میا افتخارحسین: په افغانستان کې د بند پاتې زده‌کوونکو کورنۍ له سخت رواني فشار سره مخ دي

د الجزیرې په راپور کې راغلي، چې د وژل شویو کسانو له ډلې ځینې هغه چینایان و، چې د تاجکستان په لرې پرتو سیمو کې په اقتصادي او کان‌ کېندنو پروژو کې کار کاوه. ډېری دغه بریدونه پر چینايي کارکوونکو ترسره شوي دي.

الجزیرې لیکلي، چین چې د تاجکستان تر ټولو لوی پور ورکوونکی او له مهمو اقتصادي شریکانو څخه دی، د دې هېواد په سرحدي سیمو کې د بنسټیزو پروژو، سړک جوړونې او کان‌ کېندنې په برخو کې پراخ حضور لري.

د الجزیرې په وینا، چین نور د افغانستان او تاجکستان پر پوله د خپلو وګړو پر امنیت بشپړ باور نه‌لري.

د لیندۍ میاشتې په پیل کې د سرو زرو د کان‌ کېندنې د یوه چینايي شرکت پر کارکوونکو د بې‌ پیلوټه الوتکې برید وشو او همدارنګه د چین د یوې دولتي کمپنۍ پر کارګرانو ډزې وشوې، چې له امله یې څو چینایي وګړي ووژل شول.

الجزیره وايي، له دغو پېښو وروسته په دوشنبه کې د چین سفارت خپلو وګړو او چینایي شرکتونو ته سپارښتنه وکړه، چې له سرحدي سیمو ووځي او له تاجکستانه یې غوښتي چې د چین د وګړو او پانګو د امنیت لپاره «ټول لازم اقدامات» ترسره کړي.

الجزیرې د شنونکو له قوله لیکلي، چې که څه هم د دغو بریدونو عاملان په رسمي ډول نه‌دي پېژندل شوي، خو د بریدونو بڼه او طریقه د داعش له فعالیتونو سره سمون لري. د شنونکو په وینا، دغه ډله هڅه کوي د بهرنیانو په نښه کولو سره طالبان د سیمې د امنیت د تامینونکي په توګه بدنام کړي او د هغوی اعتبار تر پوښتنې لاندې راولي.

راپور زیاتوي، د تاجکستان او افغانستان پر پوله د نښتو زیاتوالی کولی شي د سیمې امنیتي معادله لا پېچلې کړي او پر طالبانو او د افغانستان پر ګاونډیانو نوي امنیتي فشارونه راولي.

الجزیرې د تاجکستاني چارواکو له قوله لیکلي، چې دا بریدونه د طالبانو «بې‌ مسوولیتي او نړۍوالو ژمنو ته د هغوی پرله‌ پسې نه‌ژمنتیا» ښيي. هغوی له طالبانو غوښتي چې بښنه وغواړي او د پولې امنیت تضمین کړي.

دوشنبه وايي، چې له دغو بریدونو ډېری یې د افغانستان له بدخشان ولایت څخه سرچینه اخلي؛ هغه سیمه چې الجزیرې له امنیتي پلوه «پیچلې» بللې ده.

د الجزیرې په وینا، د طالبانو له‌خوا د کوکنار د کښت پر وړاندې مبارزه او د بزګرانو نارضایتي په سیمه کې د امنیت نازکوالی نور هم زیات کړی دی. د الجزیرې په تحلیلي راپور کې راغلي، چې د نښتو زیاتوالی کولی شي د تاجکستان او طالبانو اړیکې لا خرابې او په ورته وخت کې د چین او منځنۍ اسیا پر امنیتي معادلو نوی فشار واچوي.

طالبانو د دغو پېښو په اړه «خواشیني څرګنده کړې»، بریدونه یې یوې ناڅرګندې ډلې ته منسوب کړي او ویلي یې دي، چې د هغوی تر واک لاندې افغانستان د ګاونډیانو لپاره ګواښ نه‌دی او د دوحې تړون ته ژمن دي.

د ځايي پولیسو په وینا، په یاد ډرون برید کې د دوو پولیسانو په ګډون ۱۸ کسان ټپیان شول، خو وروسته بیا یو پولیس او یو ولسي وګړی د ژورو ټپونو له امله مړه شول.

پولیس زیاتوي، په ځوابیه برید کې ۶ وسله‌وال هم وژل شوي دي.

