سي‌بي‌اېس نیوز: د ټرمپ حکومت غواړي د کډوالو زرګونه دوسیې لغوه کړي

نوموړي له یوې طالب پلوې ځایي رسنۍ سره په مرکه کې ویلي، چې د دغه بهیر په لومړي پړاو کې به د بهسودو ولسوالۍ د خانه‌کۍ په سیمه کې پر شاوخوا درې زره جریبه ځمکه، هرې مستحقې کورنۍ ته پنځه بسوې ځمکه ووېشل شي.

د مولوي سعید په وینا، د ځمکو د وېش دویم پړاو به د خوګیاڼو ولسوالۍ په چمته‌لک سیمه کې تطبیق شي، چې په ترڅ کې به یې پر یو زر او شپږ جریبه ځمکه هرې کورنۍ ته پنځه بسوې ځمکه ورکړل شي.

د طالبانو د ننګرهار د کور او ښار جوړونې رییس ټینګار کړی، چې د ځمکو د وېش بهیر به په بشپړ شفافیت او روڼتیا ترسره کېږي او هغه کډوال چې له وړاندې په افغانستان کې شخصي ځمکې لري، د دې پروسې برخه به نه وي.

هغه زیاته کړې، چې د دې اقدام موخه د راستنو شویو کډوالو د استوګنې د ستونزو هوارول او د هغوی د بیا مېشتېدو لپاره د اسانتیاوو برابرول دي.

طالبان په داسې حال کې په ننګرهار کې راستنو شویو کډوالو ته د ځمکو د ویش په اړه څرګندونې کوي چې په دې وروستیو کې زرګونه کډوالې کورنۍ له ګاونډیو هېوادونو، په ځانګړي ډول پاکستان څخه، په جبري او داوطلبانه ډول هېواد ته راستنې شوې دي.

دغه کډوال د استوګنې، سرپناه، کارموندنې، روغتیايي خدمتونو او لومړنیو اړتیاوو له جدي ستونزو سره مخ دي.

بلومبرګ خبري اژانس د باخبره سرچینو په حواله راپور ورکړی، چې د یاد کنفرانس د احتمالي کوربه‌توب لپاره واشنګټن په پام کې نیول شوی او ښایي دا غونډه د ۲۰۲۶کال د جنورۍ په لومړیو کې ترسره شي.

د راپور له مخې، په دې سلا مشورو کې یو شمېر عربي او سیمه‌ییز هېوادونه برخه لري. مصر د تاوتریخوالي د کمولو، د غزې د بیارغونې او د ښکېلو لوریو ترمنځ د اړیکو د اسانتیا په برخه کې مهم او محوري رول لري.

سرچینې وایي، د دې هڅو موخه د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د سولې د طرحې هغه برخه فعالول دي چې د «دویم پړاو» په نوم یادیږي. دا هغه پړاو دی چې د جګړې له درولو وروسته د لومړنۍ رغونې او د جګړې له امله د ویجاړو شویو تاسیساتو پر بیارغونې تمرکز لري.

دغه اقدام هم‌مهاله له هغو خبرو سره روان دی چې تازه په دوحه کې شوې او پکې په غزه کې د یوه احتمالي «نړیوال سوله ساتي ځواک» د ځای پر ځای کېدو موضوع هم څېړل شوې ده. د دې ځواک موخه د امن فضا رامنځته کول، د بشري مرستو د رسولو اسانتیا او د بنسټیزو پروژو د پلي کېدو پیل بلل شوی دی.

راپور زیاتوي، هغه بنسټ چې د «سولې شورا» په نوم د ټرمپ له لوري وړاندیز شوی، ښایي د بیارغونې د پروژو د مالي سرچینو، قراردادونو او د ټکنالوژۍ او لوژستیکي شرکتونو د ګډون د تنظیم او څار مسوولیت پر غاړه واخلي.

دا پرمختګونه په داسې حال کې رامنځته کېږي چې له تېر اکتوبر راهیسې نافذ اوربند لا هم له جدي ننګونو سره مخ دی، په ځانګړي ډول د اوربند د سرغړونو پر سر متقابل تورونه او د انتقالي دورې پر مهال د غزې د ادارې او حاکمیت په اړه اختلافونه.

