د امریکا د بهرنیو چارو وزارت په ایران کې د سیاسي بندیانو د خوشې کېدو غوښتنه کړې

په مشهد کې د طالبانو کوسنلګرۍ د سې‌شنبې په ورځ (د مرغومي ۲مه) ویلي، چې په دې لیدنه کې دواړو لوریو د اقتصادي او سوداګریزو همکاریو د پراختیا او په ایران کې د افغان کډوالو لپاره د طبي او تعلیمي ویزو د ورکړې پر اسانتیا خبرې کړې دي.

طالبانو په دې اړه نور جزیات نه‌دي ورکړي.

په وروستیو کلونو کې د ایران او پاکستان تر څنګ ترکیې هم د افغان کډوالو د اېستلو پروسه چټکه کړې او نږدې هره ورځ هغه افغانان چې د اوسېدو قانوني اسناد نه‌لري، افغانستان ته استوي.

سي‌بي‌اېس نیوز دا راپور د امریکا د حکومت د داخلي معلوماتو پر بنسټ خپور کړی، چې دې شبکې ورته لاسرسی موندلی دی. د راپور له‌مخې، د کډوالۍ اداره د هغو پناه‌غوښتونکو دوسیې لغوه کوي، چې قضیې یې د کډوالۍ په محکمو کې روانې او قاضي لا پرې وروستۍ پرېکړه نه‌ده کړې.

د یو شمېر پناه‌غوښتونکو وکیلانو دې شبکې ته ویلي، چې د کډوالۍ ادارې خپل اقدامات سخت کړي او په نیویارک، میامي، لاس‌انجلس، سان‌فرانسیسکو، ټکساس او نورو ښارونو کې د کډوالۍ محکمو فعالو قضیو ته ځانګړې پاملرنه کوي.

د راپور له‌مخې، د امریکا د کډوالۍ ادارې وکیلان له قاضیانو څخه چې د عدلیې وزارت تر چتر لاندې دي غواړي، د پناه‌غوښتونکو غوښتنې له ارزونې پرته رد کړي.

هغوی ویلي، چې دا کډوال د ځورونې او نیول کېدو له وېرې خپلو هېوادونو ته نه ستنېږي؛ خو پر ځای به یې هغو نورو هېوادونو ته ولېږل شي، چې امریکا ورسره تړونونه لاسلیک کړي دي.

د کډوالۍ اداره غواړي رد شوي کډوال ګواتیمالا، اکواډور او اوګانډا ته ولېږي. د ډسمبر په میاشت کې د کډوالۍ ادارې وکیلانو د پناه‌غوښتونکو د ۸ زره دوسیو د لغوه کولو غوښتنې د کډوالۍ محکمو ته سپارلې دي.

د امریکا د کورني امنیت وزارت په یوه اعلامیه کې سي‌بي‌اېس ته ویلي، چې حکومت هڅه کوي «غېرقانوني بهرنیان هر څومره ژر چې ممکنه وي له دې هېواده وباسي. هغوی ټولو قانوني وسایلو ته لاسرسی لري، چې پکې د قاضي له‌خوا د غوښتنې ارزونه هم شامله ده.»

په دې اعلامیه کې ویل شوي، چې امریکا له خپلو همکارو هېوادونو سره تړونونه لاسلیک کړي، تر څو پناه‌غوښتونکي په هغو هېوادونو کې د خوندیتوب تر پوښښ لاندې واوسي.

د اکټوبر په وروستیو کې د «کډوالۍ د استیناف پلاوي» چې د کډوالۍ د محکمو پرېکړې ارزوي، یوه پرېکړه صادره کړه. د کډوالۍ د وکیلانو په باور، دا پرېکړه به د ټرمپ حکومت ته دا زمینه برابره کړي چې د «خوندي درېیم هېواد» تړونونو پر بنسټ د پناه‌غوښتنې دوسیې په ډېرې چټکۍ سره لغوه کړي.

د دې حکم له‌مخې، د کډوالۍ قاضیان مکلف دي چې د پناه‌غوښتنې د ارزونې تر پیل مخکې لومړی د امریکا د کډوالۍ ادارې هغه غوښتنې وڅېړي چې پکې د کډوالو درېیمو هېوادونو ته لېږد غوښتل شوی وي. همدارنګه، پناه‌غوښتونکي اړ اېستل کېږي، چې ثابته کړي ولې باید درېیم هېواد ته ونه لېږل شي.

د کډوالۍ وکیلان باور لري، چې د ټرمپ حکومت غواړي د پناه‌غوښتونکو درېیمو هېوادونو ته د شړلو له لارې نور خلک امریکا ته له راتلو څخه ووېروي.

د ټرمپ حکومت د کډوالۍ محکمو ته د پناه‌غوښتنې وړاندې کول د امریکا د عدلي او کډوالۍ له نظام څخه «ناوړه ګټه اخیستنه» بللې ده.

