ملګري ملتونه: میانمار د افغانستان په پرتله دوه چنده زیات تریاک تولیدوي

طالبانو څو ورځې وړاندې د کابل په پښتونستان څلورلاري کې د اریانا سینما ودانۍ ونړوله او وايي، پر ځای یو عصري ودانۍ جوړوي.

یاده سینما د ۱۹۹۰ لسیزې د کورنیو جګړو پرمهال ویجاړه او لوټ شوه، وروسته د طالبانو د لومړنۍ واکمنۍ پرمهال پکې تفریحي پروګرامونه منع شول او د سینما ودانۍ پر پخواني حال پرېښودل شوه.

د اریانا سیمنا په ۲۰۰۴ کال کې د ې ژان مارک لالو او فریدریک نامور په نومونو د فرانسوي معمارانو له خوا بیا ورغول شوه. د سینما د بیارغونې پروژه د “د کابل لپاره سینما” په نوم ټولنې له خوا تمویل شوه، چې مشري یې د فرانسوي فلم جوړوونکي کلود للوش له خوا کېدل، نوموړي د “یو سړی او یوه ښځه” فلم لپاره د کن مشهوره جایزه هم ګټلي ده.

د اریانا سیمنا د ۲۰۰۴ کال د می په ۲۳مه نېټه د فرانسې د هغه وخت د کلتور وزیر رنیو دونودیو دو وابر او ځینو نورو فلم جوړوونکو له لوري بیا پرانېستل شوه.

هغه مهال د مشهور افغان فلم جوړونکي عتیق رحیمي یو فلم هم په یاده سینما کې نندارې ته وړاندې شو.

د اریانا سینما چې په ۱۹۶۰ کال کې جوړه شوې وه، د کابل یو له خورا مشهورو کلتوري ځایونو څخه ګنل کېده او د کابل ګڼو اوسېدونکو هلته د نړۍ مشهور فلمونه ننداره کول.

د کابل یو ۶۵ کلن اوسېدونکي چې نه غواړي نوم یې د امنیتي دلایلو له امله خپور شي د فرانسې خبرې اژانس ته وویل:« د اریانا سینما د نړولو خبر زما زړه مات کړ. مو له دې سینما څخه ډیرې خاطرې درلودي.»

نوموړي ویلي، چې ۱۹۷۰ کلونو کې د یادې سینما پر پرده هندي او ایراني فلمونه نندارې ته وړاندې کېدل او وروسته بیا روسي، انګلیسي، فرانسوي او نور اروپايي فلمونه هم نندارې ته وړاندې کېدل.

د طالبانو د عامې روغتیا وزارت نن شنبه، د لیندۍ ۲۹مه ویلي، چې په دې ناسته کې په نړيوالو روغتيايي کنفرانسونو او غونډو کې د افغان روغتيايي مسؤلينو د ګډون په اړه هم خبرې شوي دي.

د طالبانو د عامې روغتیا وزارت لیکلي، چې د روغتيا نړيوال سازمان عمومي مشر ټيډرس ادهانوم وویل، د نړۍ د روغتیايي سیسټمونو د پیاوړتیا په اهمیت ټینګار کوم او ډاډ ورکوم، چې روغتيا نړيوال سازمان به له ټولو غړو هېوادونو سره د روغتیايي خدمتونو د برابرۍ، د ناروغیو د مخنیوي او د ټولنې د روغتیا لا ښه کولو لپاره خپل ملاتړ او همکاري جاري وساتي.

په همدې حال کې د طالبانو د عامې روغتیا وزارت په یوه بله جلا اعلامیه کې ویلي، چې ددې ډلې د عامې روغتیا وزارت تخنیکي ټیم هند هېواد ته د خپل رسمي سفر په ترڅ کې د یاد هېواد د خوړو او درملو سټنډرډ ادارو له مسؤلینو سره جلا ناستې ترسره کړې.

دوی همدراز ویلي، چې د درملو د وارداتو برخه کې باید کیفیت، معیاري توب او مناسب قیمت ته ځانګړې پاملرنه وشي.
بل لوري د هند هېواد د خوړو او درملو اتحادیو مسؤلینو د خوړو او درملو د کیفیت او قیمت برخه کې تخنیکي ټیم ته ډاډ ورکړ او زیاته یې کړه، د معیاري درملو د تولید او صادراتو ترڅنګ چمتو دي، چې د درملو په برخه کې تخنیکي همکاري او هم په افغانستان کې پانګونه وکړي.

