شاه محمود میاخېل: پاکستان په افغانستان کې ملکي وګړي وژلي، دا تهاجم دی نه د ځان‌دفاع

اصف دراني په ایکس پوسټ کې ویلي چې د تحریک طالبان پاکستان فعالیتونه د افغانستان د واکمنو طالبان تر واکمنۍ لاندې پراخ شوي، خو د هغه په وینا، کابل د TTP او اسلامي دولت خراسان شتون ردوي، په داسې حال کې چې د د ملګرو ملتونو امنیت شورا راپورونه دا دریځ ردوي. هغه ټینګار کړی چې دا ډول انکار یوازې د دواړو هېوادونو ترمنځ بې‌باوري ژوره کړې ده.

نوموړي زیاته کړې چې له کابل سره د پاکستان پرله‌پسې رسمي یادښتونه او تماسونه کوم ښکاره اصلاحاتي اقدام ته نه دي رسېدلي، او دا دوامداره بې‌عملې توب دا انګېرنه پیاوړې کوي چې د طالبانو حکومت د TTP له پاکستان ضد اجنډا سره همغږی دی.

اصف دراني همدارنګه ویلي، پر ډيورنډ کرښه په پاکستاني پوستو وروستي بریدونه هغه پخلاینېزې هڅې هم زیانمنې کړې چې د دوستو هېوادونو په منځګړیتوب روانې وې، او خبرداری یې ورکړی چې تاوتریخوالی د هېڅ لوري په ګټه نه دی.

هغه په خپل پوسټ کې دا هم ویلي چې د طالبانو او هند ترمنځ د اړیکو پراخېدل د پاکستان لپاره نوې ستراتېژیکې اندېښنې زېږوي، په ځانګړي ډول د هغو پخوانیو تورونو په رڼا کې چې ګواکې هند د پاکستان پر ضد د دښمنه ډلو لکه TTP او بلوچ لبریشن آرمي ملاتړ کوي.

د افغانستان لپاره د پاکستان پخواني ځانګړي استازي په پای کې ټینګار کړی: «تر هغو چې کابل د پاکستان ضد وسله‌والو پر وړاندې له انکار څخه تایید وړ عملي اقدام ته ولاړ نه شي، اړیکې به مخ پر خرابېدو روانې وي. خبرې اترې اړینې دي، خو دا خبرې باید پر حقایقو ولاړې وي، نه پر روایتونو.»

دې وزارت په يوه اعلاميه کې خبرداری ورکړی چې د پاکستان او طالبانو ترمنځ د پوځي نښتو زياتوالی کولی شي د سيمې وضعيت نور هم خراب کړي.

متحده عربي اماراتو ويلي چې د پاکستان او طالبانو ترمنځ د بيا پوځي نښتو په اړه اندېښنه لري او له دواړو لورو يې د زغم او حوصلې غوښتنه کړې ده.

همداراز، اماراتو د دواړو خواوو ترمنځ د خبرو اترو او سولې د هڅو څخه خپل ملاتړ اعلان کړی دی.

د اروپايي ټولنې شورا د شنبې په ورځ په خپره کړې اعلامیه کې له پاکستان او طالبانو څخه وغوښتل چې ژر تر ژره خبرو اترو ته مخه کړي او د نړیوالو قوانینو، په ځانګړي ډول د بشري وضعیت په برخه کې، درناوی وکړي.

په اعلامیه کې ټینګار شوی چې د ملکي وګړو او ملکي بنسټونو ساتنه باید حتمي وبلل شي او «ټول عملي احتیاطي تدابیر باید ونیول شي، څو ملکي وګړو ته د لا ډېر زیان مخه ونیول شي».

اروپايي شورا همدارنګه ویلي چې د افغانستان د واکمنو طالبان باید د هغو ټولو ترهګرو ډلو پر وړاندې «اغېزمن ګامونه» پورته کړي چې د افغانستان دننه یا له دې هېواده بهر فعالیت کوي.

د مسلمانو علماوو د نړۍوالې ټولنې مشر ډاکټر علي محي‌الدین قره داغي د یوې اعلامیې په خپرولو سره د افغانستان او پاکستان ترمنخ روان تاوتریخوالی د اندېښنې وړ بللی او د جګړې د سملاسي درېدو غوښتنه یې کړې ده.

