طالبان: که څوک پر افغانستان سوداګریزې لارې بندوي افغانان به یې په خپلو شرایطو خلاصوي

د طالبانو له یوه جګپوړي پلاوي سره د ناستې په تړاو د هند د سوداګرۍ او صنعت ټولنې سکرتر جنرل منیش سینګال هندي رسنیو ته وویل: « هغوی وویل چې په افغانستان کې ډېر کانونه شته، چې څو لسیزې مخکې کشف شوي وو، خو اوس فعال نه دي. افغان لوري هند ته د ګډون دروازه پرانېستې او ویې ویل چې د کانونو د استخراج هندي شرکتونو ته هرکلی وايي».

په غونډه کې د طالبانو پلاوي د سرو زرو د غیر فعالو کانونو یادونه هم کړې ده.

افغانستان د سرو زرو ستر نااستخراج شوي کانونه لري، خو ډېری کانونه د زیربنا نشتوالي، تخنیکي ستونزو او امنیتي اندېښنو له امله غیر فعال پاتې دي.

منیش سینګال د طالبانو د هدف په اړه وویل چې غواړي د هند د کانونو د استخراج شرکتونه دا منرالونه راوباسي او یا یې هند ته انتقال کړي، یا یې له افغانستان څخه نورو ځایونو ته صادر کړي. خو هغه ټینګار وکړ چې د کان کیندنې په کاروبار کې عملي ستونزې شته، ځکه هر کان جیولوژیکي څېړنو ته اړتیا لري، چې وخت نیسي.

سینګال وویل، چې د طالبانو د سوداګرۍ وزیر د اقتصادي همکارۍ لپاره له مشخصې اجنډا سره راغلی و، د تجارت او پانګونې د پراختیا په اړه یې خبرې وکړې او په افغانستان کې یې د وضعیت د ښه والي یادونه وکړه، چې د خلکو د حرکت او فعالیت لپاره ګټور دی.

سینګال ټینګار وکړ چې هند او افغانستان لا هم قوي او ګرمې اړیکې لري.

طالبانو څرګنده کړې چې دوی له هند سره سوداګري غوره ګڼي، ځکه هند او افغانستان ستراتیژیکې او نږدې اړیکې لري.

د دواړو هېوادونو ترمنځ شاوخوا یو میلیارد ډالره سوداګري کېږي، چې ۷۰ یې له هند څخه واردات او یوازې ۳۰ صادرات دي.

د اېن این ای د رپوټ له مخې، که هندي شرکتونه په تجارت کې فعاليت زیات کړي، نو د دواړو هېوادونو ترمنځ سوداګري لا زیاتېدای شي.

سینګال زیاته کړه چې د بانکدارۍ اسانه کانالونه د تجارت د پراختیا لپاره حیاتي دي.

هغه وویل، چې افغان او هندي بانکونه باید داسې اړیکې ولري چې سوداګرو، واردوونکو او صادروونکو ته ستونزه پیدا نه شي.

د طالبانو صنعت او سوداګرۍ وزارت نن دوشنبه ، د لیندۍ ۳مه په اېکس کې لیکلی، چې په دې کتنه کې دواړو لوریو د افغانستان او هند تر منځ د اقتصادي او صنعتي همکاریو پر پیاوړتیا خبرې وکړې.

په دې کتنه کې د پنبې د تولید او پروسس، د بشري ظرفیت لوړونې، د صنایعو د معیاري کولو او د ټوکر او جامو سکتور د عصري کولو په برخو کې د ګډو همکاریو پر اړتیا او فرصتونو هم بحث شوی دی.

د یاد وزارت په وینا، د ناستې په ترڅ کې هندي لوري افغانستان ته بلنه ورکړه، چې د «بهارت ټیکس» تر نامه لاندې نندارتون کې ګډون وکړي او خپل تولیدات نندارې ته وړاندې کړي.

له افغانستان سره د پاکستان د سوداګریزو لارو له تړل کېدو وروسته، د طالبانو اداره هڅه کوي، چې د سوداګرۍ بدیلي لارې ولټوي.

