د ۱۴۰۴کال په ۹ میاشتو کې د هرات د طبي بوټو صادرات درې برابره زیات شوي

د طالبانو د امر بالمعروف وزارت نن پنجشنبه په خپل اوونیز راپور کې د دغه کوډګرو د نیولو ادعا کړې ده. د طالبانو دغه وزارت تر دې پخوا هم په کابل او یوشمېر نورو ولایتونو کې د کوډګرو د نیولو خبر ورکړی و.

د دغه وزارت له‌خوا په خپور شوي اوونیز راپور کې راغلي، چې تېره اونۍ یې د مېرمنو د حقونو اړوند ۳۰ قضیې هم حل کړې دي چې په‌کې د ظلم، جبري نکاح، مهر، میراث، ولور او طلاق اړوند قضیې شاملې دي.

دا په داسې حال کې ده، چې واک ته د طالبانو رسېدو راهیسې دغه ډلې په خپله پر ښځو پراخ بندیزونه لګولي دي. ملګرو ملتونو هم د ښځو او نجونو د حقونو په برخه کې د طالبانو پر پراخې سرغړونې اندېښنه څرګنده کړې.

د یاد وزارت د خبرپاڼې له مخې؛ دغه کسان چې د پاکستان په بېلابېلو سیمو کې نیول شوي وو او د دغه هېواد په زندانونو کې له یوې ورځې تر دوو میاشتو پورې بندیان وو، تر خوشې کېدو وروسته د سپین بولدک له لارې افغانستان ته ستانه شوي دي.

په خبرپاڼه کې د دغه کسانو د جرمونو په اړه څه نه‌دي ویل شوي؛ خو په پاکستان کې افغانان تر ډېره په دغه هېواد کې د اوسېدو قانوني اسنادو نه لرلو له امله د پولیسو له‌خوا نیول کېږي.

له هغه راهیسې چې له طالبانو سره د اسلام‌اباد اړیکې ترېنګلې شوې؛ پاکستان د پلازمېنې په ګډون په یوشمېر ښارونو کې د افغان کډوالو پرضد عملیاتو ته زور ورکړی. په تېرو وروستیو کې پاکستاني پولیسو د افغانانو د نیولو لپاره ان د دوی د کورونو دروازې هم ماتې کړې دي.

له بل پلوه پاکستاني رسنیو راپور ورکړی، چې له دغه هېواده د بې‌اسناده افغان کډوالو د ستنولو لړۍ لاهم دوام لري. د راپور له مخې؛ په دې لړ کې یوازې له خیبرپښتونخوا ۶۸۲زره او ۱۴۱ افغان کډوال بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي.

د یاد وزارت په خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه کس یې د درملنې په موخه یو سیمه‌ییز روغتون ته لېږدولی او تر رغېدو پورې به هلته ساتل کېږي. د طالبانو خبرپاڼه زیاتوي: «یاده مېرمن چې څلور ماشومان هم لري د خاوند له لوري له دوامداره رواني او فزیکي ځورونې سره مخ وه، چې د محتسبینو له لوري وژغورل شوه او د یادې مېرمنې خاوند د درملنې په موخه سیمه‌ییز روغتون ته ور وپېژندل شو».

طالبانو د دغه مېرمنې له قوله لیکلي، چې د خاوند د نشه‌یي توکو د ترلاسه کولو لپاره سوالګرۍ ته اړ اېستل کېده. طالبان داسې مهال ښځو ته د حقونو د ورکړې خبره کوي، چې پر افغانستان واکمنې ډلې له تېرو نږدې پنځو کلونو راهیسې د نجونو ښوونځي تړلي او په بېلابېلو پلمو یې د ښځو د کار مخه هم نیولې ده.

د بشري حقونو د نړۍوالو بنسټونو د معلوماتو له مخې؛ افغانستان اوس‌مهال د طالبانو له لوري د افغان ښځو لپاره په یو زندان بدل شوی او د ژوند بنستیز حقونه ترې اخیستل شوي دي.

چهارشنبه د (مرغومي ۱۷مه) په دې لیدنه کې د وريجو واردوونکو سوداګرو د وارداتو په بهیر کې خپلې شته ستونزې او ننګونې شریکې کړې او همدارنګه یې په نږدې ورځو کې د وريجو د وارداتو د زیاتولو لپاره خپل بشپړ چمتووالی هم ښودلی دی. خبرپاڼه وایي، سوداګرو د طالبانو د هرات والي ته ډاډ ورکړی چې که لازمې اسانتیاوې برابرې شي؛ نو کولای شي د بازار اړتیاوې په لا ښه او اغېزمن ډول پوره کړي.

