رویټرز: د ژمي سړې هوا او د مرستو کمېدو په افغانستان کې د لوږې کړکېچ لاډېر کړی

لاوروف د سې‌شنبې په ورځ له خبریالانو سره د خبرو پر مهال، چې د استعمار او ګرینلنډ اړوند مسایلو ته یې اشاره کوله، وویل: «زما په اند، بریتانیا باید یوازې بریتانیا وبلل شي، ځکه ‘لویه بریتانیا’ په نړۍ کې یوازینی مثال دی چې یو هېواد ځان پخپله ‘لوی’ بولي».

هغه زیاته کړه چې په تاریخ کې د داسې نوم بل مثال د معمر قذافي تر مشرۍ لاندې «د لویې سوسیالیستي ولسي لیبیا عربي جمهوریت» و، خو دا نظام نور نشته.

په روسي ژبه کې د «بریتانیا متحده پادشاهۍ او شمالي ایرلنډ» رسمي نوم د «وېلیکو بریتانیا» په نوم یادیږي، چې مانا یې «لویه بریتانیا» ده.

دا څرګندونې په داسې حال کې دي چې د ټرمپ حکومت هڅه کوي له مسکو سره اړیکې بیا تنظیم کړي او د روسیې او اوکراین ترمنځ د سولې د منځګړیتوب رول ولوبوي، خو په ورته وخت کې روسیې بریتانیا ته د خپل «لومړي درجه دښمن» نوم ور کړی دی.

یاد وزارت د سې شنبې په ورځ د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي چې دا اقدام یې د تاریخي او لرغونو سیمو د ثبت بهیر په دوام کې کړی دی.

د یاد ریاست مسوولینو ویلي، د قمبرعلي بابا زیارت د جلال‌اباد ښار د بلند غر بازار ترڅنګ موقعیت لري او د شاه برهان اغا زیارت د ښار اړوند په اتمه ناحیه کې موقعیت لري.

دواړه زیارتونه شاوخوا ۴۰۰ کلنه تاریخي مخینه لري.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت ټینګار کړی چې د دغو تاریخي ابداتو د لا ښې ساتنې، خوندیتوب او پېژندنې په موخه به لازمې کړنې ترسره شي، څو دا تاریخي میراثونه راتلونکو نسلونو ته خوندي پاتې شي.

په افغانستان کې د روسیې د سوداګریز مرکز مشر رستم حبب الله ویلي چې دا ډول سړک نه یوازې د ښاري ادرس له اړخه مهم دی، بلکې د بهرنیو اړیکو یو پیغام هم دی.

هغه د جنورۍ له۱۲ مې نېټې د نوم بدلولو لپاره د رایو یوه پروسه پیل کړې، چې دده په وینا، تر اوسه شاوخوا ۳۰۰۰ رایې ورکړل شوې دي. د نوموړي په وینا، په زړه پورې خبره دا ده چې د مخالفینو شمېر له ملاتړ کوونکو زیات دی.

نوموړي دا نه دي ویلي، چې دوی دا پروسه له طالبانو سره په همغږۍ پیل کړې او که په خپل سر دا چاره کوي.

نوموړي د روسیې بیزنس انلاین ته ویلي، چې ددې پروسې په راتلونکي پړاو کې پلان شوې چې غوښتنه کابل ښاروالۍ ته وړاندې شي.

حبیب الله ویلي چې دا نظر د افغانستان د نویو چارواکو له سخت ملاتړ سره مخ دی، ځکه دوی غواړي د تاتارستان د مشر هڅې وستایي او د هغه شخصي لاسته راوړنې ونمانځي.

نوموړي په خپله مرکه کې ویلي چې د کابل نوی حکومت د تاتارستان د رییس رستم منیخانوف درناوی کوي، ځکه دوی ورسره په منظم ډول په تماس کې دي او د مختلفو سازمانونو او کنفرانسونو لپاره دغه جمهوریت ته سفر کوي.

نوموړی وايي، د طالب چارواکو موخه دا ده چې د منیخانوف نوم د تل لپاره پاتې شي، څو نور د سیمې مشران هم هغه وګوري او له هغه پیروي وکړي.

