د بشري حقونو شورا: له عمران خان سره د خپلو خویندو پر لیدو بندیز له بشري حقونو سرغړونه ده

د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف د پنجشنبې په ورځ (د لیندۍ ۱۳مه) په خپله اېکس پاڼه ویلي، چې د یوې هوکړې له‌مخې به تر ۲۰۲۸ کال پورې دوه اړخیزه سوداګري ۲۰۰ میلیونه ډالرو ته ورسوي.

نوموړي زیاته کړې، چې د قرغیزستان له ولسمشر سره یې توافق کړی، چې د کاسا ۱۰۰۰ پروژې له لارې د انرژۍ د اتصال، د سړک، رېل پټلۍ او هوايي اړیکو د پراخولو په برخو کې باید کارونه چټک شي.

د کاسا ۱۰۰۰ پروژه له منځنۍ اسیا څخه سوېلي اسیا ته برېښنا لېږدوي. دغه پروژه په ۲۰۱۶ کال کې په تاجکستان کې د سیمه‌ییزو هېوادونو مشرانو په ګډون پرانیستل شوه او ټاکل شوې وه، چې د ۲۰۲۲ کال تر مارچ میاشتې پورې بشپړه شي، خو لا تر اوسه هم نه‌ده بشپړه شوې.

د کاسا ۱۰۰۰ پروژه د افغانستان له اوو ولایتونو تېرېږي او بیا له پاکستان سره نښلول کېږي.

له دې ټاکنې سره هممهاله د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف د دفاعي ځواکونو د مشر په توګه د منیر ټاکنه ستایلې او ویلې یې دي، چې د دفاعي ځواکونو د مشر ټاکنه د عصري او پرمختللو جګړو له شرایطو سره د بشپړې همغږۍ په معنا ده او له دې ګام سره به د هېواد دفاعي چارې لا پیاوړې شي.

شهباز شریف زیاته کړې، چې د عاصم منیر په مشرۍ دوی دښمن ته سخته ماتې ورکړې او د هغه په قیادت کې د حق په معرکه کې لویه بریا ترلاسه شوې ده.

عاصم منیر تر دې مخکې د پوځ د کورنیو او بهرنیو مهمو استخباراتي ادارو (اېم‌ای) او (ای‌اېس‌ای) مشري کړې، بیا د قول اردو قوماندان شو، وروسته د پوځ مشر و او اوس د پوځ د مشرۍ ترڅنګ د دفاعي ځواکونو مشر هم وټاکل شو.

د بې پولې خبریالانو سازمان یا ار‌اېس‌اېف ویلي، چې له دوی سره ثبت ۲۰۰ افغان خبریالان درېیمو هېوادونو ته د تګ په تمه په پاکستان کې شپې او ورځې تېروي، خو په درېیمو هېوادونو کې د مېشتېدو بهیر د بندېدو او یا هم ټکني کېدو له امله د افغان خبریالانو انتظار کلونو ته اوږد شوی او اوس د پاکستان د حکومت له‌خوا بېرته افغانستان ته د شړلو له ګواښ سره مخ دي.

د بې پولې خبریالانو سازمان یادو مسایلو ته د اندېښنې په ښودلو سره ویلي، که یاد افغان خبریالان بېرته افغانستان ته ستانه کړای شي، ښايي د طالبانو له خوا له شدید غچ اخېستلو سره مخ شي.

یاد سازمان ویلي:«په تېرو شپږو میاشتو کې د پاکستان له بېلابېلو ښارونو څخه سازمان ته له افغانستان څخه پاکستان ته د راغلو افغان خبریالانو د خپل سرو نیونو، توقیف او د څو ساعتونو په لړ کې افغانستان ته د شړلو راپورونه ډېر شوي دي.»

د بې پولې خبریالانو د سویلي اسیا څانګې مشرې سیلیا مرسیر ویلي، چې په‌ پاکستان کې د افغان خبریالانو وضعیت د زغملو نه‌دی او د پاکستان حکومت دې نور د افغان خبریالانو له نیولو او ځورونې لاس په سر شي.

مرسیر ویلي: «افغان خبریالان د طالبانو د ظلم له امله پاکستان ته تللي او اوس هلته له خپل سري نیونو او هره ورځ د شړلو له ګواښ سره مخ دي. دا مسلکي کسان د خپل ژوند ژغورلو لپاره له افغانستان څخه وتلي او اوس په پاکستان کې مجرمان ګڼل کېږي.»

ار‌اېس‌اېف په خپل راپور کې په پاکستان د مېشت یوه افغان خبریال له قوله لیکلي: «موږ په دوامداره وېره کې ژوند کوو، نیول کېږو او افغانستان ته ستنول کېږو. ما د ویزې د تمدید لپاره څو غوښتنلیکونه ورکړي، خو ټول رد شوي دي. که ما بېرته افغانستان ته واستوي، ژوند به مې له خطر سره مخ شي او طالبان به پر ما هېڅ رحم ونه‌کړي.»

له دې سره سم، یوه بل خبریال بیا ویلي، چې په تور بازار کې د یوې ویزې بیه تر ۱۰۰۰ ډالرو رسیږي، په داسې حال کې چې اصلي قیمت یې ۱۵ ډالره دی او همداراز زیاتوي:«د ویزې دغه قیمت د یوې لویې کورنۍ لپاره ملا ماتوونکی دی. د دې ستونزو له امله ډیرې کورنۍ له رواني او اقتصادي ستونزو سره مخ شوې دي.»

