په امریکا کې د یوه افغان له لوري د ملي ګارډ د یوې سرتېرې له وژنې او د یوه بل سرتېري له ټپي کېدو وروسته د ځینو بهر مېشتو افغانانو ترمنځ د هویتي مسلې د راپارېدو په تړاو محمد محقق وايي، ترهګر او افراطیان هېڅ قوم پورې اړوند نهدي.
د وحدت ګوند مشر محمد محقق د دوشنبې په ورځ (د لیندۍ ۱۰مه) له افغانستان انټرنشنل سره په ځانګړې مرکه کې وویل، د امریکا په پلازمېنه کې د یوه افغان له لوري د ملي ګارډ پر سرتېرو وسلهوال برید افغانان اغېزمن کړي او په وینا یې افغان ولس باید په اوسني وضعیت کې خپل یووالی وساتي او د یو بل پر وړاندې له منفي تبلیغاتو ډډه وکړي.
محمد محقق زیاته کړه: «دغه ډول کړنې د سختدریځۍ تفکر پایله ده او افغانان باید اصل قضیې ته پام وکړي. هغه کسان چې ترهګر او سختدریځي دي هغوی هېڅ یوه قوم پورې اړوند نهدي، دوی د تروریست په نوم یوه قوم پورې اړوند دي.»
محقق له بهر مېشتو افغانانو وغوښتل، چې د واشنګټن په څېر پېښې قومي نهکړي او په باور یې داسې مسایل باید ترهګرۍ پورې اړوند وګڼي او همداراز له امریکا یې هم وغوښتل، چې د دغه ډول جنایتونو جرړې ومومي او په وینا یې دوی دې د یوه ځانګړي قوم او یا د یوه ځانګړي هېواد د خلکو پر ځای په ترهګرو پسې شي.
نوموړي له امریکا غوښتي، چې د یوه افغان په کړنه کې ټول افغانان شریک نهکړي او پر دې له ټينګار سربېره چې ترهګر قوم نهلري زیاته کړه، امریکا د ترهګرۍ د لهمنځه وړلو لپاره باید پر طالبانو خپلې پيسې بندې کړي.
هغه په ډاګه کړه: «امریکا ته زموږ سپارښتنه دا ده، که غواړې ترهګري لهمنځه یوسې نو په دغه ډول پېښو کې افغانان مه شریکوئ، په لومړي سر کې خپلې کړنې اصلاح کړئ، امریکا له ۴ کلونو راهیسې په افغانستان کې ترهګري تقویه کوي او هره میاشت له ۴۸۰ تر ۵۰۰ میلیونه ډالره طالبانو ته ورکوي، که چېرې دوی غواړي ترهګري لهمنځه یوسې، نو دغه پيسې دې پرې بندې کړي.»
محمد محقق همداراز څرګنده کړه، امریکا د دې پر ځای چې د افغانانو ګرېوان ته لاس واچوي او له دغه هېواده یې وباسي باید پهخپله یې د ترهګرۍ رېښې وچې کړي او ورسره جوخت یې په ایران او پاکستان کې د افغان کډوالو وضعیت هم اندېښمنونکی وباله.
له دې سره، په امریکا کې له وروستۍ پېښې سره سم د یو شمېر افغانانو تر منځ د هویتي مسلې د راپورته کېدو په غبرګون کې د متحدې جبهې مشر سمېع سادات وايي، «طالبان» د افغانانو ګډ دوښمنان دي او په باور یې طالبانو په خپلو کړنو سره میلیونونه افغانان کډوالۍ ته اړ کړي او ورسره یې افغانستان له ژورو اقتصادي او ټولنیزو ننګونو سره مخ کړی دی.
د یادونې وړ ده، چې تېره اوونۍ یوه افغان د امریکا په پلازمېنه واشنګټن کې د ملي ګارډ پر سرتېرو برید وکړ او په پایله کې یې یوه سرتېرې ووژل شوه او یو بل یې ټپي دی او دی پهخپله هم نیول شوی دی.
ډان ورځپاڼې د پاکستان د فیصل اباد پوهنتون د پخواني پروفیسور وقار احمد او د پراختیا او کرنې کارپوه خالد وټو لخوا د دوشنبې په ورځ، د دسمبر په لومړۍ نیټه لیکل شوي تحلیلي راپور کې لیکلي چې افغانستان په پاکستان کې د سبزیجاتو، په ځانګړې توګه د کچالو لپاره ترټولو لوی بازار جوړوي.
د کرنې او تولید حجم له مخې د پاکستان ترټولو زیات سبزیجات، چې له یو میلیون جریبه څخه ډیر ځمکه پوښي، کچالو دي، چې هر کال د صادراتو لپاره د پام وړ اضافي عاید رامینځته کوي.
د نړیوال سوداګرۍ کمیسیون د احصایو له مخې، پاکستان په ۲۰۲۴ کال کې د ۱۳۸ میلیون ډالرو په ارزښت له ۷۳۶ ټنو څخه ډیر کچالو صادر کړل، چې له دې جملې څخه ۴۲ سلنه یې افغانستان ته صادر شوي دي.
کارپوهان وايي چې د "بې ثباته" افغان بازار باندې دومره زیات انحصار د اوږدمهاله جوړښتي کمزورۍ څرګندونه کوي. دوی وايي چې د کچالو د کروندګرو بقا په خورا مهمه توګه د افغانستان د پولې په بیا پرانیستلو پورې اړه لري ځکه چې د پاکستان دودیز کرنیز سکتور نشي کولی نوي بازارونه ومومي.
کارپوهانو خبرداری ورکړی، چې دا ډول غلط اقتصادي پالیسیو د پاکستان لپاره د محصولاتو او صادراتو بازارونو لړۍ محدوده کړې ده او دا چې د کچالو د صادراتو په حجم کې د چټک کمښت له امله له جدي بحران سره مخ دی.
که څه هم د پولې احتمالي بیا پرانیستل ممکن سږکال بزګرانو ته لنډمهاله مهلت ورکړي، کارپوهان وايي چې د دې سکتور اوږدمهاله ثبات ستراتیژیکو او پلان شویو حکومتي مداخلو ته اړتیا لري.