یوې پخوانۍ پوځي د طالبانو د مشر نیولو حکم د یو کال پوره کېدو په غبرګون ویلي، چې له دغه حکم سره، سره ملاهبت الله ولې په کندهار کې په ازاده توګه فرمان صادروي. هغه وایي، د طالبانو د ظلمونو له کبله زرګونه پخواني پوځیان په جلاوطنۍ کې له کړاوه ډک وضعیت سره مخ دي.
د طالبانو د ریاستالوزرا اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو له عالي کمېشنر سره د افغان کډوالو وضعیت، راستنېدونکو ته د بشري او پراختیایي مرستو او راتلونکو همکاریو په اړه خبرې کړې دي. برادر د ملګرو ملتونو د پراختیایي مرستو زیاتولو غوښتنه کړې ده.
د طالبانو د یادې ادارې د خبرپاڼې له مخې، په دې لیدنه کې برادر له افغان کډوالو سره د بشري مرستو له امله له ملګرو ملتونو او نړیوالو بنسټونو ستاینه کړې او ویلي یې دي چې نړیوال بنسټونه دې خپلې مرستې تر ډېره پراختیایي برخو ته ځانګړې کړي.
هغه زیاته کړه چې دا مرستې به راستنېدونکو کډوالو او کورنیو بېځایه شوو کسانو ته د سرپناه، ښوونځیو، برېښنا، د څښاک پاکو اوبو، کاري فرصتونو او نورو بنسټیزو خدمتونو د برابرولو زمینه برابره کړي.
د خبرپاڼې له مخې، بهرام صالح په پراختیایي برخو کې د طالبانو دادارې د هڅو ستاینه کړې او ډاډ یې ورکړی چې افغانستان ته د نړیوالې ټولنې د لا ډېرو مرستو د جلب لپاره به اړینې هڅې وکړي، څو د خلکو د ژوند د شرایطو د ښه کېدو زمینه برابره شي.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویلي چې د لومړي ځل لپاره یې د جنايي تخنیک ریاست د بیولوژیکي لابراتوار د ډياېناې د چټکې پېژندنې سیستم فعال کړی دی. یاد وزارت ویلي، چې د دغه سیستم په فعاله کېدو سره به د مجرمانو موندل اسانه شي.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویاند عبدالمتین قانع ویلي، چې د ډيایناې د چټکې پېژندنې سیستم تر فعاله کېدو وروسته ګټې اخیستنې ته سپارل شوی دی.
د طالبانو د چارو ادارې رییس نورالحق انور په دې اړه جوړو شویو مراسمو کې ویلي، چې د یاد سیستم په فعاله کېدو سره به د ناامنیو اوجرمونو کچه راټیټه شي.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت چارواکو د معلوماتو له مخې، د (DNA) د چټکې پېژندنې سیستم د جرمونو په کشف کې د دقت لوړولو، د مجرمینو په پېژندنه، د بېګناه کسسانو په ملاتړ او عدلي او قضايي مراجعو ته د علمي او باوري شواهدو په وړاندې کولو کې مرستندوی تمامیږي.
د وزارت په وینا، دا به د هېواد د تخنیکي ظرفیتونو د پیاوړتییا او د عدالت د تامین بهیر پیاوړی کړي.
په قزاقستان کې د طالبانو شارژدافیر د سیکا کنفرانس له سرمنشي کایرات ساریبای سره لیدلي او په یاد کنفرانس کې یې د افغانستان پر دایمي غړیتوب، د کنفرانس په غونډو کې د فعال ګډون او په اسیا او سیمه کې د افغانستان د رول په تړاو ورسره خبرې کړې دي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د معلوماتو له مخې، په دې لیدنه کې د طالبانو سفیر مفتي عبدالرحمان د سیکا کنفرانس له سرمنشي کایرات ساریبای سره د نشه یي توکو د کښت پر وړاندې د مبارزې په موخه افغان بزګرانو ته د بدیلو تخمونو او کیمیاوي سرو د برابرولو او همدارنګه د دولتي کارکوونکو لپاره د لنډمهالو روزنیزو پروګرامونو د جوړولو په اړه هم غږیدلی دي.
