د پاکستان پوځ وايي په بلوچستان ایالت کې یې د ایران پولې ته نږدې څلور وسله‌وال وژلي دي

د کمېسیون د راپور له مخې؛ دغه کډوال د ننګرهار د تورخم، د کندهار د سپین بولدک، د نیمروز د وریښمو لار،د هرات د اسلام‌کلا او د هلمند د بهرامچې له لارې جبري ستانه کړای شوي دي.

په راپور کې راغلي، د دغه کسانو له ډلې د ننګرهار ولایت د تورخم له لارې ۲۱۵۶ تنه، د کندهار د سپین بولدک له لارې ۴۲۶ تنه، د هلمند د بهرامچې له لارې ۳۱ تنه، د نیمروز د ورېښمو پله له لارې ۷۶ تنه او د هرات د اسلام‌کلا له لارې ۴۱ تنه افغانستان ته ستنې شوې دي.

دا په داسې حال کې ده، چې په پاکستان او ایران کې د افغان کډوالو پر وړاندې د جبري ستنول هڅې چټکې شوي، د پاکستان په ټولو ښارونو کې کور په کور د افغان کډوالو لټون روان دی.

په اسلام اباد کې داسې راپورونه هم ترلاسه شوي چې پولیسو د هغه کورنو دروازې هم ماتې کړي چې شک کېده چې افغان کډوال به پکې اوسیږي.

له تېرو درېیو کلونو راهیسې له ګاونډیو هېوادونو د افغان کډوالو د اېستلو لړۍ چټکه شوې ده.

ټي‌ټي‌پي د دغه خبر له ورکړې سربېره ویلي، چې مولوي سلیم حقاني د نوې جوړې شوې هوایي څانګې مشر ټاکل شوی او قاري حمزه ته د الکترونیکي چارو او ورکشاپ مسوولیت سپارل شوی دی.

امنیتي شنونکي دا ګام د وسله‌والو له‌خوا د هوايي تکتیکونو د پراخېدونکي کارونې مستقیم غبرګون بولي.

د خیبر پښتونخوا د پولیسو د معلوماتو له‌مخې، یوازې په ۲۰۲۵ کال کې ۵۴ ډرون بریدونه ثبت شوي، چې ډېری یې په شمالي وزیرستان او بنو ولسوالۍ کې ترسره شوي دي.

په ټولنیزو شبکو کې خپرېدونکي ویډیوګانې ښيي چې وسله‌وال د کواډکوپټرونو له لارې پر امنیتي پوستو چاودېدونکي توکي غورځوي.

د ټي‌ټي‌پي په داخلي اسنادو کې چې یو شمېر پاکستاني رسنیو ته رسېدلي، ویل شوي چې د هوایي ځواک څانګه به د بې‌پیلوټه الوتکو له لارې د بریدونو وړتیا رسمي او منسجمه کړي.

همدا راز د ټي‌ټي‌پي په نوي جوړښت کې د کشمیر د یوې جلا ټاکلې سیمې شاملول هم اندېښنې زیاتې کړې او شنونکي وایي، دا چاره کېدای شي سیمه‌ییزې سیاسي اړیکې نورې هم ترینګلې کړي.

د روان کال په پیل کې سرچینو افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي وو، چې پاکستاني طالبانو ډرون الوتکو ته لاسرسی موندلی او په خپلو عملیاتو کې ترې استفاده کوي.

همدا راز د یوه بل خبر له‌مخې، د ډرون څرخکو ضد وسلې د پاکستاني طالبانو د حافظ ګل بهادر ډلې اړوند اتحادالمجاهدین وسله‌والو لاسته ورغلي دي.

د یادونې وړ ده، چې څه وخت مخکې د خیبر پښتونخوا اعلی وزیر د ډرون څرخکو ضد وسلې بنو کې پولیسو ته په واک کې ورکړې وې.

په پېښور کې مېشت افغان زده‌کوونکو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته ویلي، چې د پاکستان حکومت د وروستۍ پرېکړې له‌مخې، په نوي‌ ښوونیز کال کې افغان زده‌کوونکو ته د زده‌کړو د دوام اجازه نه‌ورکول کېږي.

د پاکستان له دې پرېکړې وروسته په پېښور کې د دولسم ټولګي افغان زده‌کوونکي له بې باورۍ او اندېښنو سره مخ شوي دي.

دغو زده‌کوونکو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته ویلي: «زموږ تعلیمي کال نږدې بشپړېدو ته رسېدلی او دا لومړی ځل دی چې له پاکستان څخه افغانستان ته ستنېږو».

