ازادۍ جبهه ادعا کوي چې په بدخشان کې یې ۳طالبان وژلي او دوه نور یې ټپیان کړي

د طالبانو د یاد وزارت ویاند شیر محمد حاتمي په خبره: «په ټول هېواد کې د تېر کال پرتله د انځرو حاصلاتو کې ۳۹زره او ۹۸۰ټنه زیاتوالی راغلی». هم مهاله‌ د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت ویاند اخندزاده عبدالسلام جواد په خبره،‌ په روان ۱۴۰۴کال کې د ۲۱۴مېلیونه ډالرو ارزښت ۴۳زره ټنه انځر بهرنیو هېوادونو ته صادر شوې دي.

د نوموړي په وینا: «په تېرو اتو میاشتو کې ډېر صادرات هندستان،‌ متحده عربي اماراتو، چین، پاکستان، عراق، امریکا او اسټرالیا ته ترسره شوي دي». کندهار کې د طالبانو د کرنې، مالدارۍ او اوبو لګولو رییس محمد حنیف خلیل وایي، د حاصلاتو د پراختیا یو مهم لامل بزګرانو ته روزنیز پروګرامونه او عامه پوهاوی دی.

د فرید احمد عظیمي په نوم یو افغان سوداګر له طالبانو نه غواړي چې د وچې میوې په برخه کې د سوداګرو لپاره د ویزو تر څنګ د ټرانسپورټي خدمتونو، ټرانزیټي خدمتونو، بانکي راکړې ورکړې او نورو برخو کې باید اوارې کړې. د هغه په خبره، که دا اسانتیاوې برابرې شي؛ نو سوداګري به لا پراخوالی ومومي.

افغان سوداګر شکایت لري چې ډېر کله په افغانستان کې د بانکي خدمتونو د بندیزونو او محدودیتونو له امله نورو هېوادونو ته په اسانۍ پیسې نه‌شي لېږلی او له همدې کبله یې په راکړو ورکړو کې خنډونه او ځنډونه رامنځته کېږي.

سید رسول موسوي په خپل تحلیل کې وايي: «ريښتنی حل‌وفصل یوازې په محدودو مذاکراتو نه راځي؛ د دواړو هېوادونو لپاره اړینه ده چې اوږدمهاله، ژورې او د باور پر بنسټ خبرې وکړي».

هغه ټینګار کوي چې د تحریک طالبان پاکستان د فعالیتونو مخنیوی یو مهم ګام دی، خو دډيورنډ کرښې، امنیت، نفوذ سیمه‌ییزه، او د اوبو شخړې تر دې ساده مسلو ډېر ژورې او پېچلې دي.

پاکستان دعوه لري چې طالبانو د تحریک طالبان پاکستان ډلې ته په افغانستان کې ځای ورکړی او له هغه ځایه په پاکستان کې بریدونه پلانوي.

طالبانو بیا د تحریک طالبان پاکستان حضور په افغانستان کې رد کړی او دا مساله د پاکستان داخلي موضوع ګڼي، خو وايي چمتو دي چې د پاکستان حکومت او مخالفینو ترمنځ د سولې رامنځته کولو لپاره همکاري وکړي.

په ټولیزه توګه، د سیمې کارپوهان باور لري چې حتی که مذاکرات بریالي هم شي، نو یوازې د شخړو مدیریت ممکن دی، او د دواړو هېوادونو د ژورو اختلافاتو حل لا هم وخت او د پیاوړې سیاسي ارادې غوښتنه لري.

جنرال خوشال سادات پر خپله اېکس پاڼه لیکلي: « ای اېس ای مهرباني وکړه، نفس ونیسه، دا ډېره خواشینوونکې ده چې نور په خلکو د ‘طالب پلوه’ تور لګوې، په داسې حال کې چې تاسې نیمه پېړۍ سختدریځان لکه د باغ د بوټو په شان روزلي».

