طالب چارواکی: د پاکستان ولس دې خپل حکومت نسکور او هلته دې اسلامي نظام رامنځته کړي

د طالبانو تر واک لاندې د افغاني سرې میاشتې ادارې په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې د پروان په کوه‌صافي، سیدخېل، جبل‌السراج او سالنګ ولسوالیو کې یې له ګاونډیو هېوادونو څخه پر تازه راستنو شویو ۱۰۰۰ کورنیو باندې د بېړنۍ مرستې په توګه ۸۵،۵ ټنه خوراکي او غېر خوراکي توکي ویشلي دي.

یادې ادارې په یوې جلا خبرپاڼه کې ویلي، چې د چهارشنبې په ورځ یې د ننګرهار ولایت د دره‌نور ولسوالۍ په بېلابېلو سیمو کې هم پر ۱۱۴۰ زلزله‌ځپلو کورنیو باندې ۱۷۴ ټنه خوراکي توکي وېشلي دي.

په اعلامیه کې ویل شوي، چې د ننګرهار د دره‌نور ولسوالۍ د زلزله‌ځپلو کورنیو سره یاده مرسته د ترکیې د سرې میاشتې له لوري چمتو شوې وه.

سره له دې چې طالبان په ځینو ولایتونو کې پر اړمنو کسانو مرستې وېشي، خو خلک وايي چې د ژمي په دې سړه هوا کې یادې مرستې د دوی لپاره بسنه نه کوي.

په پېښور کې د درملو د تر ټولو لوی مارکېټ هټۍوالو د چهارشنبې په ورځ (د مرغومي ۱۷مه) افغانستان انټرنشنل ـ پښتو سره په جلا جلا مرکو کې ویلي، چې له سخت اقتصادي ناورین سره مخ دي او کاروبار یې د پخوا په پرتله څو برابره کم شوی دی.

د درملو پلورونکی هارون خان وایي: «مخکې به یو کس لس زره روپۍ سودا کوله، اوس د دوو زرو هم نشته. له افغانستان سره لارې بندې دي او کاروبار په ټولو برخو کې ټکنی شوی دی».

نوموړي‌ ویلي، چې دا مهال د دوکان کرایه هم نه‌شي‌ برابرولی.

هغه زیاته کړې: «مخکې به ټول درمل افغانستان ته تلل، له همدې لارې د خلکو او زموږ روزګار روان و، خو اوس ډېرې ستونزې رامنځته شوې دي».

د همدې مارکېټ یو بل کارکوونکی رب نواز وايي، چې مخکې یې ټوله د درملو سوداګري افغانستان ته وه او ۷۰ سلنه سوداګري یې زیانمنه شوې. د هغه په خبره: «کوم درمل چې موږ لېږل هغه په لارو کې خراب شوي او هلته هم د استعمال او پلور اجازه نه ورکوي».

دغه پلورونکي له پاکستان او طالبانو غوښتنه کوي، چې خپلې ستونزې د خبرو له لارې حل او لارې ژر تر ژر پرانیزي.

د دوی په خبره، د لارو بند پاتې کېدل تر ټولو لوی زیان عامو خلکو ته رسوي.

پخوا د افغانستان ګڼ شمېر ناروغان د درملنې لپاره پاکستان ته تلل، خو د دواړو هېوادونو ترمنځ د وروستۍ ترینګلتیا له امله دغه تګ‌راتګ اوس بند شوی، چې له امله یې ناروغان له ګڼو ستونزو سره مخ شوي دي.

طالبانو له پاکستان سره د سوداګرۍ او نورو اړیکو پر ځای خلکو ته ډاډ ورکړی، چې پر بدیلو لارو یې کار پیل کړی او ځینې لاسته راوړنې هم لري.

د طالبانو یو شمېر چارواکو د چهارشنبې په ورځ (د مرغومي ۱۷مه) د دې ډلې تر واک لاندې د علومو اکاډمۍ په تالار کې د صنعت د پراختیا او نوې ټکنالوژۍ اړوند یوې غونډې ته په وینا کې د هېواد د بقا لپاره پر صنعتي ودې ټینګار کړی.

د علومو اکاډمۍ مرستیال امیرجان ثاقب د صنعت وده د زراعت او دفاعي حالت د پراختیا په معنایاده کړې.

نوموړي زیاته کړې: «صنعت ته وده ورکول، یعنې کرنې ته وده ورکول؛ صنعت ته وده ورکول، یعنې د دفاعي حالت پیاوړتیا او صنعت ته وده ورکول، یعنې له فقر او احتیاج څخه خلاصول».

په غونډه کې د طالبانو د مخابراتو او معلوماتي ټکنالوژۍ وزیر ادعا کړې، چې په تېر نظام کې فساد د صنعت د ودې مخه نیولې وه او له طالب مشرانو یې غوښتي، چې پانګوالو ته ساده او اسانه پالیسۍ جوړې کړي.

هغه ویلي: «د حکومت مسوولیت دی چې د پانګوالو لپاره ډېرې نرمې، ساده او له شرایطو سره سمون‌لرونکې پالیسۍ جوړې کړي».

طالب چارواکي زیاتوي، چې د پالیسۍ په جوړولو کې باید د ولس اړتیاوې په پام کې ونیول شي او شته ستونزو ته رسېدنه وشي.

افغانستان د خپل جغرافیایي موقعیت، طبیعي زېرمو او سیمه‌ییزو سوداګریزو لارو له امله د صنعت او اقتصاد د پراختیا لپاره ځانګړې ستراتیژیکې وړتیاوې لري، خو د تېرو کلونو جګړو او بې‌ثباتۍ د هېواد صنعتي سکتور ته پراخ زیان اړولی دی.