د طالبانو د یاد وزارت خبرپاڼه کې ویل شوي، چې د اسیا څخه د دوی په ګډون لسو هېوادونو یاده ناسته کې ګډون کړی و او د غړو هېوادونو ترمنځ د ډیجیټلي ارشیفونو په پراختیا، د نادره اثارو په ساتنې او د مسلکي ظرفیتونو په تړاو بحثونه شوي دي.

همدا راز زیاته شوې، چې په دې ناسته کې د افغانستان کتابتون د ډیجیټل کېدو، تعلیم او تحقیق کمېټو غړیتوب هم ترلاسه کړ. طالبان وایي، په دې ناسته کې د ترکیې هېواد له لوري ژمنه شوې چې د افغانستان د کتابتونو د سیسټم د مدیریت لپاره دوی لازمې همکارۍ وکړي او د تخنیکي مرستو تر څنګ به یې د ظرفیت لوړونې پروګرامونو ته هم پاملرنه وکړي.

تر دې څو ورځې دمخه هم طالبانو له ترکیې سره د ورته یوې هوکړې خبر ورکړی و.

که څه هم د طالبانو په واکمنېدو سره په هېواد کې د کتابونو د لوست فرهنګ کم شوی؛ خو لا هم د هېواد په ګوډ ګوډ کې کتابتونونه شته او د بډایه کېدو غوښتنې یې شوې دي. هم‌مهاله د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې کتاب پلورونکي شکایت کوي، چې بازار یې کم رنګه شوی او خلک اوس د پخوا پرتله په کتابونو پیسې نه ورکوي.

د خبرپاڼې له مخې؛ جاود او سحر د «اسلامي شریعت» خلاف عمل دی، چې د خلکو د ګمراهۍ لامل کېږي. خبرپاڼه کاږي: «ترلاسه شوي اسناد په ډاګه کوي، چې دغه کوډګرو د خلکو او قومونو ترمنځ نفاق ته لمن وهلې، د کورنیو تر څنګ یې د مېرمنې او خاوند ترمنځ د اختلافاتو لپاره هم تعویذونه کړي».

د طالبانو د یاد وزارت د ویاند سیف الاسلام خېبر په وینا؛ دغه کوډګر یې د خپلې ډلې اړوند عدلي او قضایې ارګانونو ته ور پېژندلي دي. د دغه وزارت متحسبینو له خلکو غوښتي، چې د دغه ډول کوډګرو په تړاو دې خپلو سیمو کې ورسره معلومات شریک کړي.

د طالبانو دغه وزارت تر دې پخوا په کابل او یوشمېر نورو ولایتونو کې هم ورته کسان نیولي دي.

نوموړي پر اېکس پاڼه لیکلي، د افغانستان له خاورې ګڼ شمېر ترهګرې ډلې فعالیت کوي چې ملګرو ملتونو او نورو نړۍوالو بنسټونو هم د دغې خبرې پخلی کړی دی. هغه زیاته کړې، چې د دغه وضعیت کنټرول د طالبانو له واک څخه بهر دی؛ نو د سیمې هېوادونه باید په ګډه د امنیت د ټینګښت لپاره اقدامات وکړي.

دراني ټینګار کړی، چې د نړۍوالې ټولنې همکاري او سیمه‌ییزه همغږي د دغه کړکېچ د حل لپاره اړینه ده. د هغه په وینا؛ که نړۍوال او سیمه‌ییز اړخونه بېړني ګامونه پورته نه‌کړي، نو افغانستان به د ترهګرۍ او بې‌ثباتۍ په دوامداره مرکز بدل شي، چې نه یوازې سیمه بلکې نړۍوال امنیت هم ګواښي.

پاکستاني چارواکو تر دې وړاندې هم په وار، وار ادعا کړې ده، چې طالبانو د افغانستان په خاوره کې د «ټي‌ټي‌پي» په ګډون د دوی د حکومت ضد وسله‌والو ډلو ته پناه ورکړې ده او دغه ډلې له هغه ځایه په پاکستان کې ترهګریز بریدونه پلانوي؛ خو دا هغه ادعاوې دي، چې طالبانو په وار، وار رد کړې دي.