افغانستان له ۲۰۱۵ کال راهیسې د سیکا (په اسیا کې د متقابل باور جوړونې اقداماتو کنفرانس) غړی دی، خو د ۲۰۲۱ کال په اګست کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته د افغانستان استازیتوب او په دې ډول سیمه ییزو غونډو کې د ګډون څرنګوالی ناڅرګند دی.
طالبان هڅه کوي له سیمه ییزو سازمانونو سره خپلې اړیکې پراخې او د افغانستان د ګډون او دایمي غړیتوب په اړه ملاتړ ترلاسه کړي.
ډونالډ ټرمپ د امریکا او ایران ترمنځ د اوربند په اړه ویلي، د هغه په اند دغه اوربند پای ته رسېدلی او نور له تهران سره د تعامل لېوالتیا نهلري.
هغه په انقره کې د خبریالانو د يوې پوښتنې په ځواب کې وویل: «دا یوه ډېره په زړه پورې پوښتنه ده. زما په اند اوربند پای ته رسېدلی. زه نور نه غواړم له دوی سره کار وکړم».
د امریکا ولسمشر زیاته کړه، چې له خپلو امریکايي مذاکره کوونکو سره به خبرې وکړي؛ خو ټینګار یې وکړ: «هغوی غواړي خبرې اترې وکړي؛ خو زما په اند له هغوی سره د تعامل دوام یوازې د وخت ضایع کول دي».
امریکا او ایران (د غبرګولي ۲۷مه) یو تفاهملیک لاسلیک کړی و، چې له مخې یې د دواړه هېوادونو ترمنځ پوځي نښتې ودرېدې او دواړه خواوو ژمنه کړې وه چې د ۶۰ ورځو په موده کې به د یوې وروستۍ او تلپاتې سولې د هوکړې لپاره مذاکرات وکړي.
د امریکا ځواب د ایران د بریدونو پرتله ۲۰ برابره سخت و
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ناټو له سرمنشي مارک روټه سره د غونډې په څنډه کې د چهارشنبې په سهار د ایران پر ځینو موخو د امریکا د بریدونو په اړه وویل، امریکايي ځواکونو پر ایران «ډېر سخت برید» کړی چې د هغه په وینا «۲۰ برابره سخت» و.
ټرمپ وویل، د ایران حکومت پر بېړیو د توغندیزو بریدونو لړۍ پیل کړه او امریکا هم په ځواب کې برید وکړ. هغه زیاته کړه: «هر ځل چې هغوی برید وکړي، موږ به ځواب ورکړو».
د امریکا ولسمشر د ایران د حکومت چارواکي «ډېر خطرناک» او «ناروغ» وبلل او ویې ویل، چې د ایران چارواکي له کلونو راهیسې نوموړی د خپلو هدفونو په نوملړ کې شامل کړی دی.
د امریکا مرکزي قوماندانۍ (سینټکام) ویلي، چې د هرمز له تنګي څخه پر تېرېدونکو سوداګریزو بېړیو د ایران د وروستیو بریدونو په غبرګون کې یې د بریدونو نوې لړۍ پیل کړې ده. سینټکام زیاته کړې، چې د دغه عملیاتو پرمهال یې له ۸۰ ډېرې موخې د کره لارښوونې لرونکو مهماتو په وسیله په نښه کړي دي.
بل لور ته سپاه پاسداران اعلان کړی، د امریکا د بریدونو په ځواب کې یې د دغه هېواد ۸۵ پوځي مرکزونه چې پهکې د سلمان بندر، په بحرین کې د امریکا د پنځمې سمندري بېړۍ مرکز او په کوېټ کې د علي السالم هوايي اډه هم شامل دي، په توغندیزو او بېپیلوټه الوتکو کې په نښه کړي دي.
