل له ملاتړ سره تړلي ګڼي.

د نیولاینز په مقاله کې راغلي چې پاکستان اوس د ملي مقاومت جبهې مشر احمد مسعود او د افغانستان د ازادۍ جبهې مشر یاسین ضیا په څېر څېرو ته پاملرنه ډېره کړې ده.

سرچینې وايي، د دغو ډلو لپاره په پاکستان کې دفترونه پرانیستل شوي او د تماس کانالونه فعال دي.

دمقاومت جبهې ویاند عبدالله خنجاني ویلي، دوی له پاکستان سره د هر ډول تعامل په اړه «احتیاط» کوي، ځکه د اسلام‌اباد پخوانۍ تګلارې تل د مخالفینو د کنټرول هڅه وه، خو د ده په وینا: «د دښمن دښمن ملګری کېدای شي.»

سره له دې، د نیو لاینز مقاله خبرداری ورکوي چې که پاکستان د اپوزېشن پراخ ملاتړ پیل کړي، ښايي د طالبانو پر ضد د هغوی بریدونه پراخ او تنظیم شي. خو پوښتنه دا پاتې ده چې که یو نوی نظام په ملاتړ واک ته ورسېږي، ایا هغه به هم د افغانستان د هر بل حکومت په څېر خپلواکه تګلاره تعقیب نه کړي او پاکستان به یو ځل بیا د هماغه کړکېچ ملګری شي؟

ملاخېل له دې سربېره د یوه بل ماشوم د تښتولو او له ۱۳ کلنې پر یوې بلې کم عمره نجلۍ د جنسي تېري ځینې نور تورونه رد کړي دي.

راپور کې راغلي، چې له نوموړي سره د محمد کبیر په نوم یو بل افغان هم په دې تړاو محکمې ته حاضر شوی، خو په دې قضیه کې یې د همکارۍ تورونه رد کړي دي.

ټاکل شوې چې د دوی محکمه د ۲۰۲۶ کال د جنورۍ پر ۲۶مه ترسره شي.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو رضاکاره ډله چې په رسمي ډول د «د ملګرو ملتونو د رضاکارانو» پروګرام برخه ده، روغتیایی خدماتو ته د افغان ماشومانو لاسرسی خورا مهم ګڼي.

دغه ډله د افغان ماشومانو په منځ کې د شري او اسهال په ګډون د بېلابېلو ناروغیو د خپرېدو د خطر له امله خبرداری ورکړی دی.

په داسي حال کې، چې د روغتیا نړۍوال سازمان د لړم په ۱۸مه اعلان وکړ، چې د روان کال له پیل څخه تر دې دمه په افغانستان کې د شري له ۵۵ زره څخه ډېرې شکمنې پېښې ثبت شوي او ۳۵۷ کسان، چې ډېری یې ماشومان دي د همدې ناروغۍ له امله مړه شوي دي.

د «بې پولې ډاکټرانو» سازمان هم مخکې ویلي و، چې په افغانستان کې هره ورځ یو ماشوم د شري له امله مري.

د دې ترڅنګ د ملګرو ملتونو د ماشومانو صندوق (یونیسف) ویلي، چې د روان کال د چنګاښ میاشتې تر پایه په ټول هېواد کې له ۱۰۳ زره څخه ډېرې د شدیدې نس ناستې پېښې ثبت شوي، چې له دې ډلې ۴۸ ماشومان مړه شوي دي.

د دې سازمان په وینا د ناروغانو نیمایي برخه له پنځو کلونو کم عمره ماشومان دي.

«افغان ایواک» د جمعې په ورځ (د لړم ۳۰مه) په یوې خبرپاڼه کې د افغان کډوالو او د هغوی د کورنیو په اړه د امریکا د تازه پرېکړو په تړاو خپلې اندېښنې شریکې کړې دي.

د خبرپاڼې له‌مخې، د امریکا حکومت په پام کې لري چې «یوازې لږ شمېر» افغان کډوال بیا میشت کړي.

دغه سازمان وايي، تر اوسه روښانه نه ده، چې د افغان کډوالو کومې ډلې له نوملړه اېستل شوي، کوم معیارونه ټاکل شوي او ولې ډېری پر شرایطو برابرې کورنۍ لرې شوې دي؟

«افغان ایواک» همدارنګه پوښتلي چې د حکومت کوم چارواکي او کومې ادارې د دې پرېکړو مسوول دي او د هغو افغان کورنیو لپاره چې لا هم په افغانستان کې پاتې دي څه ډول ملاتړ په پام کې نیول شوی دی؟

«افغان ایواک» خبرداری ورکړی، چې د امریکا د حکومت دا نوی چلند د افغانانو او نورو کډوالو ژوند له جدي خطر سره مخ کوي. افغان ایواک له خبریالانو او د کانګرس له استازو غوښتي چې ژر تر ژره پورته پوښتنې مطرح کړي.

امریکا د ۲۰۲۱ کال په اګست کې د جمهوري نظام له راسکورېدو وروسته شاوخوا ۲۰۰ زره افغانان امریکا ته لېږدولي دي. د پاکستاني چارواکو د راپور له‌مخې، په دغه هېواد کې هم د نږدې ۲۰ زره افغانانو دوسیې تر څېړنو لاندې وې، چې ټرمپ د بیا مېشتېدو بهیر بند کړ.

نوموړي ویلي، چې دا طرحه د «ترهګرو لپاره د مالیه ورکوونکو هېڅ پیسې نه» په نوم څارل کېږي او د دې طرحې ملاتړي هڅه کوي، چې د ډیموکراتانو له مخالفت سره سره، د دې قانون د مخنیوي هڅې شنډې کړي.

جیم ریش چې د متحده ایالاتو د سنا یوه محافظه‌کاره څېره ده او د بهرنیو اړیکو په کمېټه کې هم فعاله ونډه لري، د دې طرحې له ملاتړو څخه دی.

په تېر وخت کې هم ورته اعتراضونه شوي دي. په ۲۰۲۴ کال کې د استازو د جرګې غړي ټیم برچټ په یوه رسمي یادښت کې لیکلي و، چې د امریکایي مالیه ورکوونکو له پېسو ان یو سېنټ هم چې طالبانو یا نورو ترهګرو ډلو ته ورسېږي، دا یوه رسوایي ده. هغه ویلي و، چې د دې وضعیت د مخنیوي لپاره یې په کانګرس کې طرحه تعقیبوله.

د «ترهګرو لپاره د مالیه ورکوونکو هېڅ پیسې نه» طرحه تر دې مخکې هم وړاندې شوې وه، څو طالبانو او ورته ډلو ته د دولتي سرچینو د رسېدو مخه ونیول شي.

همدارنګه، په ۲۰۲۵ کال کې سناتور شلي مور کاپیتو یوه بله طرحه وړاندې کړې وه او موخه یې هم دا وه، چې د امریکایي مالیه ورکوونکو پیسې د ملګرو ملتونو د بودجې له لارې طالبانو یا نورو ترهګرو ډلو ته ونه‌رسیږي.