د بې پولي خبریالانو سازمان ویلي، چې په پاکستان کې مېشت افغان خبریالان په داسې مهال د جبري اخراج له ګواښ سره مخ دي، چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې محدودیتونه په بې ساري ډول ډېر شوي؛ خبریالان د تعقیب، شکنجې او بندي کېدو له ګواښ سره مخ دي.

یاد سازمان له نړۍوالې ټولنې غوښتي، چې ژر تر ژره دې د افغان خبریالانو د خوندیتوب، ژغورنې، ملاتړ او په بیړني ډول د بیا مېشتېدو لپاره عملي ګامونه واخلي.

دغه سازمان زیاته کړې، چې تردې مهاله د پاکستان حکومت د افغان خبریالانو د خوندتوب په اړه د دوی اندېښنو ته ځواب نه‌دی ورکړی.

اصف دراني د پنجشنبې په ورځ (د لیندۍ ۱۳مه) په خپله اېکس‌پاڼه لیکلي، چې د دواړو هېوادونو ترمنځ به سوداګري او د خلکو تګ راتګ بیا پیل شي.نوموړي ویلي، د ډیورنډ کرښې دواړو غاړو ته یو ولس دی او د حکومتونو ادلون او بدلون پرې اغیز نه‌کوي.

دراني ټینګار کړی: «دواړو غاړو ته ولسونه یو له بل سره مینه لري، دا اړیکې باید په راتلونکي کې د قوي دلیل لپاره پاتې شي.»

په پاکستان کې د ناامنۍ له زیاتېدو وروسته د کابل او اسلام اباد اړیکې ترینګلې شوې او له شاوخوا دوو میاشتو راهیسې د سوداګرۍ ترڅنګ د خلکو پر مخ هم د تګ راتګ لارې بندې دي.

طالبانو له افغان سوداګرو وغوښتل، چې له پاکستان سره سوداګرۍ پای ته ورسوي او دوی ورته بدیلي لارې پيدا کوي.

پاکستان بیا په خپل هېواد کې د ناامنی د کابو کولو لپاره له افغان طالبانو د مرستې غوښتنه کړې او ټينګار یې کړی، چې افغان طالبان دې د ټي‌ټي‌پي پر وړاندې سخت دريځ غوره کړي.

خو طالبان بیا دا مسله د پاکستان خپل منځي ستونزه یادوي او د نه مداخلې خبره کوي.

پنج‌شنبه د (لېندۍ ۱۳مه) د اېسکپرېس ټرېبیون ورځپاڼې د راپور له مخې؛ هغه بهرنيان چې قانوني اسناد ونه لري، نه‌شي کولای کار ترلاسه کړي، کور يا هټۍ په کرايه ونيسي او د دوی د موبایل سيم‌کارتونو بندولو لړۍ هم پيل شوې ده. ځايي ادارو او پوليسو تر اوسه له ۲۵زرو زيات کورونه د کور په کور سروې کې پلټلي دي.

دغه موضوع د چهارشنبې په ورځ د اسلام‌اباد ښاروالۍ دننه «د بې‌اسناده مېشتو بهرنيانو د چارو د ګډې کاري ډلې» په ناسته کې هم څېړل شوې ده. دغه ناسته د پاکستان د پلازمېنې ښاروال محمدعلي رندهاوه او د کمېشنر په مشرۍ جوړه شوې وه. په غونډه کې د اسلام‌اباد د پولیسو قوماندان سيد علي ناصر رضوي، مرستيال کمېشنر عرفان نواز میمن او د ګاونډیو ولسوالیو امنیتي او اداري چارواکو د ویډیو کنفرانس له لارې ګډون وکړ.

چارواکو په ناسته کې وویل، چې د بې‌اسناده بهرنيانو د بېرته ستنولو بهير په بېلابېلو سيمو کې په چټکۍ روان دی او زياتره کسان «په خپله خوښه» پاکستان پرېږدي. چارواکو زیاته کړې، د هغو کورونو او هټیو خاوندانو پر ضد قانوني ګامونه اخيستل شوي چې بې‌اسناده بهرنیو وګړو ته یې ځای ورکړی دی.

ځايي کمېشنر لارښوونه وکړه، چې د بې‌اسناده بهرنيانو د تګ راتګ د مخنيوي لپاره دې جدي تدابير ونيول شي او د برېښنا او نورو اساسي خدماتو بندیز دې ژر تر ژره عملي شي. هغه ټینګار وکړ، چې هېڅ بهرنی باید له معتبرو اسنادو پرته د کار یا استوګنې اجازه ترلاسه نه‌کړي او ټول راټول شوي معلومات دې د کورنيو چارو وزارت له مرکزي دفتر سره شریک کړای شي.

له بلې خوا د اسلام‌اباد د پولیسو سرقوماندان سیدعلي ناصر رضوي وویل، د بې‌اسناده کسانو د غونډو او ډلو د ختمولو لپاره باید پرېکنده ګامونه پورته شي او هغو کسانو سره دې قانوني چلند وشي چې غواړي د جعلي اسنادو له لارې روغتيايي خدمات يا پېژندپاڼه ترلاسه کړي.

د پاکستان د مخابراتو ادارې مسؤولینو هم راپور ورکړ، چې د بې‌اسناده مېشتو کسانو د سيم‌کارتونو بندولو لړۍ روانه ده. د دوی په وينا؛ په اسلام‌اباد کې د کور په کور د معلوماتو ټولولو لړۍ چټکه روانه ده او په‌کې د کورنۍ د غړو پېژندنه، د شناختي کارت شمېرې او نور اړین جزیيات ثبتېږي.