دا په داسې حال کې ده، چې د نړۍوالو قوانینو له مخې، پناه‌غوښتونکي حق لري د پناه غوښتنه وکړي او قاضیان مکلف دي، چې د عادلانه قضايي بهیر پر بنسټ د هغوی غوښتنې وڅېړي.

په واشنګټن کې د یوه افغان کډوال له‌خوا د امریکا د ملي ګارډ پر دوو سرتېرو ډزې چې د یوې سرتېرې د وژل کېدو لامل شو، د امریکا ولسمشر دې ته هڅوي چې د یو لړ فرمانونو له لارې د ځینو هېوادونو لپاره د ویزو ورکول او د کډوالو منل وځنډوي.

بلومبرګ خبري اژانس د باخبره سرچینو په حواله راپور ورکړی، چې د یاد کنفرانس د احتمالي کوربه‌توب لپاره واشنګټن په پام کې نیول شوی او ښایي دا غونډه د ۲۰۲۶کال د جنورۍ په لومړیو کې ترسره شي.

د راپور له مخې، په دې سلا مشورو کې یو شمېر عربي او سیمه‌ییز هېوادونه برخه لري. مصر د تاوتریخوالي د کمولو، د غزې د بیارغونې او د ښکېلو لوریو ترمنځ د اړیکو د اسانتیا په برخه کې مهم او محوري رول لري.

سرچینې وایي، د دې هڅو موخه د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د سولې د طرحې هغه برخه فعالول دي چې د «دویم پړاو» په نوم یادیږي. دا هغه پړاو دی چې د جګړې له درولو وروسته د لومړنۍ رغونې او د جګړې له امله د ویجاړو شویو تاسیساتو پر بیارغونې تمرکز لري.

دغه اقدام هم‌مهاله له هغو خبرو سره روان دی چې تازه په دوحه کې شوې او پکې په غزه کې د یوه احتمالي «نړیوال سوله ساتي ځواک» د ځای پر ځای کېدو موضوع هم څېړل شوې ده. د دې ځواک موخه د امن فضا رامنځته کول، د بشري مرستو د رسولو اسانتیا او د بنسټیزو پروژو د پلي کېدو پیل بلل شوی دی.

راپور زیاتوي، هغه بنسټ چې د «سولې شورا» په نوم د ټرمپ له لوري وړاندیز شوی، ښایي د بیارغونې د پروژو د مالي سرچینو، قراردادونو او د ټکنالوژۍ او لوژستیکي شرکتونو د ګډون د تنظیم او څار مسوولیت پر غاړه واخلي.

دا پرمختګونه په داسې حال کې رامنځته کېږي چې له تېر اکتوبر راهیسې نافذ اوربند لا هم له جدي ننګونو سره مخ دی، په ځانګړي ډول د اوربند د سرغړونو پر سر متقابل تورونه او د انتقالي دورې پر مهال د غزې د ادارې او حاکمیت په اړه اختلافونه.

د ټرمپ اداره باور لري چې د غزې د بیارغونې ژمنتیا او د زرګونو کاري فرصتونو رامنځته کول کولی شي د یوه «اقتصادي هڅوونکي» په توګه عمل وکړي او ښکېل لوري اوږدمهاله اوربند ته وهڅوي.

د جرمني د کورنیو چارو وزارت وویل چې د سوریې مجرم وګړی نن د سې شنبې په سهار په دمشق کې چارواکو ته وسپارل شو او زیاته یې کړه چې یو بل مجرم هم افغانستان ته لېږل شوی دی.

د کورنیو چارو وزیر الکساندر ډوبرینډټ وویل: "سوریې او افغانستان ته اخراج باید ممکن وي."

هغه مجرم چې سوریې ته لیږل شوی دی، د جرمني په شمال لویدیځ کې د غلا، بدني ځورونې او شوکې په تور د بند سزا تیره کړې وه او افغان مجرم هم د قصدي فزیکي زیان رسونې په جرم په جنوبي باویریا کې په زندان کې و.

ځینې منتقیدین وايي، دواړو هیوادونو ته د کډوالو بېرته لیږل به دوی له ډیر خطر سره مخ کړي.

د روسیې د دولتي خبري اژانس«ټاس» د راپور له مخې، د روسیې د بهرنیو چارو وزارت ویاندې ماریا زاخارووا ویلي چې دا لیدنه به د دواړو هېوادونو ترمنځ د دوه اړخیزو اړیکو او د ګډو موضوعاتو د ارزونې په موخه وشي.

تر اوسه د دغو خبرو د اجنډا جزئیات نه دي خپاره شوي، خو تمه ده چې د روسیې او سوریې ترمنځ سیاسي، سیمه‌ییز او د دواړو هېوادونو د همکاریو اړوند موضوعات به د بحث اصلي محورونه وي.

روسیه له کلونو راهیسې د سوریې له حکومت سره نږدې اړیکې لري او دا لیدنه د دواړو لوریو ترمنځ د اړیکو د دوام او پیاوړتیا په چوکاټ کې مهمه بلل کېږي.