ملګري ملتونه: داعش خراسان څانګه په افغانستان ټولټال ۲۰۰۰ جنګیالي لري

محمود فضلي ویلي، چې د ملګرو ملتونو د امنیت شورا وروستی راپور چې پکې له افغانستان څخه د فعالیت کوونکو ترهګرو ډلو یادونه شوې، په غبرګون کې یې پاکستاني چارواکو له خوښۍ ډکه ځان ستانه ښودلې، سربیره پردې چې دا عمل خندونکی ښکاري خو له دې څرګندونو ډېر څه روښانیږي.

نوموړي ویلي، چې د ملګرو ملتونو د امنیت شورا چې د افغانستان په برخه کې یې باور له لاسه ورکړی او پر هغوی په تکیه کولو د بریا لمانځل «یا خو د هېریدو نښه ده او یا هم قصدي انکار.»

محمود فضلي ویلي، که پاکستان په رښتیا سره د ثبات غوښتونکی وي، نو حللاره یې نه پیچلې او نه هم نوې ده:« لاره بدله کړئ او له بې نظمۍ څخه د ګټې اخیستنې سوداګري ودروئ. هغه اوږدمهاله سوداګري پای ته ورسوئ چې د نیابتي، مذهبي او افراطیانو مېلمه پالنه، بیا کارونه او له نوم بدلولو څخه جوړه شوې.»

نوموړي پاکستاني چارواکو ته په اشاره سره ویلي، چې د ملګرو ملتونو د امنیت شورا غونډې ستاینه حقیقت نه پټوي، بلکې، دا یو وهم دی.

دا په داسې حال کې ده، چې د ملګرو ملتونو د امنیت شورا په خپل وروستي راپور کې ویلي، چې دمګړی په افغانستان کې د ټي ټي پي، القاعده، د ترکستان اسلامي حرکت او د ازبکستان اسلامي غورځنګ په ګډون شل ترهګري ډلي فعاله دي.

په ورته مهال ځینو پاکستاني چارواکو ویلي، چې د امنیت شورا یاد راپور د دوی هغه اعاوې تایید وي، چې وايي، د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې د ترهګرو ډلو شتون د ګاونډیانو لپاره ستر ګواښ دی.

له کندهار ولایت څخه سرچینو افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي، چې سراج الدین حقاني تېره شپه په ناڅاپي سفر کندهار ته راغلی دی.

سرچینو د کندهار په عینو مېنه کې د «حضرت مصطفی» په جومات کې له خلکو سره د حقاني د لېدنې ویډیوګانې هم له افغانستان انټرنشنل - پښتو سره شریکې کړې دي.

په ویډیوګانو کې لېدل کېږي، چې نوموړي په یاد جومات کې د جمعې لمونځ ادا کړی او د خلکو له تود هرکلي سره مخ شوی دی.

حقاني پرداسې مهال کندهار ته سفر کړی، چې په دې وروستیو کې د طالبانو د مشرانو ترمنځ داخلي مخالفتونه خورا ډېر شوي.

د دې ډلې د مشرانو ترمنځ مخالفتونو په خوست کې د حقاني تر توندو نیوکو وروسته لا پسې زیات شول.

سراج الدین حقاني تېره اوونۍ په خوست د جمعې لمونځ وروسته د وینا پرمهال، له خلکو سره د طالبانو د چلند په اړه توندې نیوکې وکړي او د نوموړي له یادو نیوکو وروسته د یادې ډلې د مشر هبت الله نږدې کسانو هم توند غبرګونونه وښودل.

دا په داسې حال کې ده، چې د ملګرو ملتونو د امنیت شورا په خپل تازه راپور کې ویلي، چې د طالبانو د مشر هبت الله اخوندزاده فرمانونه په ټول افغانستان کې په یو شان نه عملي کېږي. د راپور له مخې، د سراج الدین حقاني په ګډون د طالبانو پیاوړي مشران د پراخي ازادۍ اختیار لري او کولی شي د هبت الله د فرمانونو او امرونو خلاف عمل وکړي.

د ایران د کورنیو چارو وزارت د بهرنیو وګړو او کډوالو چارو د مرکز مشر نادر یاراحمدي ویلي، چې شاوخوا ۲۰ زره ایراني کارګمارونکو د بهرنیو کارګرانو د ګمارلو لپاره غوښتنلیکونه ورکړي، چې له دې ډلې شاوخوا ۶ زره غوښتنې د کار او بهرنیو چارو وزارتونو په همغږۍ تصویب او پروسس شوي دي.

