د طالبانو مخالفو ډلو د ملګرو ملتونو په مشرۍ د سولې خبرو اترو غوښتنه وکړه

عبدالرشید دوستم چې په دې غونډې کې یې په انلاین بڼه وینا کوله، وویل چې د ده هیله پیاوړې شوې او دا ناسته د ملي یووالي او همغږۍ د ګډو هڅو مهم ګام دی.

هغه زیاته کړه:«موږ اوس د کاروان په مخ کې یو او پر مخ ځو، نن دا د افغانستان د خلکو لپاره یو ستر بری دی».

ده د دریو سیاسي احزابو د همغږۍ غونډه د افغانستان د خلکو لپاره ستره لاسته راوړنه وبلله او ټینګار یې وکړ چې د هېواد د ژغورنې لپاره د سیاسي اجماع رامنځته کېدل یو مهم بدلون دی.

د طالبانو دریو سیاسي مخالفو ډلو؛ د افغانستان د ژغورنې مقاومت عالي شورا، د ژغورنې ملي مجمع او د سولې او عدالت ملي حرکت نن د سې‌شنبې په ورځ د خپلو چارو د همغږۍ په تړاو یوه ګډه اعلامیه خپره کړې ده.

په دې اعلامیه کې ټینګار شوی چې د افغانستان د کړکېچ حل باید د یوه همه‌شموله مذاکراتي بهیر له لارې مترقي شي؛ داسې بهیر چې ملګرو ملتونو، د سیمې هېوادونو او نړیوالې ټولنې ملاتړ پکې موجود وي.

دغه حرکتونه وایي چې د افغانستان اوسنی بحران یوازې د سیاسي تفاهم له لارې حل کېدای شي او د یوې عادلانه او دایمي سولې لپاره ګډ دریځ ته اړتیا ده.

د طالبانو مخالف سیاسي جریانونو دا ګډه غونډه په داسې وخت کې ترسره کوي چې د افغانستان سیاسي راتلونکی لا هم نامعلوم دی او نړیوالې هڅې د یوه سیاسي ټولشموله جوړښت د رامنځته کېدو پر محور راڅرخي.

فضلي په يوه تحليلي لیکنه کې ټينګار کړی چې کله هم د پاکستان سياسي شنونکي دا دعوه کوي چې «ثابت او باثباته افغانستان د پاکستان په ګټه دی» نو پوښتنه راپيدا کېږي چې دا ادعا رښتيا ده او که د پاکستان د سياسي ناپخوالي یوه بله ټوکه؟

د هغه په وینا، اصلي حقيقت دا دی چې د پاکستان اوسنی نظام د پوځ په سا ولاړ دی، نه د ملکي حکومت په اراده. هغه زیاتوي، « دا پوځ، چې د راولپنډۍ په واکمنه کړۍ کې راټول شوی، د سولې له لارې نه، بلکې د دوامدارې ګډوډۍ او بحران له لارې خپل نفوذ ساتي».

فضلي وايي: «بې ثباتي د پاکستان د پوځ لپاره ګواښ نه دی؛ همدا بې ثباتي یې د بودجې سرچينه، د بهرنيو مرستو جواز او د کورنيو مخالفينو پر وړاندې سياسي ډال دی.»

د هغه په وینا، که سيمه سوله ییزه شي او افغانستان يو پياوړی، باوري او پر ځان بسیا هېواد شي، نو پاکستانی پوځ به نه یوازې خپلې پخوانۍ ګټې له لاسه ورکړي، بلکې د واک اصلي سرچینې یې هم کمزورې کېږي.

هغه ویلي، چې «په ټوله کې په سیمه کې سوله د پاکستان د پوځ د واک کمزوري کېدلو معنا لري، او په اوږدمهال کې د پاکستان د مصنوعي هویت پر دوام هم پوښتنې راپورته کوي».

دا څرګندونې په داسې مهال کېږي چې د طالبانو او پاکستان تر منځ اړیکې د نښتو، امنیتي اختلافاتو او سوداګریزو بندیزونو له امله ترینګلې شوې دي، او د دواړو لوریو ترمنځ په ډیورنډ کرښه وخت ناوخت تاوتریخوالي راپورته کېږي.

د هرات د سوداګرۍ او پانګونې خونې نن سې شنبه، د لیندۍ ۱۸مه ویلي، چې د هرات د زعفرانو حاصل په ۱۴۰۴ کال کې شاوخوا ۴۰ ټنه اټکل شوی او د کڅوړبندۍ او صادرولو پروسه لا هم روانه ده.