هغه یادونه کړې چې وړاندیز د طالب چارواکو له لوري مطرح شوی او دا موضوع لږ تر لږه دوه کاله تر بحث لاندې ده.

حبیب الله څرګنده کړې چې د طالبانو ادارې د منینخانوف د درناوي له امله دا وړاندیز کړی، ځکه هغه د روسیې له لوري له اسلامي هېوادونو سره د اړیکو په پراختیا کې فعاله ونډه لري.

په افغانستان کې د روسيې سوداګریز مرکز د ۲۰۲۳ کال د جولای میاشتې پر۱۶مه پرانیستل شوی. یاد مرکز د سوداګرۍ او اقتصادي اړیکو پراختیا ته ځانګړی شوی، خو د بشري مرستو فعالیتونه هم کوي.

د طالبانو د عدلیې وزیر عبدالحکیم شرعي ددوشنبې په ورځ، په کابل کې د عبدالله بن مسعود جامعې د افتا او قضاء د تخصص د فارغانو په مراسمو کې ویلي، چې په تېرو دوو لسیزو کې د افغانانو د قربانۍ موخه د شرعي او اسلامي نظام رامنځته کول وو او اوس باید د مسلک او نظام سپېڅلتیا وساتل شي.

هغه ټولو طالبانو ته یادونه وکړه چې د نظام د ساتنې لپاره باید هر ډول قرباني ورکړل شي.

هغه همدارنګه وویل چې د طالبانو اسلامي نظام اوس په ټوله نړۍ کې بېلګه نه لري، اقتصاد یې دده په وینا، ورځ تر بلې ښه کېږي او پراختیايي چارې په ټول هېواد کې روانې دي.

نوموړي له فارغانو وغوښتل چې د خپلو کړنو او چلندونو په برخه کې احتیاط وکړي، ځکه د یوه عالم یا مسوول ناسم عمل نه یوازې د هغه خپل حیثیت، بلکې د مدرسې، جومات او دده په وینا، د نظام حیثیت ته هم زیان رسوي.

په مراسمو کې د طالبانو د لوړو زده کړو او د امر بالمعروف او نهی عن المنکر وزیرانو، د کابل د علماوو د شورا رییس او د جامعې مسوولینو هم د علم او عمل پر ارزښت خبرې وکړې او له فارغانو یې وغوښتل چې له خپلې پوهې څخه د افغانستان د پرمختګ، ودې او د راتلونکو نسلونو د تعلیم لپاره ګټه واخلي.

د جرمني شپیګل ورځپاڼه وايي، چې په سلګونو افغانانو ته د ورتګ اجازه نه ده ورکړل شوې.

د جرمني د فدرالي حکومت په پارلماني ځوابونو کې ویل شوي چې د ۲۰۲۵ کال له مې میاشتې راپه دې خوا ۷۸۸ افغانان جرمني ته راغلي او شاوخوا ۴۱۰ نور لا د ورتګ په پروسه کې دي.

د امنیتي څیړنو لپاره شخصي مرکې تر ډېره بشپړې شوې دي.

په دې ترڅ کې، حکومت د افغانستان لپاره د ورتګ پروګرامونه موقتي ودرول او څو سوه افغانانو د پاکستان له لارې جرمني ته د ورتګ اجازه ترلاسه کړه، خو هغوی باید امنیتي ارزونې تېرې کړې وای. په ورته وخت کې، د سلګونه افغانانو د ورتګ اجازه رد شوې ده.

د جرمني د لیفتس پارلماني ډلې د مهاجرت ویاندې کلارا بونګر د حکومت دغه پریکړه وغندله او ویې ویل: «دا چې فدرالي حکومت د هغو افغانانو نیمایي، چې جرمني ته د راتګ وعده ورسره شوې وه، یوازې پرېږدي، بې مسوولیتي، بې شرمي او په انساني لحاظ نه منونکی عمل دی».

دا په داسې حال کې ده، چې وړمه شپه په کابل کې طالبانو په یوه مېلمستون کې هغه کورنۍ پلټلې، چې له پاکستان نه بېرته راستې شوې دي او جرمني ته یې د تګ فرصت نه دی موندلی. ددغو کورنیو لګښتونه د جرمني اړوند ادارې ور کوي.