مولانا اسلام‌جار ټینګار کړی، چې د ټولو خوراکي توکو، په ځانګړي ډول د وريجو واردات باید زیات شي؛ څو خلکو ته لازمې اسانتیاوې برابرې شي او پر ښاریانو رامنځته شوی اقتصادي فشار راکم شي. نوموړي زیاته کړه، د هرات سیمه‌ییزه اداره ژمنه ده چې د سوداګرو تر څنګ به ولاړه وي او شته خنډونه به له‌منځه یوسي.

شیخ مولانا اسلام‌جار همدارنګه ډاډ ورکړ، چې سوداګرو ته به اړینې اسانتیاوې برابرې شي او د اسلام‌کلا بندر اړوندو مسوولینو ته یې لارښوونه کړې چې د وريجو او غوړیو وارداتو ته لومړیتوب ورکړي؛ تر څو د خلکو د اساسي اړتیاوو د برابرولو بهیر په منظم، چټک او له ستونزو پرته دوام ومومي.

یاد ګوند د پنجشنبې په ورځ په یوه اعلامیه کې ویلي، طالبان د افغانستان له کانونو، په ځانګړي ډول د تخار او بدخشان له طبیعي زېرمو سره د «جنګي غنیمت» په څېر چلند کوي او د «غلا او نامسلکي کېندنو» له لارې د دغه سیمو چاپېریال ته نه جبرانېدونکی زیان اړوي.

په اعلامیه کې ټینګار شوی، چې د خلکو وژل او له هغوی سره د سپکاوي ډک چلند نه یوازې دا چې کړکېچ او ناوړه پایلو ته د پای ټکی نه‌ږدي؛ بلکې د «طالباني ظلم» او د هغوی د همفکرانو پر وړاندې د لا ډېرې کرکې او مبارزې زمینه لا پسې پیاوړې کوي.

جمعیت اسلامي زیاته کړې، د طالبانو له لوري د طبیعي سرچینو «چور» او د چاپېریال ویجاړول دا څرګندوي چې د یادې ډلې ظلم نور یوازې ټولنیزې، کلتوري او سیاسي برخې نه رانغاړي؛ بلکې اوس د افغانستان طبیعت او چاپېریال هم د دوی له تېري خوندي نه‌دي پاتې.

په وروستیو ورځو کې طالبانو د تخار ولایت د چاه‌اب ولسوالۍ په سمتي سیمه کې هغه ځايي اوسېدونکي وځپل چې د سرو زرو کانونو د خپلسري استخراج پر وړاندې یې اعتراض کړی و. تر دې وړاندې سرچینو ویلي و، چې د لاریونوالو او طالب ځواکونو تر منځ په نښته کې درې تنه ځايي اوسېدونکي او د طالبانو یو غړی وژل شوي دي.

طالبانو دغه نښتې تایید کړې او ویلي یې دي، چې د تخار ولایت د کانونو په تړاو د پېښو د څېړلو لپاره یې یو پلاوی سیمې ته استولی دی. د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزارت ویاند همایون افغان وایي، چې دغه پلاوی د تخار د ځایي چارواکو په مشرۍ د یادې سیمې د کانونو د وضعیت د ارزونې لپاره استول شوی دی.

د سرچینو په وینا؛ د سیمې خلکو د چاپېریال د سختو زیانونو او د شرکتونو له لوري د نامسلکي کېندنو له امله د اوبو د بندېدو په غبرګون کې لاس په اعتراض پورې کړی دی. تر دې وړاندې هم په بدخشان ولایت کې د طالبانو له‌خوا د کانونو پراخه استخراج پر وړاندې ورته ولسي اعتراضونه شوي وو.

د جمعیت اسلامي په اعلامیه کې راغلي، چې طالبان «د کانونو د غلا او نامسلکي استخراج له لارې، سربېره پر دې چې چاپېریال یې ویجاړ کړی، د طبیعي سرچینو د مالکیت او ګټې اخیستنې حق یې هم له اصلي اوسېدونکو اخیستی او د چاپېریال د تخریب او ککړتیا له امله یې په کلیو کې د خلکو د ژوند دوام هم سخت اغېزمن کړی دی».