واشنګټن پوسټ: د امریکا د شکمنو ترهګرو په ۱۸ زره کسیز نوملړ کې یوازې یو افغان شامل و

د تېر جمهوري نظام له پرځېدو وروسته، زرګونه پخواني سرتیري له دندو ګوښه او یو شمېر یې له هېواده بهر لاړل، خو ګڼ پخواني نظامیان چې د ملي پولیسو، ملي اردو او ملي امنیت په ادارو کې یې دنده ترسره کوله، په هېواد کې پاتې شول، مګر اوس له سختو اقتصادي ستونزو سره مخ دي.

افغانستان انټرنشنل ته له کندهار او هلمند څخه یو شمېر پخوانیو نظامیانو شکایت کړی، چې طالبان په دولتي او غیر دولتي ادارو کې د عادي دندې ترسره کولو اجازه هم نه ور کوي.

د علي محمد په نوم د تېر نظام د ملي پولیسو یو سرتیری چې د کندهار ښار په څلورمه امنیتي حوزه کې یې دنده ترسره کوله، وايي:«کله چې نظام سقوط شو، خپله وسله او ټول وسایل مې طالبانو ته وسپارل. ما ته طالبانو وویل، چې تاسې بېرته خپلې دندې ته رابولو، خو بیا یې زه ور ونه غوښتلم. څو ځله مې ځان ته بل ځای دنده پیدا کړې ده، خو طالبان چې کومې فورمې راکوي، امنیه قومانداني او استخباراتو ریاست کې زما فورمې نه امضا کوي او وايي، چې ته خو پخوانی چارواکی یې».

د تېر نظام دغه پخوانی سرتیری وايي، چې د کار په لټه کې یې له غیر قانوني لارو یو ځل پاکستان او بیا ایران ته سفر وکړ، خو ونه توانید، چې د خپل ژوند د ښه کولو لپاره امکانات چمتو کړي.

علي محمد وايي:«کله چې پاکستان ته ولاړم د ګلستان په سیمه کې مې د مڼو په یو باغ کې کار کاوه، هلته مو دوه میاشتې کار وکړ، خو په دغه موده کې طالبانو دوه ځله زموږ کور تلاشي کړی و او دوی داسې فکر کاوه، چې زه د کوم منفي فعالیت لپاره پاکستان ته تللی یم». هغه زیاته کړه، « زه بېرته کندهار ته راغلم، ځان مې طالبانو ته سپین کړ. بیا ایران ته ولاړم، هلته مې په یوه فابریکه کې کار کاوه، خو تر څلورو میاشتو وروسته بېرته کندهار ته راستون شوم».

نوموړی زیاتوي، چې پاکستان او ایران ته یې د کار په لټه کې سفرونه کړي وو، خو طالبانو څو ځله د یادو سفرونو په تړاو تحقیقات ور څخه کړي دي.

100%

د علي محمد په څېر د تېر جمهوري نظام یو شمېر نورو پخوانيو سرتیرو هم افغانستان انټرنشنل ته له کړاوونو د خپل ډک ژوند په تړاو شکایتونه کړي دي.

د مصطفی اڅکزي په نوم د تېر جمهوري نظام یو بل سرتیری چې دمګړۍ په ایران کې اوسېږي وايي، په کندهار کې د طالبانو د استخباراتو ریاست دایمي څار او څیړنو دې ته اړ کړ، چې کندهار پریږدي.

نوموړی وايي، طالبانو د کندهار له پخوانیو چارواکو سره د اړیکو په تور څو ځله زنداني کړ.

مصطفی زیاتوي:« د نظام له سقوط وروسته ماته کندهار کې هېڅ کار او روزګار نه پیدا کېده، زما موبایل او زما ټول فعالیتونه څارل کېدل. تر سقوط وروسته شاه ولیکوټ ولسوالۍ ته ولاړم، د انځرو په باغ کې مې کار کاوه. هلته د ولسوالۍ طالبانو طعنه او پیغور راکاوه، زه مجبور شوم چې خپل اولادونه پرېږدم او ایران ته ولاړ شم».