یاد زده‌کوونکي افغانستان ته په تګ خپلو زده‌کړو ته اندېښمن دي او زیاتوي: «که افغانستان ته لاړ شو هلته به بیا داخلې ترلاسه کول نه‌یوازې ګران وي، بلکې امکان لري چې خپلې زده‌ کړې له سره پیل کړو او ورسره به زموږ قیمتي کلونه ضایع شی».

یو بل افغان زده‌کوونکی وايي: «خپله ټوله زده‌‌کړه مې په پاکستان کې کړې ده او د افغانستان له تعلیمي نظام او ښوونځیو سره بلد نه‌یم. دا راته سخته ده چې له سره یې پيل کړم».

نوموړي د ښوونیزو ستونزو ترڅنګ له کمزوري اقتصادي حالت څخه هم شکایت کوي.

په داسې حال کې چې په ۲۰۲۵ کال کې له یو مېلیون ډېر افغان کډوال افغانستان ته ستانه شوي؛ تازه د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ خبر ورکړی، چې شاوخوا دوه میلیونه افغانان لاهم په پاکستان کې مېشت دي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنري د پاکستان له حکومت څخه د هغو زده‌‌کړیالانو لپاره د معافیت غوښتنه کړې، چې دا مهال د دغه هېواد په پوهنتونونو کې پر زده‌‌کړو بوخت دي.

دا په داسې حال کې ده، چې د پاکستان حکومت له ۲۰۲۳ کال راهیسې په دغه هېواد کې د مېشتو ناقانونه کډوالو د اېستلو عملیات پیل کړي او لا هم په چټکۍ سره دوام لري.

د دغه کمېسیون د راپور له مخې؛ دغه کډوال د کندهار د سپین بولدک، د ننګرهار د تورخم، د هرات د اسلام‌کلا او د نیمروز د ورېښمو پله له لارې ستانه کړای شوي دي.

په راپور کې راغلي، د دغه کسانو له ډلې د ننګرهار ولایت د تورخم له لارې ۵۱۶ کورنۍ، د کندهار د سپین بولدک له لارې ۷۰ کورنۍ، د نیمروز د ورېښمو پله له لارې ۲۹ کورنۍ او د هرات د اسلام‌کلا له لارې ۱۷ کورنۍ افغانستان ته ستنې شوې دي.

دا په داسې حال کې ده، چې په پاکستان او ایران کې د افغان کډوالو وضعیت د اندېښنې وړ دی. راپورونه ښيي، چې د پاکستان په بېلابېلو ښارونو کې د پولیسو د عملیاتو په لړ کې افغان کډوال د پلټنو، نیولو او جبري اېستلو له ګواښ سره مخ دي.

د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت وایي، چې یوازې په تېرې لېندۍ میاشت کې له ایران، ترکیې او پاکستان نه ۲۴۱زره او ۷۸۰ کډوال افغانستان ته ستانه شوي دي. د دغه وزارت له‌خوا په درېیو جلا خپرو شویو خبرپاڼو کې راغلي، چې له دې ډلې له ایران نه ۱۰۶زره او ۴۰۳ کډوال، له ترکیې ۱۶۸۸ او له پاکستان نه ۱۳۳زره او ۶۸۹ کډوال بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي.

نوموړې ویلي، افغانان له لسیزو راهیسې په پاکستان کې ژوند کوي او ډېری یې په دغه هېواد کې زېږېدلي دي؛ نو دا سمه نه‌ده چې دوی دې په دغه ډول ناوړه چلند و اېستل شي.

ماهره خان هغه پېښه هم دردناکه بللې، چې درې کډوال ماشومان له سرپرست پرته افغانستان ته اېستل شوي وو. هغې ټینګار کړی، چې افغان کډوال د ساتنې، خوندیتوب، عزت او وقار حق لري او باید انساني کرامت یې تر پښو لاندې نه‌شي.

نوموړې د افغان کډوالو د ملاتړ په موخه غږ پورته کړی او له اړوندو ادارو یې غوښتي، چې د بشري ارزښتونو پر بنسټ له کډوالو سره چلند وشي. تازه د کډوالو په چارو کې د ملګو ملتونو عالي کمېشنرۍ خبر ورکړی، چې شاوخوا دوه مېلیونه افغانان لاهم په پاکستان کې مېشت دي.

د یادې ادارې د معلوماتو له مخې؛ یوازې په تېرې نومبر میاشت کې ۱۷۱زره او ۵۵ افغانان افغانستان ته ستانه شوي، چې له دې ډلې ۳۷زره او ۸۹۹ یې د چمن، تورخم او بهرابچې لارو ستانه شوي دي.