ایران کې هرو دوو ساعتونو کې یو اعدام؛ یوه میاشت کې لږ تر لږه ۳۳۸ کسان اعدام شوي

په تړون کې د جې ایف ۱۷ جنګي الوتکو او سوپر مشاق روزنیزو الوتکو د پلور ترڅنګ د ځمکنيو، سمندري او هوايي تجهیزاتو برابرول هم شامل دي.

د لیبیا د ملي پوځ رسنیو ویلي، چې له پاکستان سره د پوځي همکاریو نوی پړاو پیل شوی، چې ګډې روزنې او پوځي تولیدات هم پکې شامل دي.

دا تړون په داسې حال کې کېږي، چې پر لیبیا د ملګرو ملتونو د وسلو بندیز لا هم پر ځای دی، خو د ملګرو ملتونو وروستي راپورونه ښيي چې دغه بندیز عملي اغېز نه لري.

رویټرز د پنټاګون د مسودې د راپور له مخې وايي، چین د هر بل اټومي وسله لرونکي هېواد په پرتله د خپلو وسلو زېرمتون په چټکۍ سره پراخوي او عصري کوي، خو بیجینګ بیا د پوځي پراختیا راپورونه رد کړي او ویلي یې دي، چې دا ډول راپورونه د «چین د بدنامولو، تور لګولو او د نړیوالې ټولنې د قصدي ګمراه کولو هڅې» دي.

تېره میاشت د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي وو، چې ښايي له چین او روسیې سره د اټومي وسلو د کمولو یا بې‌وسلې کېدو پر یوه پلان کار وکړي، خو د پنتاګون دغه مسوده ، چې رويټرز لیدلی، څرګندوي چې چین دا ډول خبرو اترو ته لېواله نه ښکاري.

راپور وايي: «موږ لا هم له بیجینګ څخه د دې ډول اقداماتو یا د وسلو د کنټرول د پراخو خبرو لپاره هېڅ لېوالتیا نه وینو».

د راپور له مخې، چین ښايي د منګولیا پولې ته نږدې په نویو جوړو شویو توغندیزو اډو کې تر سلو ډېر د جامد سونګ DF-31 ډوله قاره‌وېشتونکي بالیسټیک توغندي ځای پر ځای کړي وي.

پنتاګون تر دې وړاندې د دغو اډو شته والی تایید کړی و، خو د توغندیو دقیق شمېر یې نه و څرګند کړی.

پنتاګون او په واشنګټن کې د چین سفارت تر دې دمه د تبصرې غوښتنې ته ځواب نه دی ویلی.

په راپور کې د دغو نویو ځای پر ځای شویو توغندیو احتمالي هدف نه دی مشخص شوی او امریکایي چارواکو ویلي چې دا راپور د کانګرس غړو ته تر سپارل کېدو وړاندې بدلېدای شي.

د راپور له مخې، د چین د اټومي خولیو شمېر په ۲۰۲۴ کال کې لا هم د ۶۰۰ شاوخوا دی، چې دا د تېرو کلونو په پرتله د تولید د ورو سرعت ښکارندویي کوي. خو راپور زیاتوي، چې د چین اټومي پراختیا روانه ده او تمه ده چې تر ۲۰۳۰ کال پورې به د دغه هېواد اټومي خولۍ له زرو واوړي.

چین ویلي، چې د «ځاني ‌دفاع اټومي ستراتیژي» تعقیبوي او د «لومړي برید نه کولو» تګلاره لري.

ډونالډ ټرمپ بیا ویلي، چې غواړي امریکا یو ځل بیا د اټومي وسلو ازموینې پیل کړي، خو دا لا روښانه نه ده چې دا کار به په څه ډول ترسره شي.

د پنتاګون پراخ راپور د چین پوځي پراختیا ته په اشارې وايي، چې بیجینګ تمه لري تر ۲۰۲۷ کال پورې د تایوان پر وړاندې جګړه پیل کړي او بریا ترلاسه کړي.

چین، چې دیموکراتیک اداره کېدونکی تایوان د خپلې خاورې برخه ګڼي، هېڅکله د دې ټاپو د «بیا یوځای کولو» لپاره د زور کارول نه دي رد کړي.

راپور زیاتوي، چې بیجینګ د تایوان د نیولو لپاره د «زور له لارې» پوځي انتخابونه اصلاح کوي، چې ښايي د چین له خاورې ۱۵۰۰ تر ۲۰۰۰ سمندري میله لرې هدفونو باندې بریدونه هم پکې شامل وي.

