د اوکراین په اړه د ټرمپ ډلې او روسي استازو پټو لیدنو بحثونه راولاړ کړي

د طالبانو امارتي شرکتونو ریاست په یوه خبرپاڼه کې ویلي، د اریانا افغان هوایي شرکت لپاره د نوو الوتکو په پېرلو سره به د توکو د لېږد بهیر چټک او اقتصادي شي.

د اریانا افغان هوايي شرکت رییس بخت‌الرحمن شرافت وویل، دغه الوتکې به د بوینګ یا ایربس ډوله وي او قیمتونه یې له ۲۵ تر ۳۵مېلیونه امریکايي ډالرو پورې اټکل شوي دي.

د شرکت مسولین زیاتوي چې د دې نوښت له لارې به د افغانستان د صادراتو، په ځانګړې توګه د مېوو او نورو سوداګریزو توکو نړۍوال بازار ته د لېږد ظرفیت او کیفیت لوړ شي او د لېږد لګښتونه به هم ورسره کم شي.

دا ګام د افغانستان د هوايي ټرانسپورټ سکتور د پراختیا او د سوداګرۍ د اسانتیاوو په برخه کې مهم بلل کېږي.

د شانګهای همکارۍ سازمان د سیمه‌ییزې ترهګرۍ ضد جوړښت د اجرایي کمیټې مشر اولاربک شارشی‌اف ویلي چې نړۍوالو ترهګرو ډلو په افغانستان او سوریه کې خپل فعالیتونه زیات کړي دي.

هغه زیاته کړې چې دې ډلو په منځنۍ اسیا کې د خفته حجراتو (د غېرې فعاله ترهګریزو ډول) په فعالیت د بیا راوستو هڅې روانې کړي دي.

د شانګهای همکارۍ سازمان د سیمه‌ییزې ترهګرۍ ضد جوړښت په یوولسم نړۍوال کنفرانس کې د نوامبر په ۲۰مې او ۲۱مې نېټې د تاشکند په ښار کې ترسره شوه، په‌کې د ملګرو ملتونو، د اروپا د امنیت او همکارۍ سازمان، انټرپول، د CIS د هېوادونو د ترهګرۍ ضد مرکز او د امنیتي تړون سازمان استازو ګډون کړی و.

په غونډه کې ګډونوالو د راډیکال شبکو سره د خلکو د ګډون د مخنیوي، د سایبري امنیت د لوړولو او نورو اړوندو موضوعاتو په اړه خبرې وکړې.

شارشی‌اف په غونډه کې وویل: «د نړۍوالو ترهګریزو سازمانونو مشران له خپلو پروګرامونو لاس نه دی اخیستی، دوی هڅه کوي چې جنګیالي د جعلي اسنادو په مرسته د درېیمو هېوادونو له لارې منځنۍ اسیا ته واستوي، خفته حجرې جوړې کړي، بودیجه راجذب کړي او د نوو ځواکونو د استخدام کمپاینونه پیل کړي».
په دغه کنفرانس کې د CIS د هېوادونو د ترهګرۍ ضد مرکز مشر یوګنی سیسویف هم وویل چې نړۍوالې ترهګریزې ډلې په منځني ختیځ کې د افغانستان له لارې خپل نفوذ زیاتوي او هڅه کوي چې په سیمه کې خپلې کړنې پراخې کړي.

هغه زیاته کړه: «د منځنۍ اسیا د کډوالو په منځ کې د ځواک جذبولو هڅې روانې دي، او دوی د دې لپاره په تاجیکي، قرغیزي، ازبکي او ناڅاپي په قزاقي ژبه فعال انلاین تبلیغات پیل کړي دي».
د تاشکند غونډې ګډونوالو د شانګهای همکارۍ سازمان د غړو هېوادونو لپاره د امنیتي چلنجونو او ګواښونو د مقابلې په موخه د یوه نړیوال مرکز د جوړولو طرحه د څرګند عملي ګام په توګه وبلله.

د طالبانو د احصایې او معلوماتو ادارې مشر عبدالقاهر حاجي ادریس وویل:«موږ د ولسوالیو په کچه د برېښنایي تذکرو لپاره مرکزونه خلاصوو. په کندوز ولایت کې مو اسان خدمت کار بشپړ کړی، هڅه مو داده چې د تذکرو وېش چې تر دې مخکې یوازې په ولایتونو کې روان و، اوس په ولسوالیو کې هم پراخ شي».
نوموړي زیاته کړه چې اوس مهال یوازې د ولایتونو په مرکزونو کې د برېښنایي تذکرو وېش روان دی، خو د هېواد یو شمېر ولسوالۍ له مرکزو لرې پاتې دي او خلکو ته د تذکرو ترلاسه کول ستونزمن وو.

د نوموړي په وینا، د نوي سیستم له لارې به خلک وکولی شي پرته له اوږدو سفرونو، د خپلو ولسوالیو په مرکزونو کې برېښنایي تذکرې ترلاسه کړي. د طالبانو دغه چارواکي همدارنګه ډاډ ورکړ چې هڅه به وشي، څو د خدمتونو کیفیت لوړ کړي او ټولې ولسوالۍ ترې برخمنې شي.