یاد پخوانی نظامي وايي، چې په ایران کې د پاتې کېدو لامل یې د طالبانو له خوا ځورول او په دولتي او غیر دولتي ادارو کې د کار کولو اجازه نه ورکول و.

100%

په ورته وخت کې په هلمند کې هم د تېر نظام پخواني نظامیان له ورته ستونزو سره مخ دي او وايي، په ادارو کې د کار کولو اجازه نه ورکول کېږي.

د وحیدالله په نوم یو پخوانی نظامي افسر وايي، چې له ښوونځي او عالي دارالمعلمین څخه په لوړه درجه فارغ شوی او وروسته یې په ترکیه هېواد کې نظامي زده کړې کړې دي.

نوموړی وايي، چې د طالبانو له واکمنېدو وروسته یې د پولیسو په ۵۰۵ بست زون کې د پولیسو اکاډمۍ کې د استادۍ دنده لرله، خو د جمهوري نظام له پرځېدو وروسته بېکاره شو.

هغه افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې په دولتي او غیر دولتي ادارو کې د دندې ترلاسه کولو لپاره یې ډېرې هڅې کړې، خو د استخباراتو او امنیه قوماندانۍ له لوري یې د دندې ترلاسه کولو تصدیق پاڼې نه د مينل شوې.

وحیدالله وايي:« په ادارو کې د دندې ترلاسه کولو لپاره ځینې باید د امنیه قوماندانۍ، استخباراتو او ځینو نورو ادارو له خوا باید تصدیق شي. خو زما دغه پاڼې امنیه قوماندانۍ او استخباراتو تصدیق نه کړې».

100%

سره له دې چې نوموړی په نظامي برخه کې تجربه او زده کړې لري، خو اوس یې په لښکرګاه ښار کې د سوپ جوړولو کار ته مخه کړې ده.

طالبانو په ځلونو د عمومي عفوې او په دولتي ادارو کې د مسلکي کسانو د ګومارلو ژمنې کړې دي، خو ډیری کسان په دې باور دی، چې د طالبانو دغه ډول ژمنې یوازې شعاري بڼه لري او په حقیقت کې پخوانیو نظامیانو ته د دوی په ادارو کې د کار کولو اجازه نه ورکول کېږي.

کابل ښاروالۍ نن د یکشنبې په ورځ، د لېندۍ ۳۰مه وویل، چې پر ۹۰۶۶۳ متر مربع ځمکه جوړ د شهرنو پارک د کابل له پخوانیو تفریحي پارکونو څخه ګڼل کېږي، چې د معیاري امکاناتو د نشتوالي او د زیربناوو د له منځه تلو له امله یې اساسي بیارغونې ته اړتیا درلوده.

یادې ښاروالۍ ویلي چې نن یې د شهرنو پارک پر ۱۴،۳۲ سلنه برخه د لوړپوړیز سوداګریز مارکېټ، تر ځمکې لاندې مارکېټ، د ښځو لپاره ځانګړي مارکېټ، تفریحي ځایونو، رسټورانټونو، جومات، د لامبو وهلو حوض، پارکینک، ورزشي او فرهنګي سیمو او د فاتحې سالون د جوړولو چارې پیل کړې او د دریو کلونو په موده کې به بشپړې شي.

کابل ښاروالۍ ویلي، چې د شهرنو پارک یوه برخه یې د نیالګیو کېنولو، زرغونو سیمو، د چاپیریال ساتنې سیستم، پوښلو او ازادو تفریحي امکاناتو جوړولو لپاره ځانګړې کړې ده.

همدارنګه کابل ښاروالۍ زیاته کړې، چې ښاریان به د یادې پروژې په بشپړېدو سره د شهرنو پارک عمومي برخو ته په وړیا توګه لاس رسی ولري.

