ملګري ملتونه: د خوارځواکۍ له زیاتېدو سره زرګونه افغان مېندې او ماشومان مرستو ته اړتیا لري

د دغه شرکت ویاند نبي ارغندیوال د یکشنبې په ماخوستن (د لیندۍ په ۳۰مه) ویلي، پخوا د غوري سمنټ فابریکو تولیدي چارې د یو شمېر ستونزو له امله درېدلې وې او یا هم په ورځ کې تر ۱۵۰ ټُنه تولید درلود، خو کله چې د یادو فابریکو چارې ملي پراختیا شرکت ته وسپارل شوې، نو اوس یې د ورځنۍ تولید کچه تر ۷۰۰ ټُنو رسېږي.

د نوموړي په وینا، د دغو فابریکو د درېیمې نوې فابریکې په فعالیت سره به په ورځني ډول د سمنټ تولید ۵۰۰۰ ټُنو ته ورسېږي.

د غوري سمنټ فابریکو د درېیمې نوې فابریکې د جوړولو چارې د روان کال د وږي پر ۹مه د ۸۶ اعشاریه ۷ میلیونه ډالرو په ارزښت پیل شوې او چارې به یې په ۱۸ میاشتو کې بشپړې او ګټې اخیستنې ته وسپارل شي.

د دغې فابریکې د جوړونې بودیجه د طالبانو له بودیجې ورکول کېږي.

طالبان وايي، د غوري سمنټ فابریکې په هېواد کې د سمنټ د تولید سترې فابریکې دي او د درېیمې فابریکې د چارو په پیلېدو سره به د کورني تولید ظرفیت لوړ شي، د وارداتو اړتیا به راټیټه او د سمنټ بیې ثابتې پاتې شي او همداراز اقتصاد به هم ورسره وغوړېږي.

د یادولو وړ ده، چې په هېواد کې ودانیزو چارو کې لا هم د ګاونډیو هېوادونو وارداتي سمنټ کارول کېږي او کورنی تولید دومره نه‌دی چې د هېواد اړتیاوې پوره کړي.

علي‌احمد جلالي په دې مرکه کې ویلي، د طالبانو بنسټګر او لومړنی مشر ملا محمد عمر «هوتک» او یو سیمه‌ییز ملا و.

جلالي زیاتوي، ملا عمر د دیني زده‌کړو له اړخه تر هبت‌الله اخوندزاده ډېر ضعیف و او په وینا یې، ملا عمر په خپله واکمنۍ کې د هبت‌الله په کچه دومره واکمن او ځواکمن نه‌و.

د طالبانو بنسټګر ملا محمد عمر په ۱۳۹۲ کال کې ومړ، خو مړینه یې دوه کاله وروسته اعلان شوه او لا هم د هغه د مړینې د لامل په تړاو ګڼ ابهامات شته. له ملا عمر وروسته اختر محمد منصور د طالبانو مشرۍ ته ورسېد.

د علي‌احمد جلالي په باور، د ملا محمد عمر ځای ناستی ملا اختر محمد منصور تر ملا عمر هم ډېر ضعیف مشر و او په وینا یې، منصور د یوه ایډیولوژیک مشر پر تله تر ډېره یو سوداګر و.

ملا اختر محمد منصور هم په ۱۳۹۵ کال کې د ایران او پاکستان تر منځ په پوله کې د امریکا په یوه هوايي برید کې ووژل شو.

د افغانستان د کورنیو چارو پخوانی وزیر علي‌احمد جلالي وايي، هبت‌الله اخوندزاده نورزی دی او په کندهار کې یې قومي سټه پیاوړې کړې ده.

جلالي زیاته کړه: «هبت‌الله‏‏‏ په فقهي او علمي برخو کې تر نورو ځان غوره ګڼي» او په وینا یې، هبت‌الله فکر کوي چې د طالبانو په لاره کې یې قرباني هم ورکړې او د یوه روایت له‌مخې، یو زوی یې د ځانمرګي بریدګر په توګه له امریکايانو سره په جګړه کې وژل شوی دی.

