د سپاه پاسداران هېکرانو د افغانستان ګڼو ادارو ته نفوذ کړی

په هغه خبرپاڼه کې چې یوه کاپي یې د افغانستان د خبریالانو مرکز هم ترلاسه کړې، د ارزګان د امر بالمعروف ادارې مشر، مولوي عبدالحی عمري له سیمه‌ییزو خبریالانو سره په غونډه کې رسنیو ته لارښوونه کړې چې د ژوندیو تصویرونو اخیستلو او خپرولو څخه ډډه وکړي.

نوموړي ویلي: «که څوک له دې امر څخه سرغړونه وکړي، قانون ماتوونکی ګڼل کېږي او قانوني چلند به ورسره وشي».

یوې محلي سرچینې ویلي چې د طالبانو دې تازه محدودیت په ارزګان کې د نورو سیمه‌ییزو رسنیو پر فعالیت هم جدي اغېز کړی، په ځانګړې توګه پر هغو رسنیو چې په ټولنیزو شبکو کې فعالیت کوي.

سرچینه زیاتوي چې د ارزګان د امربالمعروف ادارې سیمه‌ییزو خبریالانو ته هم خبرداری ورکړی چې د ملي او بهرنیو رسنیو لپاره باید نه ژوندي انځورونه واخلي او نه تصویري مرکې ثبت کړي.

ارزګان ۲۴ ولایت شو چې د طالبانو له خوا د دغه ولایت په رسنیو کې د ساکښو پر انځور خپرولو بندیز لګیږي.

له دې وړاندې هم طالبانو په کندهار، تخار، بادغیس، هلمند، ننگرهار، نورستان، فراه، نیمروز، بدخشان، بغلان، جوزجان، زابل، پروان، کندز، بامیان، دایکندي، فاریاب، پنجشیر، لغمان، سرپل، بلخ، هرات او پکتیا کې دا ډول بندیزونه پلي کړي دي.

د افغانستان د خبریالانو مرکز د دې اقدام پر وړاندې خبرداری ورکوي چې طالبان د بیان د ازادۍ او رسنیو د ازاد فعالیت له اصولو سرغړونه کوي او د خلکو لپاره د معلوماتو لاسرسی محدودوي.

دغه بنسټ له طالبانوغوښتي چې دا حکم لغو کړي او رسنیو ته د ازاد فعالیت زمینه برابره کړي، څو خبریالان خپل اساسي حقوق وکاروي.

په دغو مراسمو کې د بشري حقونو فعالانو او په ځانګړې توګه د ښځو د حقونو فعالانو حضور درلود.

د هسپانیا د بهرنیو چارو وزارت په خبرپاڼه کې راغلي چې د بهرنیو چارو وزیر خوزه مانویل البارس ویلي، د دې خونې د نومولو او د یادګاري لوحې د پرانېستې موخه د هغو افغان ښځو او نجونو درناوی دی چې د خپلو بنسټیزو حقونو او ازادیو لپاره مبارزه کوي.

هغه زیاته کړه چې د هسپانیا بهرنۍ تګلاره به د افغان ښځو ملاتړ ته ژمنه پاتې شي او هغوی ته به د خپل غږ د پورته کولو زمینه برابره کړي.

دا په داسې حال کې ده چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې ښځې او نجونې له سختو محدودیتونو سره مخ دي او له خپلو اساسي حقونو، لکه زده‌کړې او کار، څخه بې‌برخې شوې دي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت دا څرګندونې په داسې حال کې دي چې تېره ورځ د پاکستان پوځ افغانستان د «ترهګرو او غیر دولتي وسله‌والو مرکز» وباله.

په دې وروستیو کې د اسلام‌اباد او کابل ترمنځ دوه اړخیزې اړیکې د سرحدي نښتو له امله ترینګلې شوې دي.

پاکستان پرله‌پسې له طالب چارواکو غوښتي چې د وسله والو ډلو د له منځه وړلو لپاره د تایید وړ اقدامات وکړي او اجازه ورنه کړي چې د افغانستان خاوره د ترهګرۍ لپاره وکارول شي، خو طالبانو ویلي، چې پاکستاني طالبان د پاکستان داخلي مساله ده او په افغانستان کې وسله والې ډلې نشته.

د ۲۰۲۵ کال په اکتوبر کې، پاکستان د دواړو هېوادونو ترمنځ د وروستیو کلونو له تر ټولو خونړیو پوځي نښتو وروسته څو مهمې لارې وتړلې، خو وروسته طالبانو هم له دې لارو د سوداګرۍ مسیر بدل کړ او له نورو هېوادونو سره یې سوداګریزې اړیکې پراخې کړې.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند طاهر حسین اندرابي نن پنجشنبه د اونیزې خبري غونډې پر مهال ټینګار وکړ چې پاکستان د افغانستان په کورنیو چارو کې لاسوهنه نه کوي.

هغه وویل: «له افغانستان څخه راټوکېدلې ترهګریزې پېښې د پاکستان لپاره بنسټیزه اندېښنه ده۔ زموږ غوښتنه دا ده چې د افغانستان خاوره باید د پاکستان پر ضد ونه کارول شي.»

خو طالبانو په یوه اعلامیه کې د پاکستان د پوځ څرګندونې بې منطقه وګڼلې او ویې ویل، چې باید خپلو داخلي مسایلو ته ځیر شي.