د بهرنیو کارګرانو لپاره د ایران د نوې پالیسۍ له مخې، دغه هېواد یوازې افغان کارکوونکو ته د کار ویزه ورکوي او هغوی اجازه نه لري، چې خپلې کورنۍ هم ایران ته ولېږدوي.

د یادې پالیسۍ له مخې، افغان کارکوونکي د کار ویزې ترلاسه کولو وروسته باید د ۹ میاشتو لپاره په ایران کې کار وکړي او وروسته د درېیو میاشتو لپاره باید بېرته افغانستان ته ستانه شي او په افغانستان کې د درېیو میاشتو تېرولو وروسته بیاځلي په ایران کې د ۹ میاشتو لپاره د کار کولو اجازه ورکول کېږي.

د ایران د کورنیو چارو وزارت د بهرنیو وګړو او کډوالو چارو د مرکز مشر نادر یاراحمدي ویلي:«د پالیسۍ هدف د کار د بازار اړتیاوې د ټولنیزو او اقتصادي ملاحظاتو سره متوازن کول دي. لومړیتوب د انلاین سیستم له لارې ایراني کارګرانو ته ورکول کېږي. بهرني کارګران یوازې هغه وخت په پام کې نیول کېږي، چې تر ۱۵ ورځو پورې هېڅ ایرانی د کار غوښتنه ونه کړي.»

نوموړي په ټینګار سره ویلي، چې افغان کارګران باید په قانوني ډول بیمه، مالیه او ثبت ولري او خبرداری یې ورکړی، چې ایران ته غیرقانوني داخلیدونکي کارګر به ونیول شي او بېرته به افغانستان ته وشړل شي.

د طالبانو د عامې روغتیا وزارت ویاند نن جمعه، د لیندۍ ۲۷مه د یوې اعلامیې خپرولو سره ویلي، چې په دې لیدنه کې په بیلا بیلو اړینو موضوعاتو ، چې موخه یې د روغتیا په برخه کې همکاریو جلبول، ظرفیت لوړونه ، د درملو اوږدمهاله تأمین، او د روغتیا سکتور کې پراختیایي همکاریو پیاوړتیا وه خبرې تر سره شوې.

نور جلال جلالي د خپلو خبرو په ترڅ کې وویل ،هڅه یې د روغتیا په برخه کې د هر اړخیزو اړیکو پیاوړتیا او د افغان علمي کادرونو د ظرفیت لوړونې لپاره د زمینې برابرول دي ، نوموړي همدارنګه په بیلا بیلو برخو کې د تجاربو شریکول اړین وګڼل او په وینا یې دا چاره به د چاپیریال په پاک ساتنې او د ناروغیو په مخنیوي کې خورا اغیزمنه ثابته شي.
په همدې حال کې د هند د چاپېریال، ځنګلونو او اقلیم بدلون وزارت وزیر د هر اړخیزې همکارۍ ډاډ څرګند کړ او و یې ویل چې د افغانستان د خلکو د روغتیایي امنیت د ملاتړ لپاره د هند ژمنتیا یو ځل بیا تازه کوو او په بیلا بیلو برخو کې به له افغانستان سره همکاري روانه وساتي.

په ظاهر د طالبانو او پاکستان ترمنځ خرابې اړیکې ددې لامل شوي، چې د طالبانو او هند ترمنځ اړیکو کې پراختیا راغلې او دا دریم وزیر دی، چې هند ته سفر کوي.

په کابل د جاپان سفارت نن جعمه، د لیندۍ ۲۷ په اېکس خواله رسنۍ لیکلی، چې جاپان له اړمونو افغانستان سره د ۱۹.۵ ملیون ډالرو اضافي بشري مرستو پریکړه کړې ده.

دوی همدراز هیله ښودلې چې دا مرسته به د اړمنو افغانانو په ژوند کې بدلون راولي.

یاد سفارت زیاتوي چې د ۲۰۲۱ کال د اګست راهیسې د افغانستان لپاره جاپان په ټولیز ډول له ۵۴۹ میلیون ډالرو څخه زیاتې مرستې کړي دي.

د یادونې وړ ده، چې ملګرو ملتونو د دوشنبې په ورځ د ۲۰۲۶ کال د مرستو تر ټولو ټیټه بودجه اعلان کړې، ځکه مرستندوی هېوادونه لږ ملاتړ کوي. د راتلونکي کال د ۲۳ میلیارده ډالرو په پلان کې ۸۷ میلیونه خلک د لومړیتوب په توګه ټاکل شوي. فلسطين، سودان او سوریه د مرستو په لومړیو کټګوریو کې شامل دي.