هغه په طنزيه ژبه زیاته کړې چې پاکستان اوس له دې امله شکایت کوي چې امریکا ورباندې نور د «لویو مرستو باران» نه کوي.

سادات لیکلي: «اوس، چې نور عادي ملاتړ نه شته، غږ اوچتوئ او غوښتنه کوئ چې نړۍ دې ستاسو درد درک کړي، شاید لږ نوره ژړا وکړئ، څوک به یې د ‘ستراتېژیک ژوروالي’ په نوم تعبیر کړي».

سادات دغه څرګندونې په داسې وخت کې کړي دي چې اسلام‌اباد په وار وار ادعا کوي د پاکستان ضد وسله‌وال د افغانستان له خاورې فعالیت کوي، خو پر کابل واکمن طالبان دا ادعاوې ردوي.

د کېیف د پوځي ادارې مشر میکولا کلاشنېک د روسیې له خوا ددغه تازه برید په اړه ویلي چې په ویشهوروډ ولسوالۍ کې یوې لوړ پوړیزې استوګنیزې ودانۍ اور اخیستی او یو شخصي کور په بشپړ ډول له‌منځه تللی دی.

د نوموړي په وینا، د پېښې له ځایه شپږ ټپیان روغتون ته لیږدول شوي او د ژغورنې ډلې، ډاکټران او رواني متخصصین اوس هم د قربانیانو او سیمه‌والو د مرستې لپاره په سیمه کې دي.

د اوکراین چارواکي زیاتوي چې روسیې په وروستیو اونیو کې د کېیف پر ښار او اوبلاست بریدونه زیات کړي دي. یوازې د پرون ورځې د ډرونونو او توغندیو ګډ برید دوه کسان وژلي، ۳۸یې ټپیان کړي او د پلازمېنې شاوخوا نیمايي برخه یې له برېښنا محرومه کړې وه.

سرچینې زیاتوي چې تر اوسه د هغه د بند ځای او د حالت په اړه هېڅ راز مالومات نشته. یوې سرچینې افغانستان انټرنشنل ته ویلي: «نن یوه اونۍ بشپړېږي چې بامداد نیول شوی، خو لا هم هېڅ مالومات نه لري چې چېرته ساتل کېږي او څه وضعیت کې دی».

د بامداد دوستان او خپلوان وایي چې د هغه د برخلیک د مالومولو لپاره یې د طالبانو اړوندو ادارو ته څو ځله مراجعه کړې، خو چارواکو یو ځل دعوه کړې چې موضوع «پلټنې غواړي» او بل ځل یې ویلي چې نوموړی کابل ته لېږدول شوی دی.

خو کابل کې طالب چارواکو لا تر اوسه پورې د دې شاعر د بندي کېدو، ځای او وضعیت په اړه ناخبري ښودلې ده. یوې سرچینې زیاته کړې چې د نوموړي د نیولو یو لامل دا بلل شوی چې د ده په یو فرهنګي پروګرام کې ځینو ښځو هم ګډون کړی و.

سید سکندر حسيني بامداد په ۱۳۷۰ کال کې د بلخ ولایت په مزارشریف کې زېږېدلی. د ده د شعرونو درې چاپ شوې ټولګې د «بوسه بر گلوی نی»، «شاه شمشادقدان» او «مظلومیت بی‌مرز» په نومونو دي. طالبانو له هغه وروسته چې د ۱۴۰۰ لمریز کال د زېږدیز میاشتې پر ۲۴مه نېټه پر افغانستان واکمن شول، په پراخه کچه د مدني ټولنې فعالان، خبریالان، فرهنګي څېرې او د بشري حقونو مدافعان نیولي دي.

د بشري حقونو بنسټونه وایي چې ډېری نیول شوي کسان د مدافع وکیل له حقه محروم وي او د عادلانه قضایي بهیر اصول یې په ګڼو قضیو کې نه مراعت کېږي.