یاده خونه زیاتوي، اروپا، امریکا، عربي هېوادونه، ختیزه او جنوبي اسیا د دې محصول اصلي بازارونه دي او د افغانستان زعفران اوس د هېواد له تر ټولو معتبرو او ډېرو پلورل کېدونکو صادراتي توکو ګڼل کېږي.

همدراز په هرات کې د زعفران کروندګر وايي، چې د صادراتو په ښه والي سره، کورنيو سوداګرو هم له کروندګرو څخه د پېرنې بیه لوړه کړې او دا د زعفرانو کروندګر هڅوي، چې د راتلونکي کال لپاره د کښت سیمه نوره هم پراخه کړي.

د هرات د سوداګرۍ خونې په وینا، د افغانستان زعفران، چې ۹۵سلنه یې په دغه ولایت کې تولیدېږي، د خپل بوی، رنګ او نړیوال کیفیت له امله په نړیوالو بازارونو کې ثابت او پېژندل شوی ځای لري.

د چین د بهرنیو چارو وزارت ویاند ګو جیاکون نن د سې شنبې په ورځ په یوه خبري غونډه کې وویل چې افغانستان او پاکستان د چین «دودیز او دوستانه ګاونډیان» دي او دواړه هېوادونه به تل یو د بل ګاونډیان پاتې شي.

هغه زیاته کړې: «بیجینګ له دواړو هېوادونو غواړي چې خپلې ستونزې او اختلافات د خبرو او سلا مشورو له لارې حل کړي، ترینګلتیا کمه کړي او په ګډه د سیمې سوله او ثبات وساتي.»

ګو جیاکون وویل چې بیجنګ چمتو دی د نړیوالې ټولنې له نورو غړو سره په ګډه د پاکستان او طالبانو د اړیکو د ښه‌والي لپاره رغنده رول ولوبوي.

دا څرګندونې وروسته له هغه شوې چې د تېرې اونۍ په پای کې د دواړو لوریوتر منځ ډیورڼد کرښې ته نږدې سیمو کې نښتې وشوې. طالبانو وویل، چې پاکستاني اړخ نښته کړې، خو پاکستان طالبان په برید تورن کړي دي.

د راپورونو له مخې په دغو نښتو کې لږ تر لږه پنځه کسان وژل شوي، خو له لنډې نښتې وروسته وضعیت یو ځل بیا ارام شوی دی.

چین، چې په سیمه کې ستر سیاسي او اقتصادي نفوذ لري، په داسې وخت کې د دواړو هېوادونو تر منځ د منځګړیتوب غوښتنه کوي چې ایران هم د دواړو خواوو ترمنځ د سیمه ییزې ناستې په هلوځلو بوخت دی.

د افغانستان د ژغورنې ملي مقاومت عالي شورا، د افغانستان د ژغورنې ملي مجمع او د سولې او عدالت حرکت د همغږۍ په یوه نوي دریځ کې راڅرګندیږي.

د طالبانو ددې دریو مخالفو سیاسي ډلو د همغږۍ څلور ټکي په ګوته شوي، چې د جګړې نه غوښتل، سوله، بشري مرستې او بشري حقونه پکې شاملیږي.

د افغانستان د سولې او عدالت حرکت مشر حنیف اتمر افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې دا د احزابو سیاسي همغږي ده، چې خپلې ستراتیژيکې غوښتنې یې سره توحید کړې دي. نوموړي وویل، چې دا غوښتې د ملګرو ملتونو د پرېکړه لیک په اډانه کې دي.دا لومړی ځل دی چې د پخوانیو جهادي مشرانو او د پخواني دولت تکنوکرات چارواکي په یوه ایتلاف کې سره راغونډیږي.

د افغانستان د ژغورنې ملي مقاومت عالي شورا ویاند عبدالله قرلوق دا د «د تلپاتې سولې لپاره زرین فرصت» بللی.

درې ورځې مخکې افغانستان انټرنشنل خبر ورکړ چې ایران څو پخواني افغان چارواکي له طالبانو سره خبرو اترو ته هڅولي دي.

په دې وروستیو کې د طالبانو مخالفې سیاسي څېرې ایران ته تللې دي.

د طالبانو د لوړو زده کړو وزیر ندا محمد ندیم، چې د هبت‌الله اخوندزاده ته نږدې کس دی، هم ایران ته سفر کړی دی.