اندرابي زیاته کړه: «موږ د افغان چارواکو له لوري لیکلي، د تایید وړ او عملي ضمانتونه غواړو. له دې لیکلو ژمنو پرته د ترهګرۍ ستونزه نه شي حل کېدای.»

هغه وویل چې د ترهګرۍ حل به د دواړو هېوادونو ترمنځ د اړیکو د پام وړ ښه کېدو لامل شي. نوموړي زیاته کړه، چې «پاکستان او افغانستان نورې کومې لویې دوه اړخیزې شخړې نه لري».

د افغانستان د پراخ سیمه‌ییز رول په اړه، نوموړي وویل چې «افغانستان دا مهم ظرفیت لري چې د سیمې په کچه په یوه مرکز (هاب) بدل شي.»

د پاکستان پوځ د سې شنبې په ورځ، د مرغومي پر ۱۶مه، ویلي و په افغانستان کې نه ټول‌ګډونه حکومت شته او نه هم ترهګري ختمه شوې. پر دې سربېره د پوځ ویاند د افغانستان د قومونو سلنې هم اعلان کړې، چې د شنونکو په باور، د افغانستان په چارو کې مداخله ګڼل کېدای شي.

مولوي حقاني د چابهار تاریخي او ستراتیژیک موقعیت ته په اشارې ویلي چې «په دغه ښار کې حضور، چې د ایران د سمندري دروازې په توګه د نړیوالو لارو یوه مهمه نقطه ده، د دواړو هېوادونو د سیمه‌ییزې همکارۍ د نوي پړاو نښه ده».

هغه د افغانستان او ایران ترمنځ دده په وینا، ژورې تاریخي، کلتوري او ورورګلویزې اړیکې د ګډو اقتصادي ګټو لپاره مناسب چاپېریال وباله او د چابهار بندر رول یې د سیمه‌ییزې سوداګرۍ د پراختیا او دوامداره پرمختګ په برخه کې بې‌ساری وباله.

طالب سفیر خپلې «ستراتیژیکې تګلارې» ته په اشاره ویلي چې «افغانستان په قاطع ډول د چابهار بندر پراختیا د خپل لومړي ترانزیټي انتخاب په توګه تعقیبوي او اراده لري چې د صادراتي او وارداتي توکو جریان له دې لارې تنظیم کړي، څو چابهار د نورو بندرونو لپاره یوباوري او دوامداره بدیل شي».

د ایرنا د رپوټ له مخې، هغه وویل، چې دا انتخاب یوه ستراتیژیکه پرېکړه ده چې د باور، امنیت او دوه‌ اړخیزو ګټو پر اساس شوې ده.

مولوي حقاني زیاته کړې چې کابل د دوه‌ اړخیزو او څو اړخیزو هوکړو په اډانه کې ژمن دی چې د سوداګرۍ او ترانزیټ چارو د اسانتیا لپاره ګامونه واخلي، لکه وړ تخفیفونه، د ګمرک پروسیجرونو ساده کول او د موټرو د انتظار وخت کمول.

هغه همدارنګه له ایران څخه وغوښتل چې افغان سوداګرو او پانګوالو ته لازمې اسانتیاوې برابرې کړي څو د ګاونډیو هېوادونو او سیمې یوه لویه برخه پانګه د چابهار لور ته راجلب شي.

حقاني د شرکتونو د ثبت اسانتیا، د اداري بروکراسي کمول او د ځمکې د ورکولو پروسې ساده کول د پانګوالو د هڅونې لپاره مهم اقدامات وبلل.

هغه وویل چې دا ګامونه کولی شي پراخ کاري فرصتونه وټوکوي او ثبات، امنیت او ګډ اقتصادي پرمختګ پیاوړي کړي.

د طالبانو سفیر په چابهار کې له افغان سوداګرو وغوښتل چې یوازې د وارداتو په برخې پورې محدود نه شي، بلکې د تولید او پانګونې پر لور حرکت وکړي، لکه د تولیدي فابریکو جوړول، د شرکتونو مونتاژ او کڅوړبندي او پر صادراتو په تمرکز سره د لوژستیک او ترانزیټي شرکتونو جوړولو ته مخه وکړي.

د طالبانو یاد سفیر چابهار د ملتونو، کلتورونو او اقتصادونو د اړیکو د یوهپله په توګه بللی او ویلي یې دي، چې دوی چمتو دي له ایران او نورو سیمه‌ییزو شریکانو سره په ګډه د دې ستراتیژیکې همکارۍ د پرمختګ لپاره خپلې ټولې هڅې وکړي.

له سفارت څخه په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې دا مرستې د افغانستان لپاره د ۲۰۲۵–۲۰۲۶ کلونو د بیړني او خوراکي خوندیتوب د پروژې په چوکاټ کې شوې دي.

د سفارت په وینا، دغه مرستې د هغو کورنیو لپاره ځانګړې شوې وې چې له اقتصادي ستونزو او د خوړو له کمښت سره مخ دي.

د سعودي عربستان د سفارت په وینا، د ملک سلمان د مرستو مرکز به له اړمنو افغانانو سره د بشري مرستو لړۍ ته دوام ورکړي او هڅه به کوي چې د خوړو خوندیتوب او بیړنیو اړتیاوو ته ځواب ووايي.