پاکستان کې د ډرون حملو د زیاتېدا اندېښنې؛ ټي‌ټي‌پي د هوايي ځواک له جوړېدو خبر ورکړی | افغانستان انټرنشنل پښتو

تحریک طالبان پاکستان تازه اعلان کړی، چې د نوي کال د عملیاتو لپاره یې د هوايي ځواک څانګه جوړه کړې ده. دا اعلان په داسې حال کې شوی چې د پاکستان په بېلابېلو سیمو کې د ډرون او کواډکوپټر بریدونه زیات شوي.

د دغه خصوصي سوداګریز شرکت په وینا، تر دې مخکې یې هم دوبۍ او ځینو نورو عربي هېوادونو ته انار صادر کړي و، خو دا لومړی ځل دی چې د کندهار انار قطر ته صادریږي.

د شرکت مسوولین زیاتوي، چې دا صادرات ښيي د کندهار انار د نړۍوالو بازارونو د سیالۍ بشپړه وړتیا لري او کولای شي د هېواد د اقتصاد په پیاوړتیا کې اغېزناک رول ولوبوي.

د یادونې وړ ده، چې د کندهار انار سږ کال نه‌یوازې قطر او دوبۍ، بلکې روسیې، مالیزیا، هند او یو شمېر نورو هېوادونو ته هم صادر شوي دي.

په پېښور کې مېشت افغان زده‌کوونکو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته ویلي، چې د پاکستان حکومت د وروستۍ پرېکړې له‌مخې، په نوي‌ ښوونیز کال کې افغان زده‌کوونکو ته د زده‌کړو د دوام اجازه نه‌ورکول کېږي.

د پاکستان له دې پرېکړې وروسته په پېښور کې د دولسم ټولګي افغان زده‌کوونکي له بې باورۍ او اندېښنو سره مخ شوي دي.

دغو زده‌کوونکو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته ویلي: «زموږ تعلیمي کال نږدې بشپړېدو ته رسېدلی او دا لومړی ځل دی چې له پاکستان څخه افغانستان ته ستنېږو».

یاد زده‌کوونکي افغانستان ته په تګ خپلو زده‌کړو ته اندېښمن دي او زیاتوي: «که افغانستان ته لاړ شو هلته به بیا داخلې ترلاسه کول نه‌یوازې ګران وي، بلکې امکان لري چې خپلې زده‌ کړې له سره پیل کړو او ورسره به زموږ قیمتي کلونه ضایع شی».

یو بل افغان زده‌کوونکی وايي: «خپله ټوله زده‌‌کړه مې په پاکستان کې کړې ده او د افغانستان له تعلیمي نظام او ښوونځیو سره بلد نه‌یم. دا راته سخته ده چې له سره یې پيل کړم».

نوموړي د ښوونیزو ستونزو ترڅنګ له کمزوري اقتصادي حالت څخه هم شکایت کوي.

په داسې حال کې چې په ۲۰۲۵ کال کې له یو مېلیون ډېر افغان کډوال افغانستان ته ستانه شوي؛ تازه د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ خبر ورکړی، چې شاوخوا دوه میلیونه افغانان لاهم په پاکستان کې مېشت دي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنري د پاکستان له حکومت څخه د هغو زده‌‌کړیالانو لپاره د معافیت غوښتنه کړې، چې دا مهال د دغه هېواد په پوهنتونونو کې پر زده‌‌کړو بوخت دي.

دا په داسې حال کې ده، چې د پاکستان حکومت له ۲۰۲۳ کال راهیسې په دغه هېواد کې د مېشتو ناقانونه کډوالو د اېستلو عملیات پیل کړي او لا هم په چټکۍ سره دوام لري.

د دې افغان هویت لا تر دې مهاله نه دی څرګند شوی، خو ویل شوي چې یاد ځوان په محکمه کې په خپل جرم اعتراف کړی دی.

د روسیې دولتي رسنیو راپور ورکړی چې تورن کس د روان کال د جولای په ۲۴مه هڅه وکړه چې ښځو ته نژدې شي، چې د یوه تېرېدونکي کس د غبرګون سره مخ شو او پر هغه یې د چړې برید وکړ. یادکس یې ټپي کړ چې وروسته روغتون ته ولېږدول شو.

د اومسک ښار د څارنوالۍ په وینا، بریدګر د چړې له برید وروسته د تښتېدو هڅه وکړه، خو د پولیسو له خو ونیول شو.