په ننګرهار کې د ناچاودې مرمۍ د چاودنې له امله درې تنو خپل ژوند له لاس ورکړی

یوې باوري سرچینې، د نوم نه ښودلو په شرط افغانستان انټرنشنل ته ویلي، ایران هڅه کوي چې د طالبانو د واکمنۍ ساتلو سره د طالبانو د ادارې او سیاسي مخالفینو ترمنځ یوې هوکړې ته ورسیږي.

د هغه په ​​وینا ایران اوس مهال د طالبانو تر ټولو نږدې ملګری دی او د طالبانو او پاکستان ترمنځ د زیاتېدونکي تاوتریخوالي پایلو په اړه اندیښمن دی.

سرچینې ټینګار وکړ، چې د طالبانو ادارې په تیرو څلورو کلونو کې د ایران ګټو ته خدمت کړی دی، تر دې چې د ایران او طالبانو ترمنځ د سوداګرۍ حجم د ټولو اروپایي هیوادونو سره د ایران د سوداګرۍ څخه ډیر دی.

په ورته وخت کې نورو سرچینو هم ویلي، چې ایراني چارواکو د طالبانو مخالف یو شمیر سیاسي شخصیتونو سره لیدلي دي.

د سرچینو په وینا، ایراني چارواکو د ولسمشر له پخواني مرستیال، د دفتر د پخواني مرستیال، د افغانستان د ملي امنیت ادارې د پخواني مشر، د بهرنیو چارو پخواني وزیر، د سیاسي مشرانو استازو، د طالبانو ضد پوځي جبهې او د بلخ د پخواني والي سره په تهران کې لیدلي دي ترڅو دوی وهڅوي چې له طالبانو سره جوړجاړی وکړي.

د افغانستان د بهرنیو چارو پخواني وزیر حنیف اتمر او د بلخ پخواني والي عطا محمد نور ته نږدې سرچینو دا راپورونه رد کړل چې ګواکې تهران ته یې سفر کړی، دوی د افغانستان انټرنیشنل سره په اړیکه کې له ایراني چارواکو سره لیدل رد کړي.

په دې وروستیو ورځو کې په ټولنیزو رسنیو کې داسې انځورونه خپاره شوي چې د عبدالرشید دوستم زوی باتور دوستم د تهران په اسپیناس هوټل کې لیدل شوی.

د ګوند ویاندانو یې تر اوسه تهران ته د ښاغلي دوستم د سفر دلیل نه دی روښانه کړی.

د طالبانو مخالفین به د «همغږۍ غونډه» وکړي

باوري سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل چې د طالبانو مخالفین به په راتلونکو ورځو کې د «همغږۍ غونډه» وکړي.

په دې غونډه کې به د افغانستان د نجات لپاره د ملي مقاومت شورا څخه د طالبانو د مخالفینو دودیز مشران او د پخواني افغان حکومت ځینې چارواکي ګډون وکړي.

له دې غونډه وروسته به یوه اعلامیه خپره شي، چې په څلورو ټکو ټینګار کوي: د افغانانو ترمنځ د خبرو اترو او موافقې له لارې د افغانستان د کړکیچ سیاسي حل، د مشروع نظام د رامینځته کولو له لارې د ملي حاکمیت بیا رغونه، د بشري حقونو ساتل او د تبعیض سره مبارزه، او د بشري مرستو زیاتوالی شامل وي.

د ایران هڅې چې د طالبانو مخالفین د خپل محور شاوخوا راټول کړي وروسته له هغه ترسره کیږي، چې پاکستان هم هڅه کوي د طالبانو مخالفینو سره اړیکه ونیسي او همکاري وکړي.

ځینو سرچینو ویلي چې ممکن د جمعیت اسلامي یو لوړ پوړی پلاوی په راتلونکو ورځو کې پاکستان ته سفر وکړي.

یوې سرچینې وویل چې ایران اندیښمن دی چې پاکستان به د طالبانو مخالفینو په پیاوړي کولو سره د طالبانو رژیم نور هم کمزوری کړي نو له همدې امله هڅه کوي چې مخالفین وهڅوي چې طالبانو ته نږدې شي.

په دې وروستیو میاشتو کې د طالبانو او پاکستان اړیکې ډېرې ترینګلې شوې دي.

پاکستاني ډېپلوماتانو په افغانستان کې د «رژیم بدلون» د امکان په اړه خبرې کړې دي او د طالبانو له مخالفینو سره یې د همکارۍ غوښتنه کړې ده.

د طالبانو د اطلاتو او کلتور وزارت له لوري په خپره شوې خبرپاڼه کې ویل شوي، چې د یادې ډلې کلتوري اتشتې د ترکیې د پارلماني چارو کمېسیون له سره د لیدنې پرمهال ویلي، چې د دواړو هېوادونو ترمنځ اړیکې د لوړو اسلامي، تاریخي او فرهنګي ګډو ارزښتونو پر بنسټ ولاړې او د پراختیا په حال کې دي.

