په اسلام‌اباد هوايي ډګر کې د قانوني ویزو لرونکو افغانانو د سفر مخه نیول شوې ده

د بلخ ولایت مقام له خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، د یاد سوداګریز مارکېټ د پرانیستې په مراسمو کې ملا عبدالغني برادرسره لوړ پوړو طالب چارواکو ګډون کړی و.

د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال، ملا عبدالغني برادر، په خپلو خبرو کې وویل: «موږ د سیمه‌ییزو هېوادونو او نړیوالو څخه غواړو چې د تحریمونو او بې‌ځایه فشارونو پر ځای له طالبانو سره خپلې اقتصادي اړیکې پراخې کړي. یو هوسا او پیاوړی افغانستان د نورو هېوادونو زیان نه دی، بلکې د سیمې او نړۍ د اقتصادي ثبات او هوساینې سره مرسته کوي.»

نوموړي همدارنګه ټینګار وکړ چې د عامه او خصوصي مشارکت له لارې د سترو او اوږدمهاله پروژو پلي کېدل څرګندوي چې په افغانستان کې د پانګونې لپاره مناسب چاپېریال رامنځته شوی او پانګوال کولی شي له شته فرصتونو ګټه واخلي.

په خبرپاڼه کې راغلي، د بلخ والي، ملا محمد یوسف وفا، د ولایتي پرمختیايي پروژو یادونه وکړه او ویې ویل: «د ولایت مسولیت یوازې د ولس د سر او مال ساتنه نه ده، بلکې د خلکو د اقتصاد پیاوړتیا، د خدماتو وړاندې کول او د اسانتیاوو رامنځته کول هم د حکومت له اساسي دندو څخه دي.»

د مارکېټ د پراختیا په اړه د بلخ والي وویل: «د اوقافي سوداګریز مارکېټ پروژه به سلګونو کسانو ته د کار زمینه برابره کړي او زرګونو نورو ته به په تجارتي برخه کې د عاید فرصتونه رامنځته کړي.»

د یادونې وړ ده چې دغه اته‌پوړیز مارکېټ چې ۸۷۰دوکانونه لري، په دوو کلونو کې به بشپړ شي او هر کال به د اجارې له لارې ۴۳ میلیونه افغانۍ د اسلامي امارت خزانې ته وسپارل شي.

دغه بريد پرون د شنبې په ورځ شوی، چې هېڅ مرګ‌ژوبله نه لري او بريدګر هم له سيمې په تیښته بریالي شوي.

پاکستاني چارواکي وايي، چې بريد په پلان شوې بڼه ترسره شوی دی.

چارواکي ادعا کوي، چې په سيمه کې د افغان کډوالو له ياد کمپ څخه پخوا هم ورته بريدونه ترسره شوي وو، او وسله‌والو له دې ځای څخه د پټېدو لپاره ګټه اخیستله.

د پاکستاني رسنیو د راپور له مخې، په دغه کمپ کې ټول ۲،۵۶۷ افغان کډوال اوسېدل، چې له دې ډلې ۱،۷۰۰ تنه له دې وړاندې افغانستان ته ستانه شوي وو.

همداراز، ۱۲۰ کسان (۲۰ کورنۍ) پرون شپه افغانستان ته ولېږل شول او پاتې نورو ته ويل شوي، چې ژر تر ژره کمپ تخليه کړي.

په دې کمپ کې هغه افغانان وو چې د POR کارتونه او ACC کارتونه یې درلودل، او غیرقانوني اوسیدونکي وو.

په متحده ایالاتو کې هغه افغانان چې د تېرو شاوخوا شلو کلونو جګړې په ترڅ کې یې له امریکايي سرتېرو سره همکارۍ کړې، د تېرې میاشتې په ملي ګارد باندې له خونړي پېښې ورسته سخت اندېښمن شوي.

۳۱کلن افغان، چې د امریکا د شین کارت لرونکی دی، وایي: «ټول خلک وېرېدلي دي. موږ وېرېږو چې د یوه افغان د کړنې له امله به موږ ونیول شو یا به په موږ قضاوت وشي.».