د ټرمپ اداره باور لري چې د غزې د بیارغونې ژمنتیا او د زرګونو کاري فرصتونو رامنځته کول کولی شي د یوه «اقتصادي هڅوونکي» په توګه عمل وکړي او ښکېل لوري اوږدمهاله اوربند ته وهڅوي.

د جرمني د کورنیو چارو وزارت وویل چې د سوریې مجرم وګړی نن د سې شنبې په سهار په دمشق کې چارواکو ته وسپارل شو او زیاته یې کړه چې یو بل مجرم هم افغانستان ته لېږل شوی دی.

د کورنیو چارو وزیر الکساندر ډوبرینډټ وویل: "سوریې او افغانستان ته اخراج باید ممکن وي."

هغه مجرم چې سوریې ته لیږل شوی دی، د جرمني په شمال لویدیځ کې د غلا، بدني ځورونې او شوکې په تور د بند سزا تیره کړې وه او افغان مجرم هم د قصدي فزیکي زیان رسونې په جرم په جنوبي باویریا کې په زندان کې و.

ځینې منتقیدین وايي، دواړو هیوادونو ته د کډوالو بېرته لیږل به دوی له ډیر خطر سره مخ کړي.

د روسیې د دولتي خبري اژانس«ټاس» د راپور له مخې، د روسیې د بهرنیو چارو وزارت ویاندې ماریا زاخارووا ویلي چې دا لیدنه به د دواړو هېوادونو ترمنځ د دوه اړخیزو اړیکو او د ګډو موضوعاتو د ارزونې په موخه وشي.

تر اوسه د دغو خبرو د اجنډا جزئیات نه دي خپاره شوي، خو تمه ده چې د روسیې او سوریې ترمنځ سیاسي، سیمه‌ییز او د دواړو هېوادونو د همکاریو اړوند موضوعات به د بحث اصلي محورونه وي.

روسیه له کلونو راهیسې د سوریې له حکومت سره نږدې اړیکې لري او دا لیدنه د دواړو لوریو ترمنځ د اړیکو د دوام او پیاوړتیا په چوکاټ کې مهمه بلل کېږي.

دا څرګندونې د امریکا د سولې له هغه پلان سره په ټکر کې دي چې د ۲۰۲۵ کال په اکتوبر کې اسراییل او حماس لاسلیک کړی و.

د پلان له مخې، اسراییلي ځواکونه باید په تدریجي ډول له غزې وتلي وای او په ساحلي سیمه کې د ملکي استوګنځایونو بیا جوړول منع شوي وای.

کاتز د حماس د ۲۰۲۳ کال د اکتوبر۷مې برید په اړه وویل، « موږ د غزې په ژوره برخه کې موقعیت لرو او هیڅکله به ټوله غزه پرې نه ږدو. داسې څه به هېڅکله نه ونه شي. موږ دلته د ساتنې لپاره یو، څو هغه څه تکرار نه شي، چې پېښ شول».

نوموړي د اسراییلي پوځ د ځینو واحدونو په اړه وویل، « کله چې وخت راورسېږي، په شمالي غزه کې به د هغو ټولنو پر ځای چې بې‌ځایه شوې، د نحال واحدونه جوړ کړو. موږ به دا په سمه توګه او په مناسب وخت وکړو».

د نحال واحدونه د هغو ملکي کسانو لپاره جوړ شوي چې په پوځ کې د شمولیت لېوالتیا لري.

هغه په خپلو خبرو کې دا هم ویلي چې د غزې په شمال کې به نوي ښارګوټي جوړ شي.
نوموړي وویل: « دا ښارګوټي به د خپلې خوښې او تګلارې له مخې جوړوو».

کاتز ټینګار وکړ چې اسراییل باید د خپلو اتباعو د ساتنې لپاره د لبنان او سوریې په ګډون په ټولو سیمو کې حضور ولري او پر نورو د امنیتي مسوولیت د ترسره کولو باور نه لري.