پر همدغه مهال طالب چارواکي په تېرو کلونو کې د افغانانو د ملاتړ په برخه کې د ترکیې رول ته په اشارې د یاد هېواد په تعلیمي، فرهنګي، ټولنیزو او نورو برخو کې د پراخو همکاریو څخه مننه کړې ده.

دا په داسې حال کې ده، چې ترکیې د تېر جمهوري حکومت پرمهال لسګونو زده کوونکو ته تعلیمي بورسونه او سلګونو ځوانانو ته په نظامي برخه کې زه کړې ورکولي، خو واک ته د طالبانو په ورسیدو سره له افغانستان سره د ترکیې دغه ډول همکارۍ اوس په نشت حساب دي.

د کندهار سپین بولدک ولسوالۍ په ګڼه مېشته سیمه وېش کې تېره شپه شاوخوا لس بجې د طالبانو او پاکستاني ځواکونو ترمنځ یو ځل بیا نښتنه رامنځته شوه چې شاوخوا څلور ساعته یې دوام وکړ.

د نښتې له پیل سره سم د سپین بولدک ولسوالۍ د وېش سیمې زرګونو کسانو خپل د کورنۍ غړي له کورونو و اېستل او شپه یې له خپل کوره بیرون په سړه هوا کې رڼه کړه.

د سپین بولدک د وېش سیمې اوسیدونکی نورالله له افغانستان انټرنشنل سره په خبرو کې ویلي، چې نړیوالې ټولنه دې د پاکستان له خوا پر افغانستان د بریدونو مخنیوی وکړي.

نورالله وايي:«زه تېره شپه د شپې پر لس بجې له خپله کوره تښتیدلی یم، خپل بچیان مې هم راسره وه. کور مې نړیدلی دی. د پاکستان له خوا د شپې له لوري پر ملکي خلکو باندې ړندې مرمۍ راغورځل نه انسانیت او نه هم د مسلمانی په چوکاټ کې روا دی. دا څلورم پنځم ځل دی چې دغه اقدام کوي او پر عامه خلکو باندې مرمۍ وروي، طالب په پنځوس مترۍ کې په ټاور کې ورته ناست دی، هغو ته ستونزه نه جوړوي عام خلک یې هدف ګرځولي دي او دا ظلم د برداشت وړ نه دی. نړیوال دې د پاکستان د دغه کارونو مخه ونیوي.»

سره له دې چې د ډیورنډ کرښې ته د نږدې سیمې اوسېدونکې تېره شپه د نښتو پرمهال له خپلو کورونو څخه ووتل، خو د طالبانو د ویاند مرستیال حمدالله فطرت ویلي، چې تېره شپه د پاکستان په بریدونو کې د یو طالب جنګیالي په ګډون پنځه ملکي وګړي وژل شوي او پنځه تنه نور ټپیان شوي دي.

د طالبانو او پاکستاني ځواکونو ترمنځ نښتې وروسته نن د شنبې په سهار عامو خلکو د تیرې شپې د وژل شویو کسانو په جنازو کې هم ګډون وکړ.

د تیرې شپې په نښته کې د یو وژل شوي کس پلار عبدالوارث وايي:«موږ پر دغه سیمه شهیدان ورکړي دي. دا دواړه اسلامي هېوادونه دي، دواړه ګاونډیان دې، خو دوی دې په خپلو کې سره جوړ شي، موږ عام خلک دې خپل هدف نه ګرځوي. خو بیا هم موږ عام خلک د دوی ترمنځ هدف ګرځیدلي یوو، هم مو سوداګري ښکار کېږي او هم ژوند له خطر سره مخ دی.»

پر همدغه مهال د سپین بولدک ولسوالۍ سوداګرو او اوسیدونکو له افغانستان انټرنشنل -پښتو سره په خبرو کې ویلي، چې پاکستان غواړي د کندهار د یادې ګڼ میشتې او سوداګریزې ولسوالۍ سوداګري زیانمنه کړي.

د صدیق الله په نوم د سپین بولدک یو سوداګر وايي:«نور هېڅ خبره نه ده، یوازې د پښتنو د تجارت سره جنګ دی، یعنې د زرګونو کیلومتره کرښې په اوږدو کې دوی یوازې زموږ پر سوداګریزه سیمه باندې جنګ کوي او زما پر وولس مرمۍ راغورځوي. د ټول افغانستان او پاکستان سوداګري د سپین بولدک او چمن د سوداګرۍ څخه وده کوي دوی صرف غواړي د دې سیمې سوداګري زیانمنه کړي، نور هېڅ ستونزه نه لري.»

په ورته مهال د سپین بولدک ـ چمن د ګډې سوداګرۍ خونې غړي او په سپین بولدک کې د تازه مېوو د اتحايي مسوول فضل محمد وطن دوست وايي، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ د دوامداره شخړو او لارې تړل کېدو له امله د دواړو غاړو سوداګرو ته د میلیونونو ډالرو په ارزښت زیانونه اوښتي دي. دوی د لانجې د حل او لارو د پرانېستلو د حل غوښتنه کوي.