په دغه پېښه کې د یو افغان تبعه له خوا د ویسټ ورجینیا ملي ګارد ۲۰ کلنه سرتېرې سارا بېکستروم ووژل شوه، او بل سرتېری، اندرو وولف، سخت ټپي شو.

د پېښې وروسته ولسمشر ډونالډ ټرمپ اعلان وکړ چې د «دریمې نړۍ هېوادونو»، چې افغانستان هم پکې دی، کډوالي ودرول شي.

افغانان اوس وېرېږي چې کېدای شي بیرته هغه هېواد ته واستول شي چې د طالبانو تر واک لاندې دی.

مریم، ۲۷ کلنه افغانه چې په کابل کې یې د امریکا سفارت لپاره د زده‌کړې پروژو کې کار کوه، د خپلې وېرې حال داسې بیان کړ: «ما په امریکا کې خپل کور جوړ کړی، اوس دا زما کور دی. که له دې ځایه لاړه شم، باید چیرته لاړ شم؟ کله چې ویده شم، زړه مې ډېر درد کوي او داسې احساس کوم چې هېچا پورې اړیکه نه لرم.»

هغې زیاته کړه چې د طالبانو د منفي تصویر د وړاندې کولو مخنیوی یې په تعلیمي پروژو کې کړی و او د ښځو د حقونو د پراختیا لپاره یې هڅې کړي وې.

دغه افغانان اندېښنه لري چې که افغانستان ته بېرته واستول شي د طالبانو له خوا به ترې غچ واخیستل شي.

فوزیه کوفي په ایکسلیکلي، نننۍ نړۍ د علمي زېرمو او د پوهې د پرمختګ پر مټ «حتی تر ټولو ستونزمنې لارې هم اسانه کړې دي»، خو د نوموړې په وینا، افغانستان لا هم له دې فرصتونو بې‌برخې دی.

هغې ټینګار کړی چې افغانستان د ټولو وګړو لپاره «عادلانه او برابر تعلیمي فرصتونو» ته اړتیا لري، خو زیاته کړې یې ده چې دا حق اوس مهال د طالبانو له‌خوا د نجونو څخه اخیستل شوی دی.

کوفي ویلي: «زموږ هېواد عادلانه او برابر تعلیمي فرصتونو ته اړتیا لري، خو له بده مرغه دا حق طالبان زموږ له لوڼو څخه اخیستی دی.»

دا څرګندونې په داسې حال کې مطرح کېږي چې له ۲۰۲۱ راهیسې چې طالبان واک ته رسېدلي، دغه ډلې د نجونو پر مخ د منځنیو او لوړو زده‌کړو دروازې تړلې دي؛ هغه پرېکړه چې د کورنیو او نړیوالو پراخو غبرګونونو سره مخ شوې، خو لا هم پر ځای پاتې ده.

یادې قول اردو د شنبې په ماخوستن (د لیندۍ ۲۹مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، دغه انساني بې‌کیفیته او تاریخ تېر درمل چې په ناقانونه توګه هېواد ته را اړول شوي و، په بهرامچه کې تر نیول کېدو وروسته ځای پر ځای وسوځول شول.

خبرپاڼه زیاتوي: «هغه انساني درمل چي بې‌کيفيته، تاريخ تېر‌ او جعلي و او همداراز په غېر قانوني ډول هېواد ته راوړل کېدل د هلمند ولايت په بهرامچه کې تر نيول کېدو وروسته وسوځول شول».

په خبرپاڼه کې د دغو درملو د وزن، د قاچاق‌کوونکو او همداراز د مبدا هېواد د نوم په تړاو جزییات نه‌دي ورکړل شوي، خو بهرامچه د ډیورند کرښې له لارې له پاکستان سره لاره لري.

له څه باندې دوو میاشتو راهیسې د افغانستان او پاکستان تر منځ د لارو او همداراز د هر ډول سوداګرۍ له بندېدو وروسته اوس ځينې سوداګر هڅې کوي، چې په قاچاقي ډول یوې او بلې خوا ته سوداګریز توکي ولېږدوي.