له بندیزونو او لوږې تېښته؛ طالبان وايي د ایران پر پوله یې سلګونه ځوانان نیولي دي

د ملګرو ملتونو د مخدره توکو او جرمونو دفتر «یو اېن او ډي سي» ویلي، چې په افغانستان کې له ۲۰۲۳ کال څخه د کوکنارو د کښت بندیز امله د تریاک تولید ۹۵ سلنه کم شوی دی.

دا راپور زیاتوي، چې په دې وضعیت کې میانمار د کورنیو شرایطو له امله دغه هیواد د نړۍ د غیرقانوني تاریاکو د تولید مخکښ سرچینه ګرځولې ده.

راپور دا هم ویلي، چې د مخدره توکو نړیوال کمښت، په شمول د هیروینو، په هغو بازارونو کې چې په دودیز ډول د افغانستان لخوا چمتو کېدل، کولی شي په میانمار کې د تاریکو بیې لوړې کړي.

د راپور له مخې، دا شمېره په ۲۰۲۴ کال کې د میانمار د ناخالص کورني تولید له ۰.۹ څخه تر ۱.۴ سلنې پورې ده.

افغانستان شاوخوا دوه لسیزې د نړۍ په کچه د تاریکو تر ټولو لوی تولیدونکی و.

پر افغانستان بیا ځلي د کنټرول له ترلاسه کولو وروسته، طالبانو د کوکنارو په ګډون د هر ډول مخدره توکو کښت، تولید او سوداګري بنده کړه خو د تاریکو د کښت د لمنځه وړلو راپورونه اوس هم ورکول کېږي

که څه هم د طالبانو کړنو د کوکنارو کښت او د تاریکو تولید کم کړی دی، د ملګرو ملتونو د مخدره توکو او جرمونو دفتر راپورونه ښیي چې په افغانستان کې د صنعتي مخدره توکو تولید په شمول د میتامفیتامین ډېر شوي دي.

طالبانو څو ورځې وړاندې د کابل په پښتونستان څلورلاري کې د اریانا سینما ودانۍ ونړوله او وايي، پر ځای یو عصري ودانۍ جوړوي.

یاده سینما د ۱۹۹۰ لسیزې د کورنیو جګړو پرمهال ویجاړه او لوټ شوه، وروسته د طالبانو د لومړنۍ واکمنۍ پرمهال پکې تفریحي پروګرامونه منع شول او د سینما ودانۍ پر پخواني حال پرېښودل شوه.

د اریانا سیمنا په ۲۰۰۴ کال کې د ې ژان مارک لالو او فریدریک نامور په نومونو د فرانسوي معمارانو له خوا بیا ورغول شوه. د سینما د بیارغونې پروژه د “د کابل لپاره سینما” په نوم ټولنې له خوا تمویل شوه، چې مشري یې د فرانسوي فلم جوړوونکي کلود للوش له خوا کېدل، نوموړي د “یو سړی او یوه ښځه” فلم لپاره د کن مشهوره جایزه هم ګټلي ده.

د اریانا سیمنا د ۲۰۰۴ کال د می په ۲۳مه نېټه د فرانسې د هغه وخت د کلتور وزیر رنیو دونودیو دو وابر او ځینو نورو فلم جوړوونکو له لوري بیا پرانېستل شوه.

هغه مهال د مشهور افغان فلم جوړونکي عتیق رحیمي یو فلم هم په یاده سینما کې نندارې ته وړاندې شو.

د اریانا سینما چې په ۱۹۶۰ کال کې جوړه شوې وه، د کابل یو له خورا مشهورو کلتوري ځایونو څخه ګنل کېده او د کابل ګڼو اوسېدونکو هلته د نړۍ مشهور فلمونه ننداره کول.

د کابل یو ۶۵ کلن اوسېدونکي چې نه غواړي نوم یې د امنیتي دلایلو له امله خپور شي د فرانسې خبرې اژانس ته وویل:« د اریانا سینما د نړولو خبر زما زړه مات کړ. مو له دې سینما څخه ډیرې خاطرې درلودي.»