پاکستانۍ ورځپاڼې ډان په نننۍ سرمقاله کې دغې موضوع اشاره کړې او د ملګرو ملتونو د امنیت شورا هغه هغه تاییدي یې راخیستې چې طالبانو د ټي ټي پي ملاتړ کوي.

د ملګرو ملتونو د بندیزونو کمېټې ویلي، په افغانستان کې میشتې سختدریزې ډلې د پاکستان او ټولې سیمې لپاره نوې ستونزې زېږوي.

ډنمارک، چې دا مهال د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د بندیزو کمیټې مشري کوي، د TTP ډله د مرکزي او جنوبي اسیا لپاره «جدي ګواښ» بللی، او ویلي یې دي چې دغه ډله د افغان طالبانو له لوري ملاتړ ترلاسه کوي.

د ډنمارک استازي همدارنګه خبرداری ورکړ چې ټي ټي پي ترڅنګ د «داعش-خراسان» فعالیتونه د سیمې لپاره نوی ګواښ لوړوي.

د پاکستان استازي په غونډه کې وویل چې TTP، BLA او نورې توندلارې ډلې د خپلو «کوربه هېوادونو تر سرپرستۍ لاندې وده کوي» او ادعا یې وکړه چې دغه ډلې د پاکستان «اصلي سیمه‌ییز سیال» یا «ناامنۍ رامنځته کوونکي» له ملاتړ څخه برخمنې دي. دا اشاره په غیرمستقیم ډول هند ته کېده.

سرمقاله کې راغلي، افغان طالبان له اوږدې مودې راهیسې د پاکستان امنیتي اندېښنې ردوي، خو د ملګرو ملتونو د بندیزونو د کمیټې څرګندونې د کابل لپاره نادره نړیوال فشار دی.

طالبان وايي چې TTP «د پاکستان ستونزه» ده،خو نړیوالې ټولنې دغه څرګندونې «د نه منلو وړ» بللي دي.

د پاکستان او طالبانو وروستۍ خبرې چې د روانې میاشتې په سر کې په استانبول کې ترسره شوې، بې‌نتیجې پای ته ورسېدې، خو اوربند تر اوسه نه دی مات شوی.

د راپورونو له مخې، اسلام‌اباد تمه لري چې طالبان لږ تر لږه په ډيورنډ کرښه د بریدونو د مخنیوي لپاره عملي اقدام وکړي، که څه هم د TTP پر ضد د سخت اقدام تمه «غیرواقع‌بینانه» ګڼل کېږي، ځکه دواړه ډلې کلونه په ګډه جنګېدلې دي او ایډیالوژیکې نږدې اړیکې لري.

مقاله لیکي چې د طالبانو او پاکستان اړیکې هغه مهال لا خرابې شوې چې د طالبانو بهرنیو چارو وزیر امیر خان متقي د هند د بهرنیو چارو له وزیر سره په نوي ډېلي کې را ښکاره شو او هند یې «نږدې دوست» وباله.

هند بیا په کابل کې خپل حضور له تخنیکي دفتره سفارت ته لوړ کړ چې دا د پاکستان د امنیتي تګلارو خلاف «سره کرښه» بلل شوې ده.

د مقالې له مخې، طالبان نور د پاکستان له کنټروله وتلی او خپلواکه بهرنۍ تګلاره تعقیبوي چې په‌کې له هند او ایران سره نزدې اړیکې هم شاملې دي.

په ورته وخت کې د پاکستاني طالبانو غورځنګ (TTP) فعالیتونه زیات شوي او دغه ډله په جسارت سره د پېښور تر څنډو پورې رسېدلې ده؛ هغه څه چې اسلام‌اباد یې د کابل له ملاتړ سره تړلي ګڼي.

د نیولاینز په مقاله کې راغلي چې پاکستان اوس د ملي مقاومت جبهې مشر احمد مسعود او د افغانستان د ازادۍ جبهې مشر یاسین ضیا په څېر څېرو ته پاملرنه ډېره کړې ده.

سرچینې وايي، د دغو ډلو لپاره په پاکستان کې دفترونه پرانیستل شوي او د تماس کانالونه فعال دي.

دمقاومت جبهې ویاند عبدالله خنجاني ویلي، دوی له پاکستان سره د هر ډول تعامل په اړه «احتیاط» کوي، ځکه د اسلام‌اباد پخوانۍ تګلارې تل د مخالفینو د کنټرول هڅه وه، خو د ده په وینا: «د دښمن دښمن ملګری کېدای شي.»

سره له دې، د نیو لاینز مقاله خبرداری ورکوي چې که پاکستان د اپوزېشن پراخ ملاتړ پیل کړي، ښايي د طالبانو پر ضد د هغوی بریدونه پراخ او تنظیم شي. خو پوښتنه دا پاتې ده چې که یو نوی نظام په ملاتړ واک ته ورسېږي، ایا هغه به هم د افغانستان د هر بل حکومت په څېر خپلواکه تګلاره تعقیب نه کړي او پاکستان به یو ځل بیا د هماغه کړکېچ ملګری شي؟