راپور وايي: «که دا ډول بریدونه په کافي کچه ترسره شي، نو کولای شي د اسیا-پاسیفیک په سیمه کې د احتمالي جګړې پر مهال د امریکا حضور له جدي ننګونې سره مخ او ګډوډ کړي».

د این بي سينیوز د خبر له مخې، د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ته د اسراییل لومړي وزیر بنیامین نتانیاهو د ایران د بالیسټیک توغندیو د پروګرام د پراختیا په اړه خبرداری ورکړی، چې ګواکې دا ګواښ د بیړني اقدام اړتیا پیدا کولی شي.

لویدیز ځواکونه د ایران بالیسټیک توغندي د منځني ختیځ پر ثبات ددودیز پوځي ګواښ په توګه انګیري او د احتمالي اتومي وسلو د لېږد وسیله یې ګڼي.

د ایران د عامه خپرونو او نیمه رسمي نور نیوزټیلیګرام چینلونو د توغندیو د لېږد ویډیوګانې خپرې کړې، خو د تمرینونو دقیق ځای یې نه دی ښودلی.

رسنیو ویلي چې توغندي په پلازمینه تهران، اصفهان او مشهد ښارونو کې تمرین شوي دي.

وروسته د دوشنبې په ورځ دولتي رسنیو د باخبره سرچینوپه حواله راپور ورکړ چې توغندي نه دي ازمویل شوي او انځورونه د "لوړ ارتفاع الوتکو" دي.

دغه پرېکړه په کوالالمپور ښار کې د جنوب ختیځې اسیا د بهرنیو چارو د وزیرانو په ځانګړې غونډه کې شوې ده.

د دفاعي چارواکو د غونډې پرېکړه د جګړې له بیا پیل وروسته تر ټولو مهم پرمختګ بلل کېږي، ځکه نه د مالیزیا لومړي وزیر انور ابراهیم او نه هم د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وتوانېدل چې په دې پړاو کې دواړه هېوادونه د خبرو مېز ته راولي.

د جګړې له پیل پنځه ورځې وروسته ټرمپ ویلي وو چې د تایلنډ او کمبودیا لومړي وزیران د ډزو پر بشپړ درولو هوکړې ته رسېدلي دي، خو نښتو بله ورځ هم دوام وکړ. تایلنډ هوايي بریدونه زیات کړل او ټینګار یې وکړ چې جګړه به روانه ساتي.

چین هم پر دواړو لوریو فشار راوړی چې شخړه کمه کړي.

د تایلنډ د بهرنیو چارو وزیر سیهاساک فوانګکیتکيو ویلي چې هېواد یې یو ریښتینی اوربندغواړي، داسې اوربند چې د عملي کېدو روښانه پلان او د کمبودیا جدي ژمنتیا ولري.

دا خبره رویټرز ته شپږو سرچینو کړې چې د امریکا له استخباراتي معلوماتو خبرې دي.

دغه راپورونه له هغه انځور سره په څرګند ډول توپیر لري چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ او د هغه د سولې مرکچیان یې وړاندې کوي، ځکه هغوی ویلي چې پوتین غواړي جګړه پای ته ورسوي.

دا استخباراتي ارزونې د روسیې د مشر هغه انکارونه هم ردوي چې وایي اروپا ته ګواښ نه دی.

د امریکا د کانګرس د استخباراتو کمېټې دیموکرات غړي مایک کویګلي رويټرز ته په مرکه کې وویل، « استخبارات تل دا ښيي چې پوتین نور څه هم غواړي. اروپایان پرې قانع دي. پولنډیان په بشپړه توګه قانع دي. بالتیک هېوادونه فکر کوي چې دوی به لومړني هدف وي».

د سپینې ماڼۍ یوه چارواکي، پرته له دې چې استخباراتي راپورونو ته اشاره وکړي، وویل، « ولسمشر ټیم د جګړې د پای ته رسولو په برخه کې ډېر پرمختګ کړی دی»، او ټرمپ ویلي چې د سولې تړون «تر بل هر وخت ډېر نږدې» دی.

د شنبې په ورځ د امریکا د ملي استخباراتو رییسې تولسي ګابارډ وویل چې استخباراتي چارواکو قانون جوړوونکو ته معلومات ورکړي چې «روسیه غواړي له اروپا سره د یوې پراخې جګړې مخه ونیسي».

د دوشنبې په ورځ، د کرملین ویاند دمیتري پېسکوف وویل چې مسکو نه پوهېږي رويټرز کومو سرچینو ته اشاره کړې، خو که راپور سم وي، نو د امریکا استخباراتي پایلې ناسمې دي.