کابل ښاروالۍ ویلي، چې د یادې پروژې عواید د ۳۰ کلونو لپاره تنظیم شوي دي، چې په دې موده کې به د پارک له سوداګریزو تاسیساتو ۳۰ سلنه عواید د کابل ښاروالۍ بانکي حساب ته ورځي او قراردادي شرکت د یاد پارک د تاسیساتو د پلورلو، ګروۍ، سرقلفۍ او انتفاعي ګټې اخیستنې حق نه لري.

د طالبانو تر واک لاندې ښاروالي داسې مهال د خصوصي سکتور په مرسته ددغه پارک د جوړولو خبر ور کوي، چې دې ډلې تېره اونۍ په پښتونستان واټ کې پخوانۍ اریانا سینما ونړوله او وايي، چې پرځای یې مارکېټ جوړوي.

د طالبانو د کونړ امنیه قوماندانۍ کې هم سرچینو نن یکشنبه، د لیندۍ ۳۰مه تایید کړه، چې پر ډیورنډ کرښه د پاکستان او طالبانو د ځواکونو ترمنځ نښتې شوې دي خو ددې نښتو په اړه له زیاتو معلوماتو ورکولو ډډه کوي.

تر اوسه طالبانو او پاکستان د کونړ ددې وروستیو نښتو په اړه په رسمي ډول څه نه دي ویلي او نه هم د ولسي خلکو د مرګ ژوپلې په اړه کوم راپور ورکړل شوی.

د یادونې وړ ده، چې په کندهار کې د طالبانو چارواکو د لیندۍ پر ۱۴مه خبر ورکړی و، چې په سپین بولدک ولسوالۍ کې پر ډیورنډ کرښه د طالبانو او پاکستاني لوري تر منځ دوه نیم ساعته جګړه شوې وه.

څو ورځې وړاندې د پاکستان بهرنیو چارو وزارت ویاند وویل، چې هغه څه چې د پاکستان او طالبانو ترمنځ د اوربند په نوم یادېږي، باید یو دودیز اوربند ونه بلل شي.

د هغه په وینا، د دې تفاهم موخه دا وه چې د هغو وسله والو بریدونو مخه ونیول شي چې دده په وینا، د افغانستان له خاورې د پاکستان پر ضد کېږي.

د یاد دفتر په وینا، د برېښنا شرکت تخنیکي ډله هڅه کوي چې د دوشنبې په ورځ په هرات کې د ترکمنستان د وارداتي برېښنا پرې شوي مزي ورغوي.

د راپورونو له مخې، هرات ته د ترکمنستان د وارداتي برېښنا مزي د لېندۍ پر ۲۹مه د شپې شاوخوا ۲:۳۰ بجې د رباط سنګي ولسوالۍ په بندر بغرچر سیمه کې د درنو واورو له امله پرې شوي دي او له تېرو دوو ورځو راهیسي د هرات خلک هېڅ برېښنا نه لري.

پر همدغه مهال د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان برېښنا شرکت ویلي، چې په هرات کې د سختو ورښتونو او واورو له امله، د ترکمنستان ۲۲۰ کیلوولټ وارداتي برېښنا لېږد مزی له تخنیکي ستونزو سره مخ شوی او د برېښنا جریان پرې شوی دی.

د دوی د معلوماتو له مخې، د ترکمنستان د وارداتي برېښنا ۳۱ مه شمېره مټه ویجاړه شوې، ۲۸ مه کږه شوې او پنځه مزي پرې شوي دي.

د برېښنا شرکت ویلي، چې پر سړي هوا او ناسمو شرایطو سربیره تخینکي ډلې هڅه کوي چې ژر تر ژره د ترکمنستان وارداتي برېښنا پرې شوي مزي ونښلوي.

دا اقدامات په داسې حال کې پلانېږي چې د راتلونکي کال له منځمهالو ټاکنو تر مخه سیاسي مخالفتونه او ولسي اندېښنې مخ پر زیاتېدو دي.

