نتنیاهو له ټرمپ سره د غزې اوربند پر راتلونکو پړاوونو د خبرو لپاره واشنګټن ته ځي

اسد یو کال مخکې چې د سوریې د نوي ولسمشر احمد الشرع په مشرۍ یاغي ځواکونو دمشق ونیو او د هغه واک یې پای ته ورساوه، له سوریې څخه روسیې ته وتښتېد.

د سانا دولتي خبري اژانس د راپور له مخې، الشرع دغه مناسبت د دمشق په اموي جومات کې د سهار له لمانځه پیل کړ.

ویل کېږي چې هغه پوځي یونیفورم اغوستی و، همغه یونیفورم چې د اسلامي ډلي "هیئت تحریر الشام" د مشرۍ پرمهال یې اغوست.

الشرع ژمنه وکړه چې یوه عادلانه او قوي سوریه به جوړوي.

د خارکیف ښاروال الکساندر حوساروو، د ډسمبر په ۷مه ویلي چې د بند سړک ته د موټرو تګ راتګ د روسیې د برید له امله بند شوی دی. نوموړي د برید د ډول او د زیان د اندازې په اړه جزییات نه دي وړاندې کړي.

د خارکیف اوبلاست د څارنوالۍ دفتر راپور ورکړی چې د بند د ښي غاړې په سیمه کې د سټاري سالتیف کلي پر اوسېدونکو د روسي برید په نتیجه کې یو کس وژل شوی دی. اوکرایني پوځ خبرداری ورکړی چې بند ممکن «جدي زیانمن شي» او د بیړنیو اقداماتو لپاره چمتووالی نیول شوی دی.

د اوکراین ۱۶مې قول اردو ویلي: «اوکرایني اړخ له اوږدې مودې راهیسې د احتمالي خطرونو څخه خبر دی او د بند د جدي تخریب لپاره چمتو دی. بیړني ځوابي پلانونه مخکې له مخکې تیار شوي دي».

دغه واحد په ډاګه کړې چې د پیچیني بند «یو حیاتي مرکز دی چې د اوبو رسولو، د چاپېریال ثبات، او د خارکیف او اوبلاسټ د ګڼو اوسېدونکو لپاره امنیت تضمینوي». دغه قول اردو د روسیې د برید په اړه یې ویلي چې دا د نړۍوالو بشري قوانینو لویه سرغړونه او د جنګي جرم په توګه ګڼل کېږي.

راپور کې راغلي پروکسل کې به د اروپايي ټولنې د کورنیو چارو وزیران د هغو وړاندیزونو په اړه رایه ورکړي چې هدف یې د مهاجرو د راتګ کنټرول سختول او د هغوی د ستنېدو بهیر چټکول دي، چې دا به د روان کال د نوو اقداماتو لومړۍ ازموینه وي.

تمه ده چې د دوشنبې په ورځ د اروپايي اتحادیې هېوادونه د اروپا د کډوالۍ پالیسۍ د سختولو یو مهم پړاو تصویب کړي، چې په کې به د ۲۷ غړو هېوادونو له بلاک څخه د باندې د «ستنېدو مرکزونو» د جوړولو موضوع هم تایید شي.

راپور وایي، په اروپا کې حکومتونه د ښي اړخو ګوندونو له پرمختګ څخه وېریږي او هڅه کوي د کډوالۍ په تړاو سختدریځ غوره کړي. که دا اقدامات تصویب شي؛ نو هغه کډوال چې قضیې یې رد شوي او یا جرمي مخینه ولري؛ نو له سختو سزاګانو سره به مخ شي.

هغې زیاته کړه چې جاپان د شنبې ورځې د «خواشینوونکې» پېښې په تړاو یې چین سره خپل رسمي اعتراض شریک کړی دی. د جاپان د دفاع وزیر شینجیرو کویزومي په ټوکیو کې له خپل اسټرالیایي سیال ریچارد مارلس سره لیدنه کې ویلي چې جاپان به د سیمې د سولې او ثبات د ساتلو لپاره د چین کړنو ته «قاطع او ارامه» توګه ځواب ووايي.