فضل محمد افغان ویلي:« دواړو خواوو ته هره ورځ په میلیونونه زیان اوړي، کوم خرید چې موږ ها خواته کړی پیسې او مالونه هلته بند پاتې دي. زموږ د افغان سوداګرو تر ۹۰۰۰ کانټینرونه په کراچۍ کې ولاړ دي او تر ډي ډیمرچ لاندې دي.»

د افغان طالبانو او پاکستاني ځواکونو ترمنځ د تیرې شپې نښتې په غبرګون د ډیورند کرښې ها غاړې چمن ښار کې هم یو شمر دیني عالمانو او قبایلي مشرانو ناسته کړې ده.

د جرګي ګډونوالو وايي، د طالبانو او پاکستان ترمنځ نښتو کې دې عام خلک هدف نه ګرځول کېږي.

دیني عالم مولانا محمد یوسف وايي:« موږ د دواړو هېوادونو له حکومتونو څخه غوښتنه کوو، د جنګ په دواړو لوریو کې عام خلکو ته زیان اوړي او دواړه خواوې دې اوربند وکړي، بلکې هېڅ جنګ دې نه کوي، خو که بیا هم دوی بله چاره نه وینې نو بیا دې د چمن او سپین بولدک ښارونو څخه لرې په دښتونو او داسې سیمو کې جګړه وکړي چې هلته هېڅ ملکي خلک شتون ونه ولري.»

د طالبانو او پاکستان تر منځ لانجه تازه نه ده، بلکې د پاکستان د هوايي بریدونو په غبرګون د طالبانو او پاکستاني ځواکونو ترمنځ څو ځلې پر ډیورنډ کرښه نښتې رامنځته شوې دي.

د طالبانو او پاکستان ترمنځ د لانجې د حل لپاره د قطر او ترکیې هېواددونو په پله پسې توګه منځګړیتوب کړی، خو د دواړو لوریو ترمنځ د اوربند او سولې مذاکرات هېڅ مطلوبي پایلي ته نه دې رسیدلي.

د طالبانو د امربالمعروف وزارت ویاند ‏سیف الاسلام خیبر نن شنبه، د لیندۍ ۱۵مه دې ډلې ته نژدې رسنیو ته په لېږل شوي غږیز پېغام کې ویلي، چې د یاد وزارت هڅې د دې لامل شوې چې افغاني ټولنه کې ښځو د خپلو حقونو ترلاسه کولو جرات تر لاسه کړی.

نوموړی که څه هم د کوم هېواد نوم نه اخلي خو زیاتوي چې دغه جهتونه داسې فکر لري چې خپل فرهنګ او کلتور زموږ په ټولنه تطبیق کړي.
‏ تازه د اسټرالیا د بهرنیو چارو وزارت اعلان کړی، چې د طالبانو د امربالمعروف وزیر محمد خالد حنفي، د لوړو زده کړو وزیر ندا محمد ندیم، د عدلیې وزیرشیخ عبدالحکیم شرعي او د سترې محکمې پر رییس شیخ عبدالحکیم حقاني مالي او سفري بندیزونه لګولي.

د اسټرالیا د بهرنیو چارو وزارت تېره ورځ وویل، چې دوی د لږترلږه ۱۴۰ طالب اشخاصو او ادارو په اړه د بندیزونو خپلواک چوکاټ رامینځته کړی ترڅو طالبان د مېرمنو او نجونو ځپلو په اړه ځواب ویوونکي وي.

اسټرالیا په نړۍ کې لومړی هیواد دی، چې په خپلواکه توګه یې په خپل ملي قانون کې د طالبانو پر وړاندې د بندیزونو چوکاټ ځای په ځای کړی.

د طالبانوړ د یاد قول اردو ویاند ویلي، چې په قاچاقي لارو ایران او ترکمنستان ته سفرکوونکي یې د هرات ولایت په بېلابېلو سرحدي سیمو کې د یو شمېر موټرونو او موټرسایکلو سره نیولي دي.

همدارنګه مجیب الله انصاري ویلي، چې د پنځم کنډک په سیمه کې یې یو شمېر هغه کسان نیولي، چې غوښتل یې ځیني سوداګریز توکي په قاچاق ډول له افغانستان څخه ترکمنستان ته انتقال کړي.

نوموړي زیاته کړې، چې یادې هڅې یې د سرحدي امنیت د تامین او د ناقونه تګ راتګ د مخنیوي په موخه ترسره کړي.

دا په داسې حال کې ده، له پاکستان او ایران څخه د افغان کډوالو د اېستلو او بېرته ستنولو وروسته ګڼ ځوانان هڅه کوي، چې د کار په لټه په غیر قانوني لارو ګاونډې هېوادونو ته سفرونه وکړي، خو ډیری یې د طالبانو له خوا بېرته نیول کېږي.