هرات کې د طالبانو والي مولانا اسلام جار وايي، چې د ایران له خراسان رضوي ولايت سره د دغه ولایت نږدېوالی ډېر ارزښتناک دی. نوموړي له ایراني چارواکو سره ناسته کې ویلي، چې له ايران او ترکيې سره د دوی وروستی درېاړخیز سوداګریز تړون د مالونو او سوداګرۍ د اسانتيا لپاره يو مهم ګام دی.
مولانا اسلام جار د ایران د خراسان رضوي له والي او مل پلاوي سره په ليدنه کې وويل: «د ايران اسلامي جمهوريت عمومي تګلاره د افغانستان په اړه سوداګريزه او د ښه ګاونډيتوب تګلاره ده. هرات ته موږ د کوچني افغانستان نوم هم ورکوو، ځکه له هر ولايته شاوخوا ۵۰زره کورنۍ دلته مېشتې دي. موږ هڅه کړې، چې د کارموندنې، سوداګرۍ، کرنې او روغتيا په برخو کې غوره مديريت او خدمتونه وړاندې کړو».
هغه زیاته کړې، هرات د سوداګرۍ په برخه کې ډېر مثبت خوځښتونه پیل کړي او د رېل پټلۍ له لارې د دغه ولایت واردات ۵۰زره ټنو ته رسېدلي او هیله لري چې دغه شمېر ۱۰۰زره ټنو ته ورسېږي. نوموړی وایي، که څه هم د حیرتان رېل پټلۍ بېسارې اسانتیاوې لري؛ خو دوی هڅه کوي چې د هرات له لارې هم د سوداګرۍ کچه پراخه کړي.
د مولانا اسلام جار په خبره: «دغه لاره پراخ ظرفیت لري او دواړه خواوې ترې ګټه اخيستلای شي. د چابهار بندر، ترکيه او اروپايي لارې هم ډېر اهميت لري. موږ د افغانستان، ايران او ترکيې د وروستي درېاړخيز تړون هرکلی کوو».
د طالبانو دغه چارواکي دا هم ویلي، چې ایران سره د سوداګرۍ د پراخوالي لپاره یې په اسلامکلا کې څو مهمې پروژې پیل کړې دي. هغه وایي، هلته بندر کې پرمختللی کمپلېکس جوړېږي چې یو لوړ معیاري هوټل او د ښاري جوړونې یوشمېر پراختیایي پروژې پهکې شاملې دي.
د اسلام جار په وینا، اسلامکلا بندر کې د دواړو لوریو ترمنځ شنې ساحې او کمربندونه هم جوړېږي؛ څو موټر چلوونکي، سوداګر، پولیس او مساپر له اسانتیاوو برخمن شي.
په دغه ناسته کې د افغان کډوالو د ستنېدو په تړاو هم خبرې شوې او د طالبانو والي ویلي، چې اوسمهال له ایران نه د جبري ستنېدو موارد خورا کم شوي دي. نوموړي وویل: «له افغان کډوالو سره د ايران اسلامي جمهوريت چلند ډېر مثبت دی. زموږ وروستی سفر مشهد ته ډېر ګټور و. اوس اکثره هغه کسان چې ايران نه راځي، په خپله خوښه راځي؛ جبري موارد ډېر کم شوي دي».
په دې ناسته کې همدا راز د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر پر هغه اعلان هم ټینګار شوی، چې افغان سوداګرو ته یې له پاکستان سره د راکړې ورکړې راکمولو سپارښتنه کړې او ورته یې ویلي چې بدیلې لارې دې وګوري. هرات کې د طالبانو والي په خبره: «زموږ سوداګر د هېواد د مشرتابه د لارښوونې له مخې؛ له پاکستان سره اقتصادي اړيکې کموي او نوې لارې لټوي. د بلخ د والي هلې ځلې او د ازبکستان همکاري ډېرې د پام وړ دي. موږ بايد د ايران له فکر، تجربې او ارادې ښه استفاده وکړو؛ څو کمزورۍ له منځه يوسو».
طالبانو له پاکستان سره تر سیاسي کړکېچ وروسته اوس خپله تکیه پر منځنۍ اسیا هېوادونو او ایران ډېره کړې ده. په دې وروستیو کې دغه هېوادونو ته د افغان سوداګرو سفرونه هم دېر شوي او راپورونو په ډاګه کړې، چې له دغه هېوادونو سره د افغانستان سوداګري هم د پام وړ ډېره شوې ده.
