د طالبانو د سوداګرۍ وزیر وايي چې په قرغیزستان کې د افغانستان د «سوداګرۍ کور» جوړوي

د طالبانو د یاد وزارت په وینا، سفیر القاشوطي د اسلامي هيوادونو موزيمونو د ګډ نندارتون په اړه د معلوماتو شريکولو تر څنګ وويل چې دا نندارتون به د راروان میلادي کال په دویمه مياشت کې پرانېستل شي او د پرانېستې په مراسمو کې به يې د ګڼو اسلامي هېوادونو چارواکي ګډون وکړي.

هغه زیاته کړه، چې دا نندارتون به د اسلامي هېوادونو تر منځ د اړيکو د پراختيا او د یادو هېوادونو د تاريخي اثارو د پېژندنې سبب شي.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې سرپرست وزیر شیر احمد حقاني ویلي، چې د قطر د سفير په حیث د القاشوطي ټاکل کېدل به په بېلابېلو برخو کې د اړيکو د پراختیا او پياوړتیا سبب شي.

حقاني، سفیر القاشوطي ته د تمدني، علمي او تاريخي تبادلو په پراختیا د ټينګار تر څنګ د ګډو کلتوري پروګرامونو، نندراتونونو، او علمي کنفرانسونو د ترسره کولو وړانديز کړی.

د یادولو وړ ده، چې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت د قطر د اسلامي هېوادونو ګډ نندارتون لپاره ۳۶قلمه تاريخي اثار د لېږدولو لپاره ټاکلي، چې له اړوندو ادارو سره يې د لېږد او اداري چارو کارونه پرمخ روان دي.

د طالبانو بهرنیو چارو وزارت څخه په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي چې بهرامي په تهران کې د ځانګړو استازو په کچه د وروستۍ ناستې په اړه مفصل معلومات وړاندې کړل او ټینګار یې وکړ چې د ایران لپاره له افغانستان سره اړیکې ارزښت لري.

هغه هیله ښودلې چې افغانستان د سیمې د یوه فعال غړي په توګه د سیمه‌ییزو همکاریو په چوکاټ کې رغنده رول ولوبوي.

مولوي امیر خان متقي د طالبانو او ایران ترمنځ اړیکې مثبتې بللې او د تهران د ناستې په اړه یې د طالبانو دریځ روښانه کړی. نوموړي ويلي چې افغانستان اوس له ستونزمن حالت څخه وتلی او د پرمختګ پر لور «چټک ګامونه» اخلي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر ټینګار کړی چې افغانستان ته باید نور د یوې «مسالې» په توګه ونه کتل شي، بلکې د طالبانو د بهرنی سیاست د اساسي اصولو پر بنسټ د سیمې له هېوادونو سره د فعالو، متقابلو او په همکارۍ ولاړو اړیکو ملاتړ کوي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت وايي، دواړو لوریو دوه‌اړخیزې اړیکې مخ پر وده بللې دي او د طالبانو او ایران ترمنځ یې د بېلابېلو کچو د تماسونو پر دوام، د اړیکو پر پراختیا او د پلاویو پر تبادلې ټینګار کړی دی.

د ایران د تایباد ولسوال حسین جمشیدي د چارشنبې په ورځ د دوغارون سرحدي ترمینل د همغږۍ کمېټې په څوارلسمه غونډه کې وویل چې د روان کال د لړم میاشتې له پیله تر اوسه ۱۲ زره او ۲۱۵ ایراني ترانسپورتي وسایط د دوغارون له نړیوالې لارې افغانستان ته داخل شوي، خود افغانستان د ګمرکونو په اقتصادي فعالیتونو کې د اړینو بنسټیزو اسانتیاوو نشتوالی تل د دې لامل شوی چې ایراني باروړونکي موټر له حده زیات ودرېږي.

نوموړي ویلي، چې د دې ستونزې د حل له طالبانو سره غږېدلي، خو تراوسه دا ستونزه نه ده اواره شوې.

جمشیدي وویل: « د افغانستان له لوري د ګمرکي کړنلارو لکه صادراتو، ترانزیت، وارداتو او مسافري چارو کې د مناسبو بسترونو رامنځته کول د دوو ګاونډیو هېوادونو د اړیکو په پراختیا کې مهم رول لري».

د هغه په وینا، باید د ایران او افغانستان د اړیکو د پراختیا لپاره د هېواد، ولایت او ولسوالۍ په کچه له ټولو شته ظرفیتونو ګټه واخیستل شي، چې دا کار به د دواړو هېوادونو د اقتصاد د ودې او غوړېدا لامل شي.

هغه ټینګار وکړ چې د دوغارون د ازادې سیمې رسمي پرانیسته او فعالیت پیل د خراسان رضوي ولایت او تایباد لپاره یو زرین فرصت دی، چې د پلان شویو پروګرامونو له عملي کېدو سره به د دې سرحدي سیمې د اقتصادي غوړېدا لامل شي.

