یو ملي سوداګر هره ورځ د یوه ښوونځي پر زده‌کوونکو یو ټن انار او د انارو اوبه وېشي

په ناسته کې د هېواد د امنیتي وضعیت، اقتصادي همکاریو او د سیمه‌ییزو ادارو د همغږۍ پر پیاوړتیا خبرې وشوې.

دغه ناسته د شنبې په شپه (د لیندۍ ۱۵مه) په بدخشان کې ترسره شوه، چې په کې د طالبانو د کورنیو چارو وزارت مرستیال صدر ابراهیم، لوی درستیز فصیح‌الدین فطرت، د کانونو وزیر هدایت‌الله بدري او د تخار او بدخشان والیانو برخه اخیستې وه.

په ناسته کې د مرکز او ولایتونو ترمنځ د همغږۍ پر قوي کېدو او د امنیت د خوندیتوب په موخه ګډ پلانونه او تدابیر شریک شوي.

په بدخشان کې د طالبانو د اوبو او انرژۍ ادارې رییس حکمت‌الله اخوندزاده چې په دې ناسته کې یې برخه اخیستې، وايي: «دا ناسته یوازې یوه تشریفاتي لیدنه نه وه، بلکې د امنیتي وضعیت د ارزونې، د اقتصادي امکاناتو پر حرکتونو د بحث او د سیمه‌ییزې ادارې د همغږۍ د لا پیاوړتیا لپاره یو مهم سیاسي مجلس و.»

نوموړي زياته کړې، چې په ناسته کې د نظامي او اقتصادي‌ بنسټونو د قوي کېدو په اړه هم خبرې او صلاح مشورې وشوې.

د دې غونډې نور جزیات لا په بشپړ ډول نه دي خپاره شوي.

د طالبانو د امنیتي ادارو لوړپوړي مشران په داسې مهال د امنیتي وضعیت د ارزونې لپاره ناسته کوي، چې تېره شپه پاکستان په سپین بولدک کې د افغانستان پر خاوره یو ځل بیا بریدونه کړي دي.

صالح د شنبې په ورځ (د لیندۍ ۱۵مه) پر اېکس‌پاڼه لیکلي، چې د یوه ملت د هویت د تثبیت لپاره تر ټولو مهم بنسټونه حماسه او ادبیات دي او نور ارزښتونه که هر څومره مهم هم وي یوازې حاشیه ګڼل کېږي، نه متن.

صالح ټینګار کړی، چې د ملکیت د ثبوت لپاره قباله اړینه ده، خو د هویت د ثبوت سرچینه اساسي قانون او فرهنګي بنسټونه دي.

هغه زیاته کړې: «حماسه او ادبیات د هویت جوړونکي اساسي عوامل دي. هغه کسان چې د «نه یم» پر شعار ټینګار کوي، باید هڅه وکړي چې متن ته داخل شي، ځکه دا مهال د حاشیې په حاشیه کې ولاړ دي.»

صالح یو ځل بیا په ټینګار سره ویلي: «زه افغان یم.»

په امریکا کې د یوه افغان‌ له‌خوا د ملي ګارد پر دوو عسکرو تر برید وروسته په خواله رسنیو کې د «زه افغان یم» په نوم د افغان کډوالو، سیاسي څېرو، پخوانیو چارواکو او مدني ډلو له‌خوا کمپاین پیل شو.

په واشنګټن کې تر یاد برید وروسته خپاره شوي راپورونه ښيي، چې د امریکا د امنیتي ادارو لپاره د پېښې حساسیت او همدارنګه د افغان کډوالو پر وړاندې د احتمالي بدبینۍ وېره، د دې لامل شوې چې دغه پېښې د افغانانو په منځ کې د هویت بحث راوپاراوي او ورسره یو شمېر کسانو د «زه افغان نه‌یم» کمپاین پیل کړ؛ خو د امرالله صالح په ګډون ډېریو افغانانو له دغه کمپاین سره مخالفت څرګند کړ او د «زه افغان یم» ټرېنډ یې جوړ کړ او دغه ټرېنډ ته یې په خواله رسنیو کې په پښتو، دري او انګلیسي ژبو زور ورکړ.

د امرالله صالح دغه چاره د ډېریو افغانانو له لوري له ستایلو سربېره بدرګه شوی هم دی.

له دې سره سم، یو شمېر افغانانو د یاد کمپاین په غبرګون کې ویلي، هغه کسان چې ځانونه «افغان» نه‌بولي، د دې حق نه‌لري چې د افغانستان له تذکرې او پاسپورټ څخه استفاده وکړي.