نوموړي ویلي، چې ۱۹۷۰ کلونو کې د یادې سینما پر پرده هندي او ایراني فلمونه نندارې ته وړاندې کېدل او وروسته بیا روسي، انګلیسي، فرانسوي او نور اروپايي فلمونه هم نندارې ته وړاندې کېدل.

د طالبانو د عامې روغتیا وزارت نن شنبه، د لیندۍ ۲۹مه ویلي، چې په دې ناسته کې په نړيوالو روغتيايي کنفرانسونو او غونډو کې د افغان روغتيايي مسؤلينو د ګډون په اړه هم خبرې شوي دي.

د طالبانو د عامې روغتیا وزارت لیکلي، چې د روغتيا نړيوال سازمان عمومي مشر ټيډرس ادهانوم وویل، د نړۍ د روغتیايي سیسټمونو د پیاوړتیا په اهمیت ټینګار کوم او ډاډ ورکوم، چې روغتيا نړيوال سازمان به له ټولو غړو هېوادونو سره د روغتیايي خدمتونو د برابرۍ، د ناروغیو د مخنیوي او د ټولنې د روغتیا لا ښه کولو لپاره خپل ملاتړ او همکاري جاري وساتي.

په همدې حال کې د طالبانو د عامې روغتیا وزارت په یوه بله جلا اعلامیه کې ویلي، چې ددې ډلې د عامې روغتیا وزارت تخنیکي ټیم هند هېواد ته د خپل رسمي سفر په ترڅ کې د یاد هېواد د خوړو او درملو سټنډرډ ادارو له مسؤلینو سره جلا ناستې ترسره کړې.

دوی همدراز ویلي، چې د درملو د وارداتو برخه کې باید کیفیت، معیاري توب او مناسب قیمت ته ځانګړې پاملرنه وشي.
بل لوري د هند هېواد د خوړو او درملو اتحادیو مسؤلینو د خوړو او درملو د کیفیت او قیمت برخه کې تخنیکي ټیم ته ډاډ ورکړ او زیاته یې کړه، د معیاري درملو د تولید او صادراتو ترڅنګ چمتو دي، چې د درملو په برخه کې تخنیکي همکاري او هم په افغانستان کې پانګونه وکړي.

د طالبانو د ویاند مرستیال حمدالله فطرت د مسعود پزشکیان څرکندونې مثبتې بللې او وايي، طالبان له ایران سره په ټولو برخو کې د باور رامنځته کولو په لټه کې دي.

د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان تېره ورځ د افغانستان پولې ته نږدې خراسان ولایت ته د سفر پرمهال ویلي، چې ایران به له افغانستان سره تعامل چټک او اسانه کړي.

نوموړي ویلي:« موږ هڅه کوو چې له افغانستان سره پر پوله خپلې اړیکې چټکې او اسانه کړو او په دې سره به ډیری اړتیاوې پوره شي.»

همدارنګه د ایران ولسمشر د خراسان ولایت چارواکو ته لارښوونه کړې، چې له افغانستان سره د تعامل بهیر چټک کړي.

ایران پر داسې مهال له افغانستان سره د تعامل چټکتیا هڅه کوي، چې د تېرو دوو میاشتو راهیسې د افغانستان او پاکستان ترمنځ ټولې لارې تړل شوي او افغانستان ته د ایراني توکو صادرات زیات شوي دي، دواړه لوري هڅه کوي چې د سوداګریزې اړیکې د پخوا په پرتله نورې هم لوړې کړي.

د ورکړل شویو معلوماتو له مخې، د ترکمنستان څخه هرات ته وارد شوې برېښنا د لیندۍ ۲۹مه شاوخوا ۲:۳۰ بجې د شپې پرې شوه.

په هرات کې د طالبانو د والي دفتر مخکې په یوه مطبوعاتي اعلامیه کې اعلان کړی و چې د واورې اورښت او د نامناسبې هوا د شرایطو له امله، د هرات - تورغونډۍ په لاره کې د لویو موټرو تګ راتګ، په ځانګړې توګه د بغرچر بندر په برخه کې، مناسب نه دی.

د افغانستان د برېښنا له اویا سلنې څخه زیاته برخه وارداتي ده او د اړتیا وړ برېښنا له تاجکستان، ازبکستان، ترکمنستان او ایران څخه واردیږي.