د افغانستان انټرنشنل - پښتو خبریاله
د یو شمېر افغان پناه غوښتونکو خپلوانو افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي، چې د ترکیې او ایران ترمنځ پر پوله د ترکیې پولیسو له خوا یو شمېر افغان ځوانان سخت شکنجه شوي، یو شمېر وژل شوي او ځیني ټپیان شوي هم دي.
پر قاچاقي لارو تلونکو کډوالو خپلوانو د انځورونو او ویډیوګانو په لېږلو سره ادعا کړې، چې نږدې ۲۴ افغان ځوانانو چې غوښتل یې ترکیې ته واوړي، د ترکیې سرحدي ځواکونو له خوا نیول شوي او تر نیول کېدو وروسته سخت شکنجې شوي دي. د دوی په وینا، د همدې شکنجې له امله څلور ځوانان وژل شوي او شاوخوا شل نور ټپیان دي، چې د ډېریو ټپیانو پښې ماتې شوې دي.
دوی زیاتوي، چې د وژل شویو جسدونه د ایران د ارومیه ښار سړو خونو ته انتقال شوي او ټپیان لا هم د پولې په اړوندو ځایونو کې په سختو شرایطو کې ساتل کېږي.
د دغو پناه غوښتونکو خپلوان له نړیوالو بنسټونو، په ځانګړي ډول د ملګرو ملتونو او د بشري حقونو له ادارو غواړي چې دې پېښې ته جدي پاملرنه وکړي او د انسان د کرامت د خوندیتوب لپاره لازم اقدامات وکړي. دوی ټینګار کوي، که څه هم دغه ځوانان په غیرقانوني لارو سفر کړی، خو دا د دې معنا نه لري چې له داسې چلند او برخلیک سره مخ شي.
همدارنګه دوی له نورو افغان ځوانانو غواړي چې د انساني قاچاقبرانو فریب ونه خوري او خپل ژوند له خطر سره مخ نه کړي.
واک ته طالبانو له رسېدو وروسته، میلیونونه افغانان د ناامنۍ، بېکارۍ او اقتصادي ستونزو له امله د هېواد پرېښودو ته اړ شول. ډېری دغه کسان لومړی ایران ته او بیا د ترکیې له لارې اروپا ته د رسېدو هڅه کوي. دا لار، چې د غیرقانوني کډوالۍ له خطرناکو لارو څخه شمېرل کېږي، د قاچاقبرانو تر کنټرول لاندې وي او پناه غوښتونکي په کې له جدي خطرونو سره مخ کېږي.
ایران، چې د میلیونونو افغان کډوالو کوربه دی، په وروستیو کلونو کې د اقتصادي فشارونو او کورنیو محدودیتونو له امله د افغانانو پر وړاندې خپلې پالیسۍ سختې کړې دي. د پراخو نیونو، جبري ایستلو او محدودیتونو راپورونه ډېر شوي دي. له بلې خوا، ترکیه چې د اروپا پر لور د تګ مهمه دروازه ګڼل کېږي، هڅه کوي د ناقانونه کډوالۍ مخه ونیسي. له همدې امله، د ایران-ترکیې پر پوله امنیتي تدابیر سخت شوي او د سرحدي ځواکونو له خوا د نیولو او بېرته شړلو پېښې زیاتې شوې دي.
د بشري حقونو بنسټونه، لکه بشري حقونو د څار سازمان او د بښنې نړیوال سازمان، په خپلو راپورونو کې په وار وار یادونه کړې چې افغان پناه غوښتونکي په دې مسیر کې له تاوتریخوالي، وهل ټکولو، غیر انساني چلند او جبري بېرته ستنولو سره مخ کېږي. ځینې راپورونه دا هم ښيي چې پناه غوښتونکي پرته له قانوني پروسې بېرته ایران ته شړل کېږي، چې دا کار د نړیوالو قوانینو خلاف بلل کېږي.