د دوغارون د ازادې سوداګرۍ سیمې تر ټولو لویه کاري برخه د بندرعباس له لارې د توکو ترانزیت دی.

د افغان، پاکستاني او کله ناکله د هندي او نورو ګاونډیو هېوادونو د سوداګرو توکي د فارس خلیج له هېوادونو نه بندرعباس او بندر لنگه ګمرکونو ته لېږدول کېږي او له هغه ځایه د دوغارون له رسمي پولې ترانزیت کېږي.

سیمه ییزې سرچینې وايي، چې د طالبانو عدلیې وزیر له میرزا کټوازي سره د «شخصي مخالفت» له امله له دریو میاشتو راهیسې دا سوداګریز مارکیټ بند کړی دی او قرارداد یې د حبیب الله ځاځي په نوم یو بل سوداګر ته ورکړی دی.

میرزا کټوازي دلته یو نوی معیاري جومات هم جوړ کړی و.

د سرچینو د معلوماتو له مخې، د طالبانو د عدلیې وزیر ورور هم له حبیب الله ځاځي سره شریک دی.

ځايي اوسیدونکو ویلي، چې میرزا کټوازي یاد مارکیټ له ښاروالۍ او نورو اړوندو ادارو سره د قراردادد له مخې کړی دی.

د دوی په وینا، د مارکیټ له جوړیدو وړاندې په سیمه کې هېڅ ودانۍ نه وه او میرزا کټوازي په خورا ډېرې پانګونې یاد مارکیټ د پکتیا، پکتیکا او خوست د خلکو لپاره د تفریح په مرکز بدل کړی و.

دمګړی په یاد بازار کې یو رسټورانټ، هوټل، د تېلو پمپ، جومات او لسګونه هټۍ جوړ شوي دي.

ځايي خلکو ویلي، چې میرزا کټوازي په تېرو څلورو کلونو د ځايي مشرانو په غوښتنه دا ودانۍ جوړې کړې، سیمه یې په سوداګریز او سیاحتي مرکز بدله کړي او لسګونو کسانو ته د کار زمینه برابره شوې ده.

میرزا کټوازي ته یو نږدې کس افغانستان انټرنشل ته وویل:« که موږ په هېواد کې د قرارداد ترلاسه کولو حق نه لرو، لږترلږه هغه پیسې چې موږ مصرف کړې دي باید بېرته راکړل شي، موږ چمتو یو چې قرارداد لغوه کړو.»

د نوموړي په وینا، د طالبانو د عدلیې وزیر د دوی یاده غوښتنه هم نه ده منلي.

یاد کس ویلي، چې د طالبانو د عدلیې وزیر عبدالحکیم شرعي اړوندو کسانو او حبیب الله ځاځي په زور د مارکیټ ټول وسایل او امکانات په خپل واک کې اخیستي دي. نوموړي زیاته کړې:«اوس دا خلک ان د تېلو په پمپ کې پاتې تېل هم پلوري.»

دا په داسې حال کې ده، چې وړاندې هم یو شمېر کسانو، شرکتونو او خیریه موسسو د طالبانو د عدلیې وزیر د ځمکو په غصب، باج اخیستنې او له واک څخه په ناوړه ګټې اخیستنې تورن کړی دی.

سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د طالبانو عدلیې وزیر د نوي کابل پروژې د اوکسین اریانا شرکت له لارې شپږ ټوټې ځمکې په باج اخیستې دي. یوه ۱۲ بسوې ځمکه د وزیر د میرمنې په نوم د تجارتي ځمکې په توګه ثبت شوې، درې نورې یې د دریو زامنو او دوه ټوټې د وزیر د وروڼو په نوم ثبت شوې دي.

د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي معاونیت نن د چارشنبې په ورځ د لېندۍ ۲۶مه د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې غني برادر په کابل کې د «جامعه فتح العلوم کابل» مدرسه کې د وینا پرمهال ویلي، چې مدرسې، د اسلامي ټولنو د دیني علم، جهاد، نبوي اخلاقو، روحي او فکري روززنې او اسلامي نهضت ستر بسټونه دي.

ملا برادر زیاته کړې:«علماء دې د وعظ او منبر ژبه نرمه کړي او خلکو ته دې د دیني ملکیفتونو ترڅنګ د اسلامي نظام او ملي ګټو د ساتنې روحیه ورکړي.»

همدارنګه د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال د ټولنې د فکري اصلاح، د غیر اسلامي فرهنګونو د له منځه وړلو او د اسلامي روایتونو د ساتنې په برخه کې د مدرسو رول مهم بللی او ټینګار یې کړی، چې مدرسې باید په هر ډول حالاتو کې خپل اصلي مسیر ثابت وساتي.