د طالبانو د ویاند مرستیال حمدالله فطرت د مسعود پزشکیان څرکندونې مثبتې بللې او وايي، طالبان له ایران سره په ټولو برخو کې د باور رامنځته کولو په لټه کې دي.

د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان تېره ورځ د افغانستان پولې ته نږدې خراسان ولایت ته د سفر پرمهال ویلي، چې ایران به له افغانستان سره تعامل چټک او اسانه کړي.

نوموړي ویلي:« موږ هڅه کوو چې له افغانستان سره پر پوله خپلې اړیکې چټکې او اسانه کړو او په دې سره به ډیری اړتیاوې پوره شي.»

همدارنګه د ایران ولسمشر د خراسان ولایت چارواکو ته لارښوونه کړې، چې له افغانستان سره د تعامل بهیر چټک کړي.

ایران پر داسې مهال له افغانستان سره د تعامل چټکتیا هڅه کوي، چې د تېرو دوو میاشتو راهیسې د افغانستان او پاکستان ترمنځ ټولې لارې تړل شوي او افغانستان ته د ایراني توکو صادرات زیات شوي دي، دواړه لوري هڅه کوي چې د سوداګریزې اړیکې د پخوا په پرتله نورې هم لوړې کړي.

د ورکړل شویو معلوماتو له مخې، د ترکمنستان څخه هرات ته وارد شوې برېښنا د لیندۍ ۲۹مه شاوخوا ۲:۳۰ بجې د شپې پرې شوه.

په هرات کې د طالبانو د والي دفتر مخکې په یوه مطبوعاتي اعلامیه کې اعلان کړی و چې د واورې اورښت او د نامناسبې هوا د شرایطو له امله، د هرات - تورغونډۍ په لاره کې د لویو موټرو تګ راتګ، په ځانګړې توګه د بغرچر بندر په برخه کې، مناسب نه دی.

د افغانستان د برېښنا له اویا سلنې څخه زیاته برخه وارداتي ده او د اړتیا وړ برېښنا له تاجکستان، ازبکستان، ترکمنستان او ایران څخه واردیږي.

د افغانستان پخواني ولسمشر حامد کرزي نن شنبه، د لیندۍ ۲۹مه پر ایکس خواله رسنۍ لیکلي، چې سږنی تعلیمي کال پای ته ورسېد او د دولسم ټولګي فارغین د کانکور د ازموینې لپاره چمتووالی نیسي. څرګنده ده چې علم او پوهه د هرې ټولنې د ترقۍ او عزت اصلي وسیله ده.

نوموړی زیاتوي، چې د هېواد د ځان بسیاینې لپاره په سلګونو زره نارینه او ښځینه ډاکټرانو، انجنیرانو، اقتصاد پوهانو، د تکنالوژۍ او نورو برخو متخصصینو ته اړتیا شته نو پدې اساس له ټولو زده‌کونکو غواړم چې زیات کوشش وکړي او په ساینسي او اجتماعي علومو کې عالي درجاتو ته ځانونه ورسوي.

حامد کرزي هیله‌ ښودلې، چې د افغانستان د روښانه راتلونکي لپاره د نجونو مکتبونه او پوهنتونونه دې پرانیستل شي، څو زموږ لوڼې پر خپلو پښو ودریږي او هېواد ته د خدمت جوگه شي.

د افغانستان پخواني ولسمشر تر دې دمخه هم څو، څو ځله له طالبانو غوښتي و، چې د نجونو پر مخ له شپږم ټولګي پورته د ښوونځیو دروازې پرانیزی. د هغه یوه لور ملالې کرزۍ هم څو میاشتې وړاندې په کابل کې شپږم ټولګی بشپړ کړ او اوس په کور دننه د طالبانو د بندیز له مخې په ښوونځي کې تر دې پورته د زده‌کړو حق نه‌لري.
طالبانو د خپل دویم ځلې واکمنۍ له پیل راهیسې هم د لومړۍ دورې په څېر د نجونو پر زده‌کړو او د ښځو پر کار سخت بندیزونه او محدودیتونه لګولي دي. دغه ډله د همدې سختدریځه تګلارو له کبله په نړۍواله کچه ډیره منزوي شوې او پرې سخت فشارونه هم راوړل شوي؛ خو د نجونو د زده‌کړو په تړاو د ملاهبت الله په افراطي دریځ کې لا څه بدلون نه‌دی راغلی.