د ټرمپ ادارې له وړاندې د کډوالۍ فدرالي ځواکونه لویو ښارونو ته لېږلي؛ هلته یې د مېشتو سیمو پلټنې کړې او له اوسېدونکو سره یې نښتې هم شوې دي. که څه هم سږکال پر سوداګریزو مرکزونو ځینې محدودې چاپې اچول شوې، خو حکومت تر ډېره پر هغو سکتورونو له فشار راوړلو ډډه کړې چې د ناقانونه کډوالو په کار متکي دي. دا تګلاره اوس د بدلون په حال کې ده.

د جمهوري‌پالو تر کنټرول لاندې کانګرس د جولای په میاشت کې د لګښتونو یوه ستره کڅوړه تصویب کړه چې له مخې یې کډوالۍ او سرحدي ادارو ته تر ۲۰۲۹ کال پورې ۱۷۰ میلیارد ډالر اضافي بودجه ځانګړې شوې ده.

دا په داسې حال کې ده چې د دغو ادارو اوسنۍ کلنی بودجه شاوخوا ۱۹ میلیارد ډالره ده.

د ادارو چارواکي وايي، دا پیسې به د زرګونو نویو مامورینو پر ګومارلو، د توقیف د نویو مرکزونو پر پرانیستو، له محلي زندانونو څخه د لا زیاتو کسانو پر راټولولو او د خصوصي شرکتونو په مرسته د ناقانونه کډوالو پر تعقیب وکارول شي.

دا پراخ پلانونه د سیاسي مخالفت له زیاتېدو سره هم‌مهاله دي.

په میامي ښار کې، چې د ټرمپ د کډوالۍ د سخت سیاست له امله تر ټولو اغېزمنو ښارونو کې شمېرل کېږي، رایه‌ورکوونکو نږدې درې لسیزې وروسته لومړی ډیموکرات ښاروال وټاکه. منتخب ښاروال دا پایله تر یوه بریده د ولسمشر د تګلارو پر وړاندې غبرګون بولي.

نورې ټولپوښتنې او سیمه‌ییزې ټاکنې هم ښيي چې د سختو امنیتي تکتیکونو په اړه د رایه‌ورکوونکو اندېښنه لوړه شوې ده.

سیاسي شنونکي خبرداری ورکوي چې دا وضعیت د جمهوري‌پالو لپاره ستونزې جوړولی شي.

منځلاري جمهوري‌پال ستراتیژېسټ مایک مادرید ویلي: "خلک نور دا یوازې د کډوالۍ مساله نه ګڼي، بلکې د حقونو، عادلانه قانوني بهیر او د سیمو د پوځي کولو موضوع یې بولي."

د معلوماتو له مخې، د کډوالۍ په اړه د ټرمپ د عامه ملاتړ کچه هم راټیټه شوې ده. دا کچه د مارچ په میاشت کې ۵۰ سلنه وه، خو د ډسمبر تر نیمایي پورې ۴۱ سلنې ته راکمه شوه.

د ولسمشر د سرحدي چارو سلاکار ټام هومن ویلي چې حکومت د تاریخي کچې د اخراج ژمنه عملي کړې او ټینګار یې کړی چې د نوې بودجې په رارسېدو سره به د نیونو شمېر په چټکۍ لوړ شي.

هغه ویلي: “زه فکر کوم راتلونکی کال به شمېرې په بې‌ساري ډول زیاتې شي.” هومن دا هم تایید کړې چې د کارځایونو پر ضد اقدامات به د پلان مهمه برخه وي.

په ورته وخت کې د بشري حقونو او اقتصادپوهانو اندېښنې هم زیاتې شوې دي.

شنونکي وایي چې پر کارځایونو چاپې به د کار ځواک کم کړي او لاسباړې به لوړې شي.

د حکومتي معلوماتو له مخې، د نیونو ترکیب هم بدل شوی دی. د نومبر تر پایه په نیول شویو شاوخوا ۵۴ زره کسانو کې ۴۱ سلنه داسې وو چې د کډوالۍ له سرغړونې پرته یې بله جرمي سابقه نه لرله.