طالبان ادعا کوي، چې واک ته د دوی له رسېدو را وروسته د کورنیو تولیداتو، سیمه‌ییزو سوداګریزو اړیکو او صادراتو په برخه کې تدریجي بدلونونه راغلي دي.

د بې‌پولې ډاکټرانو سازمان په یوې اعلامیه کې ویلي، چې د اخراج وېره په پاکستان کې د افغان کډوالو لپاره وژونکې پایلې لرلی شي.

یاد سازمان ویلي، چې له پاکستان څخه د افغان کډوالو د‌ ډلییز اخراج لړۍ په یو ناورین بدل شوی او د یوې زیانمنونکې ټولنې کړاو یې لاپسې ژور کړی دی.

د دوی په خبره، د نیولو او بندي کېدو د وېرې له امله ډېر کسان روغتیايي خدماتو ته لاسرسی نه‌لري، چې له دې امله پر مېرمنو روان فشارونه زیات شوي، د حمل ضایع کېدل زیات شوي او د نورو ناروغیو درملنې ته لاسرسی یې سخت شوی دی.

اعلامیه زیاتوي: «دغه اېستنې ډېری کډوال بې‌سرپناه کوي او کډوال په داسې پنډغالو کې اچول کېږي، چې هلته نه یوازې روغتیايي خدمات نشته، بلکې د ژوندي پاتې کېدو لپاره اړین وسایل هم شتون نه لري».

یاد سازمان ویلي، چې بې‌سرپناه ژمی د دغو افغانانو لپاره وژونکی دی او سخته سړه هوا ناروغۍ او د مرګ کچه ډېروي.

په پاکستان کې د بې‌پولې ډاکټرانو د ماموریت مشر ژو ویبینګ ویلي: «افغان کورنۍ اړې دي چې د اخراج د وېرې ژوند او د راستنېدو په صورت کې د ګواښ ترمنځ انتخاب وکړي. پاکستان باید ډاډ ترلاسه کړي چې هېڅوک په زور داسې ځای ته ونه ستنول شي چې هلته ورته زیان ورسېږي. امنیت، کرامت او انسانیت انتخابي نه دي».

یاد سازمان په خپل راپور کې د پاکستان له‌خوا د اخراج سره مخ افغان کورنیو روغتیايي، فزیکي ستونزو او رواني فشارونو ته هم اشاره کړې چې د فشار له امله یې ځینې مېرمنې خپل حمل هم له لاسه ورکړی دی.

یو افغان کډوال وايي: «زما مېرمن درې میاشتنۍ حامله وه، کله چې لومړی ځل پولیسو ونیولم، هغه ډېره وېرېدلې وه. کله چې زه خوشې شوم او کور ته لاړم، د هغې روان وضعیت لا هم ګډوډ و. هغې راته وویل چې سخته وېرېدلې وه او د فشار او خفګان له امله ډېره وینه یې له لاسه ورکړې ده. موږ ډاکټر ته ولاړو، خو ډېر ناوخته شوی و، مېرمن مې د وېرې او خفګان له امله خپل حمل له لاسه ورکړی و».

پر همدغه مهال، په پاکستان کې د بې‌پولې ډاکټرانو د ماموریت مشر ژو ویبینګ له نړۍوالې ټولنې غوښتنه کړې، چې ژر تر ژره دې د بشري مرستو بهیر ګړندی کړي او په پاکستان کې مېشت افغانان دې په خوندي ډول درېیمو هېوادونو ته انتقال کړي.

ژو ویبینګ زیاته کړې: «اغېزمنو کسانو ته دې د خوړو، سرپناه او اړینو خدماتو لاسرسی یقیني کړل شي. د جبري راستنېدونکو مسله باید حل شي او په ځانګړي ډول دې د درېیمو هېوادونو ته د خوندي انتقال زمینه برابره شي».

د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې د معلوماتو له‌مخې، د ۲۰۲۵ کال تر اکټوبر میاشتې پورې په پاکستان کې له ۲.۱۸ میلیونه زیات افغانان ژوند کوي، چې ډېری یې یا په پاکستان کې زېږېدلي یا د خپل ژوند لویه برخه یې هلته تېره کړې ده. خو پاکستان د ۲۰۲۳ کال کې له نومبر میاشتې راهیسې د افغان کډوالو د شړلو لړۍ پیل کړې او تر دې مهاله یې لسګونه زره کورنۍ په زور بېرته افغانستان ته ستنې کړې دي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د چهارشنبې په ورځ (د مرغومي ۱۷مه) په یوه اعلامیه کې ویلي، چې متقي د عمان سلطنت د بهرنیو چارو له وزیر بدر بن حمد البوسعیدي سره په ټلیفوني خبرو کې د دوه اړخیزو اړیکو پر زیاتوالي خبرې کړې دي.

متقي عمان ته خپل وروستی سفر ګټور ګڼلی او د دواړو هېوادونو د پلاویو تبادله یې د همکارۍ د پراختیا په برخه کې مهم بللی.

د عمان د بهرنیو چارو وزیر ویلي، چې په نږدې ورځو کې به د عمان د هوايي چلند تخنیکي پلاوی کابل ته سفر وکړي.

نوموړي هیله ښودلې، چې کابل ته د سفر پر مهال به د دوه اړخیزو همکاریو د پراختیا په اړه ګټورې خبرې تر سره شي.