علي‌احمد جلالي چې اوس د امریکا په یوه پوهنتون کې استاد هم دی زیاتوي، د طالبانو اوسنی مشر هڅې کوي چې د نورو تر اغېز لاندې رانه‌‌شي او ان د ځان لپاره یې «د روم امپراتورانو په څېر ساتونکي» ګومارلي دي.

هغه په دې اړه چې هبت‌الله ولې په کندهار کې مېشت دی وویل، اخوندزاده ځان له حکومت څخه غوره ګڼي، ځکه خپل مشروعیت له خلکو نه، بلکې «الهي» ګڼي.

د نوموړي په وینا، د طالبانو مشر د خپلې واکمنۍ د دوام لپاره پر دیني مدرسو او قومي مسایلو تکیه لري او له همدې امله یې په هېواد کې ډېرې دیني مدرسې جوړې کړي، څو ورسره یې واکمني دوام ومومي او فرامین یې په غوره توګه عملي شي.

د یادونې وړ ده، چې هبت‌الله په تېرو څه باندې څلورو کلونو واکمنۍ کې په ټولو دولتي ادارو کې خپل نفوذ ساتلی او هېڅکله هم د رسنیو مخ ته نه‌دی ښکاره شوی او د راپورونو له‌مخې، له هېڅ بهرني چارواکي سره یې په رسمي توګه نه‌دي کتلي.

ملا محمد عمر د خپلې واکمنۍ پر مهال له بهرنیانو سره ګڼې لیدنې درلودې او له راډيويي رسنیو سره یې مرکې هم کولې.

د غزني ولایت لپاره د طالبانو د والي ویاند د یکشنبې په ورځ (د لیندۍ ۳۰مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، په کابل کې د اندونیزیا شارژدافیر نندا ایوالیستپه دې کتنه کې ویلي: «ځینې هېوادونه هڅه کوي ، چې د افغانستان واقعیتونه پټ پاتې شي او د افغانانو پر ضد منفي تبلیغات کوي».

په خبرپاڼه کې د یادو هېوادونو د نومونو په تړاو څه نه‌دي ویل شوي.

په یاده خبرپاڼه کې د نندا ایوالیست له قوله ویل شوي، چې هڅه کوي د نړۍ مهمو هېوادونو ته د افغانستان واقعیتونه وروپېژني او د هغوی لید لوری مثبت کړي او همداراز یې د دواړو هېوادونو کلتور ګډ وباله او د دواړو ترمنځ د سیاسي اړېکو پر پراختیا ټينګار وکړ.

عبدالصمد جاوید هم د افغانستان او ندونیزیا اړیکې تاریخي بللي او همدارنګه یې د افغانستان پر وړاندې د دغه هېواد له دوستانه اقداماتو مننه کړې ده.

په کابل کې د اندونیزیا شارژدافیر له دې سربېره د دغه ولایت له موزیم او تاریخي سیمو د لیدنې په ترڅ کې ویلي، هېواد یې غواړي چې له افغانستان سره پراخې کلتوري، اقتصادي او سیاسي اړیکې ولري.

د یادونې وړ ده، چې د غزني په موزیم کې تر اسلامي دورې وړاندې او د اسلامي دورې زرګونه تاریخي اثار ساتل کېږي چې د افغانستان په تاریخي هویت کې مهم رول لري.

دغې جبهې د یکشنبې په ورځ (د لیندۍ ۳۰مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره له هېواد څخه د یو شمېر خلکو د تېښتې لامل د طالبانو د واکمنۍ غځېدل بللي دي.

خبرپاڼه کاږي، یو شمېر افغانان ان د ژوند په بیه د طالبانو له واکمنۍ څخه تېښتې ته اړ شوي او دا د دې ښکارندويي کوي چې د دغې ډلې د واکمنۍ دوام خلکو ته نور د زغملو وړ نه‌ده.