د تېر جمهوري نظام کې د اساسي قانون په څلورمه ماده کې راغلي: «په افغانستان كې ملي حاكميت په ملت پورې اړه لري چې په مستقيم ډول يې په خپله يا يې د خپلو استازو له لارې عملي كوي. د افغانستان ملت عبارت دی له هغو ټولو افرادو څخه چې د افغانستان تابعيت ولري. د افغانستان ملت له پښتون، تاجك، هزاره، ازبك، تركمن، بلوڅ، پشه يې، نورستاني، ايماق، عرب، قرغيز، قزلباش، ګوجر، براهوي او نورو قومونو څخه جوړ دى. د افغان كلمه د افغانستان د ملت پر هر فرد اطلاق كېږي.»

د دغه ولایت لپاره د طالبانو د فرعي ګمرکونو رييس حاجي حقمل وايي، دغه توکي په ۱۷ موټرو کې ځای پر ځای شوي و او چلوونکو یې غوښتل هغه له محصول پرته هلمند ولایت ته وارد کړي، خو تر هغې مخکې یې مخه نیول شوې ده.

نوموړي ویلي: «یو شمېر خلکو د ۱۷ بار وړونکو موټرو په ذریعه غوښتل ۵۹ ټُنه خوراکي توکي لکه انساني درمل، کېله، لېمو، مالټې، ماهیان او ګوړه او غیر خوراکي توکي لکه ټوکر بې محصوله هلمند ولایت ته را وارد کړي، چې د یاد ریاست د اړوندو استازولیو ګرځنده ټيمونو له لوري یې مخه نیول شوې ده.»
د نوموړي په وینا، د دغې چارې په تړاو ۳۵ کسان نیول شوي او تر لومړنیو پوښتنو وروسته به اړوندو ادارو ته وروپېژندل شي.

د یادونې وړ ده، چې د طالبانو او پاکستان تر منځ د اړیکو له خرابېدو وروسته له شاوخوا دوو میاشتو راهیسې د ډیورند کرښې په اوږدو کې د افغانستان او پاکستان تر منځ لارې د هر ډول سوداګریزو توکو د لېږد رالېږد پر مخ تړل شوې او یو شمېر کسان هڅې کوي په قاچاقي لارو د سوداګریزو توکو واردات او صادراتو ته دوام ورکړي.

نوموړي د شنبې په ورځ (د لیندۍ ۱۵مه) رسنیو ته ویلي، چې د افغانستان خلاف لاس موټر چې ثبت او نمبر ونه لري په کابل کې نیول کېږي.

هغه زیاته کړې، چې د کابل ښار په پنځو سیمو کې یې د دغو موټرو د راټولولو او له ښاره د اېستلو پروسه شروع کړې.

نوموړي خبرداری ورکړی، چې له سرغړونکو سره به قانوني چلند وکړي.

له دې سره هم مهاله د طالبانو ریاست الوزرا څه موده مخکې په یوه حکم کې «امارتي ادارې او مسوولین» مکلف کړي و، چې د افغانستان خلاف لاس موټرو له رانیولو ډډه وکړي.

په حکم کې له مسوولینو غوښتل شوي، چې د افغانستان خلاف لاس وسایطو د ثبت پروسه هم وتړي.

طالبانو ویلي: «په هر ولایت کې د ثبت او نوم لیکني په اساس د افغانستان خلاف لاس موټر یوازې تر خپلو ولایتونو محدود ګرځېدلی شي او بل ولایت ته د تګ اجازه نه لري.»

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت دوې میاشتې وړاندې له خلکو غوښتې، چې د افغانستان خلاف لاس موټرونه ثبت او ورته ځانګړي سټیکرونه واخلي.

احمد الشرع د خپلې جګړه‌ییزې تېرې تجربې په اړه وویل، چې په شلو کلونو کې یې هېڅکله هم ملکي کسانو ته زیان نه دی اړولی او ټینګار یې وکړ، چې «ترهګر هغه کسان دي چې بې‌ګناه خلک په ځانګړي ډول ښځې او ماشومان وژني او له نامشروع لارو خلکو ته زیان رسوي.»

نوموړي په خپلو څرګندونو کې زیاته کړه: «موږ په افغانستان او عراق کې جګړې لیدلي دي، ټول وژل شوي کسان بې‌ګناه وو. دا هماغه قاتلان دي چې نور ترهګر یادوي.»

احمدالشرع په دې باور دی، چې له ۲۵ کلونو جګړو او تجربو وروسته خلکو دا ښه درک کړې چې څوک په رېښتیني معنا ترهګر دي.

هغه د سوریې د ښځو د رول په اړه وویل، چې ښځې په دغه هېواد کې پیاوړې شوې دي او د حکومت هڅه دا ده، چې هغوی په بشپړ ډول د دولت او پارلمان په چارو کې برخه واخلي.