خو د چین د سمندري ځواکونو ویاند وانګ شویه‌مِنګ ویلي چې جاپاني الوتکو څو ځله د چین له سمندري ځواکونو سره چې د الوتکو وړونکې بېړۍ پر بنسټ د الوتنې تمرینونه یې کول او مخکې یې اعلان هم شوی و، نږدې شوي او مزاحمت یې کړی دی.

جاپان ویلي چې د چین J-15 جنګي الوتکې چې په دواړو پېښو کې ښکیلې وې، د لیاؤنینګ په نوم د چین له الوتکو وړونکې بېړۍ څخه الوتلې وې. دغه بېړۍ د درېو توغندیو ویشتونکو بېړیو سره یو ځای د اوکیناوا له جنوبه په سمندري تمرین بوخته وه. جاپان ویلي چې د چین د الوتکو د دغو عملیاتو په ځواب کې یې خپلې F-15 جنګي الوتکې هم الوتلې دي.

په ۲۰۱۳ کال کې جاپان تور لګولی و چې یوې چينایي بېړۍ د چین په ختیځ سمندر کې خپل رادار د جاپانۍ جنګي بېړۍ پر لور ور برابر کړی و. درې کاله وروسته بیجینګ ادعا وکړه چې جاپاني الوتکو خپل رادار د چین پر جنګي الوتکو ور برابر کړی دی.

سږکال د جون په میاشت کې هم جاپان ادعا کړې وه چې د چین جنګي الوتکو د اوکیناوا ترڅنګ د دوی د ګزمې له یوې الوتکې څنګ ته په خطرناک ډول تېر شوي دي.

د اسد کورنۍ چې له څه باندې نیمې پېړۍ راهیسې پر سوریې حاکمیت وکړ، د تېر کال په همدې ورځ (د ۲۰۲۴ کال د ډسمبر ۸مه) د احمد الشرع چې په هغه وخت کې پر احمد جولاني مشهور و، په مشرۍ ځواکونو له لوري رانسکور او ورسره جوخت احمد الشرع د لنډمهالي ولسمشر په توګه اعلان شو.

د رویټرز د راپور له‌مخې، د کډوالو او بې‌ځایه شویو لپاره د نړۍوالو مرستو په کمېدو سره ښايي تر دې وروسته د ستنېدونکو کډوالو او خپلو مېنو ته د بې‌ځایه شویو سوریايي وګړو د ستنېدو بهیر ټکنی شي.

د راپور له‌مخې، لا هم میلیونونه سوریايي وګړي خپل هېواد او همداراز په کور دننه په خپلو سیمو کې ځای پر ځای کېدو ته په تمه دي.

د یونیسیار مشر فیلیپو ګرندي وويل، لا هم شاوخوا ۵ میلیونه سوریايي وګړي په نورو هېوادونو او په ځانګړې توګه اُردن او لبنان کې د کډوالۍ شپې او ورځې تېروي.

دا په داسې حال کې ده، چې د نړۍوالو سازمانونو د راپورونو له مخې، د سوریې انتقالي حکومت لاهم هڅه کوي، چې نسبي ثبات ترلاسه کړي، اساسي خدمتونه بېرته راولي او د سیاسي خبرو اترو پروسه پرمخ بوځي.
د بشارالاسد د رژیم جګړه او سقوط د کلونو ولسي پاڅونونو، پراخو ځپلو، د بهرنیو قدرتونو د مداخلې او د تحریر الشام په ګډون د مخالفو ډلو د راپورته کېدو پایله وه، چې د سوریې د شمال او لوېدیځ د کنټرول لپاره یې د حکومتي ځواکونو سره جګړه کوله.
د شته شمېرو له مخې، د سوریې جګړه چې په ۲۰۱۱ کال کې پیل شوه، د ۲۰۲۴ کال تر پایه پورې په زرګونو کسان د جګړې له امله ووژل شول او نږدې ۶ میلیونه په کور دننه بې ځایه شول. دغې جګړې نږدې ۱۳ کاله او ۹ میاشتې دوام وکړ.