د قره داغي له لوري خپره شوې اعلامیه کې راغلي: «دا د روژې میاشت ده، د قران او رحمت میاشت ده، نو څنګه په‌کې د وینې تویولو دروازې خلاصېږي؟ د افغانانو او پاکستان ترمنځ اسلام، قبله، تاریخ او برخلیک ګډ دی، ستاسو ترمنځ وینه تویول د ټولو لپاره تاوان دی».

نوموړي پر دواړو لوریو غږ کړی، چې د جګړې پر ځای د خبرو اترو دروازې پرانیزي او د وینې تویولو مخنیوي وکړي.

همدارنګه د امریکا د بهرنیو چارو وزیر اعلان وکړ، چې واشنګټن د ایران حکومت د «ناوړه او ناعادلانه نیونو د دولتي ملاتړي» په توګه نومولی دی.

د امریکا ولسمشر د جمعې په ورځ د (کب ۷مه) ټکساس ته د خپل سفر پر مهال وویل، چې له ایران سره د خبرو بهیر ورته د قناعت وړ نه دی او ټینګار یې وکړ، چې تهران باید په ښکاره توګه اعلان وکړي چې د اټومي وسلې د تر لاسه کولو هڅه به نه کوي.

د ټرمپ په خبره، ایران چمتو نه دی چې «په کافي اندازه مخکې ولاړ شي» او لا هم د «یوه اندازه بډایه کولو» پر ترسره کولو ټینګار کوي، هغه موضوع چې نوموړي د منلو وړ ونه بلله. هغه زیاته کړه: «هېڅ بډایه کول نه منم، حتی ۲۰ سلنه هم نه او نه هم ۳۰ سلنه». د امریکا ولسمشر وایي، چې ایران د تېلو پراخې زېرمې لري او له همدې امله د یورانیمو بډایه کولو ته اړتیا نه لري.

ټرمپ د دواړو هېوادونو تر منځ د څلورو لسیزو ترینګلتیاوو ته په اشارې سره وویل: «موږ له دوی سره ۴۷ کاله سر و کار لرو» او ټینګار یې وکړ چې د ایران اسلامي جمهوریت په دې موده کې امریکايي ځواکونو ته زیان رسولی او د متحده ایالاتو ګټې یې په نښه کړې دي. هغه څرګنده کړه، چې واشنګټن به اجازه ورنه‌کړي چې دا حالت همداسې دوام ومومي.

د امریکا ولسمشر یو ځل بیا هغه اټومي تړون چې د بارک اوباما د واکمنۍ پر مهال شوی و، «یو له تر ټولو ناپوهانه تړونونو څخه» وباله او ویې ویل، که دا تړون نه وای لغوه شوی، ایران به اوس اټومي وسلو ته رسېدلی وای. هغه زیاته کړه، چې که دا تړون لغوه شوی هم نه وای، د هغه موده تر اوسه پای ته رسېدلې وه.

ټرمپ د دې پوښتنې په ځواب کې چې که پر ایران برید وشي او د تېلو بیې لوړې شي، ایا اندېښنه لري که نه، وویل چې د اقتصادي پایلو په اړه اندېښمن نه دی او زیاته یې کړه: «زه د خلکو د ژوند په اړه اندېښمن یم. زه د دې هېواد د اوږدمهاله سلامتۍ په اړه اندېښنه لرم».

د ټرمپ څرګندونې په داسې حال کې کېږي، چې اعلان شوی د ایران د اټومي پروګرام په اړه تخنیکي خبرې به روانې وي او په ورته وخت کې د تهران پر وړاندې د احتمالي پوځي لارو چارو په اړه اټکلونه زیات شوي دي.

همدارنګه د اټومي انرژۍ نړۍوال سازمان د کب په اتمه په یوه محرم راپور کې خپلو غړو ته ویلي چې د ایران اسلامي جمهوریت د لوړې کچې بډاینې لرونکي یورانیمو یوه اندازه زېرمه د اصفهان د اټومي تاسیساتو په یوه ځمکتلي کې ساتي.