په خبرپاڼه کې ویل شوي: «حقیقت دا دی چې د طالبانو د واکمنۍ د دوام له امله په هېواد کې فقر زیات شوی، ښې راتلونکې ته تمه کمه شوې او د هرې ورځې په تېرېدو سره په هېواد کې ټولنیز، سیاسي او اقتصادي ناورینونه لاپسې ژورېږي».

د تېرې جمعې په ورځ (د لیندۍ ۲۸مه) په هرات کې سرچینو افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي و، د افغان کډوالو یوه ډله چې ایران ته په لاره وه، د سړې هوا له امله د ایران په خاوره کې مړه شوي دي. سرچینو ویلي، د ۱۵ کسانو جسدونه د هرات د کُهسان او ادرسکن ولسوالیو ته لېږدول شوي دي. ځینو سرچینو د مړو شویو شمېر لسګونه ښودلی دی.

خو د هرات د والي ویاند د جمعې په ورځ (د لیندۍ ۲۸مه) د یخنۍ له امله یوازې د ۳ هغو افغانانو د مړینې خبر تایید کړ، چې غوښتل یې ایران ته په ناقانونه توګه لاړ شي.

د ایران چارواکو لا تر اوسه د یخنۍ له امله په پوله کې د افغان کډوالو د مړینې په تړاو څه نه‌دي ویلي.

ایران بیا د یکشنبې په ورځ (د لیندۍ ۳۰مه) ویلي، چې دوه زره او ۱۰۶تنه ناقانونه افغانان چې د ایران او افغانستان په ګډو پولو کې د واورو له امله بند پاتې وو، د ایران د وسله‌والو ځواکونو په هڅو ژغورل شوي دي. د تایباد څارنوال وايي، یاد کسان تر درملنې او د قانوني مراحلو تر بشپړېدو وروسته طالبانو ته سپارل شوي دي.

د یادونې وړ ده، چې د سړې هوا او واورې ورېدنې پر مهال د ایران د پولې د کنټرول چارې ټکنۍ وي، نو ورسره جوخت سلګونه افغانان د هرات له سرحدي ولسوالیو هڅې کوي چې په ناقانونه توګه ایران ته واوړي، خو ځينې وخت یو شمېر یې د سړې هوا او یا هم د ایراني پوله ساتو په ډزو کې وژل او یا هم ټپیان کېږي.

نړۍوال بنسټونه په هېواد کې د بې‌وزلۍ، وزګارۍ او د خوړو د نا امنۍ پراخېدل د ناقانونه کډوالۍ اصلي لاملونه یادوي.

د طالبانو د ټولګټو وزارت ویاند وايي، لومړی هغو موټرو ته چې د سالنګونو لویې لارې په دواړو خواوو کې بند پاتې و، د تګ اجازه ورکړل شوه او دمګړی له یادې لویې لارې څخه د مساپر وړونکو وسایطو تګ‌راتګ په عادي ډول جریان لري.

د نوموړي په وینا، د سالنګونو د ساتنې او څارنې ریاست کارکوونکي د واورینو سیمو پر پاککارۍ بوخت دي، څو د بار وړونکو موټرو د تګ‌راتګ لپاره هم زمینه برابره شي.

د دغه وزارت ویاند محمد اشرف حق‌شناس د دغې لارې له مساپرو غوښتي، چې پر یادې لویې لارې د تګ‌راتګ پرمهال ټرافیکي قوانین مراعات کړي، ګرمې جامې، خوراکي توکي، د وسایطو لپاره دې ځنځیر(چین) له ځان سره ولري او د لارې د موظفینو لارښوونو ته دې په کلکه پاملرنه وکړي، څو د زړه بوږنوونکو پېښو مخه ونیول شي.