د ناټو سرمنشي مارک روټه د ایران پر پوځي مرکزونو د امریکا د وروستیو بریدونو ملاتړ کړی او هغه یې «اړین» بللي. نوموړي د ترکیې په پلازمېنه انقره کې د ناټو د مشرانو غونډې په څنډه کې وویل: «کله چې ایران په عملي ډول له اوربند سرغړونه کوي؛ اړینه ده چې امریکا په قاطع ډول غبرګون وښيي».
دغه څرګندونې داسې مهال کېږي، چې د هرمز تنګي وضعیت د ناټو د مشرانو د غونډې له مهمو بحثونو څخه دی. د راپور له مخې؛ په تېرو ۴۸ ساعتونو کې د ایران له لوري په هرمز تنګي کې پر درېیو سوداګریزو بېړیو له بریدونو وروسته په سیمه کې تاوتریخوالی یو ځل بیا زیات شوی دی.
د امریکا مرکزي قوماندانۍ (سینټکام) د چهارشنبې په سهار د دغه بریدونو په ځواب کې د ایران دننه پر څه باندې ۸۰ موخو بریدونه کړي دي. بل لور ته سپاه پاسداران ویلي، د امریکا د بریدونو په غبرګون کې یې د امریکا ۸۵ پوځي موخې چې پهکې د سلمان بندر، په بحرین کې د امریکا د پنځم سمندري ځواک مرکز او په کوېټ کې د علي السالم هوايي اډه هم شامله ده د توغندیزو او بېپیلوټه الوتکو په برېدونو کې په نښه شوې دي.
د سياېناېن شبکې د یوې باخبره سرچینې په حواله راپور ورکړی، چې د سیمې ځینې متحد هېوادونه تهران او واشنګټن ته پیغامونه استوي؛ څو د جګړې د پراخېدو مخه ونیسي او اوربند وساتل شي.
که څه هم تهران او واشنګټن (د غبرګولي ۲۵مه) د جګړې د پای ته رسولو لپاره یوې هوکړې ته رسېدلي وو؛ خو د سیمې په اوبو کې کړکېچونه لاهم دوام لري. د امریکا د خزانې وزارت پرون د هرمز په تنګي کې د ایران د وروستیو بریدونو په غبرګون کې د ایران د تېلو د خرڅلاو لنډمهاله جواز لغوه کړ او د پخوانیو معاملو د پای ته رسولو لپاره یې ۱۰ ورځنی وخت وټاکه.
امریکا تر دې مخکې د ۶۰ ورځني معافیت په اعلانولو سره د ایران د تېلو او کیمیاوي محصولاتو صادرات د زمري تر ۳۰مې له بندیزونو مستثنا کړي وو. وال سټریټ ژورنال تر دې مخکې لیکلي و، چې د تېلو نړۍوال بازار چټک بېرته عادي کېدل، د خلیجي هېوادونو له لوري د تېلو د عرضې زیاتوالی او د نړۍ د تېلو د زېرمو تدریجي بیارغونه ښايي د ایران هغه وړتیا کمه کړي چې له امریکا سره په مذاکراتو کې د فشار د وسیلې په توګه د هرمز له تنګي څخه ګټه واخلي.
د ناټو د یووالي د ساتلو هڅې
د ایران پر وړاندي د امریکا او اسراییل پوځي عملیات د واشنګټن او د ناټو اروپایي متحدانو ترمنځ د اختلاف له مهمو موضوعاتو څخه ګرځېدلي دي. د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په وروستیو میاشتو کې څو ځله د ناټو غړي هېوادونه تورن کړي، چې د ایران پر وړاندي جګړه کې یې له امریکا کافي ملاتړ نهدی کړی.
هغه ان خبرداری ورکړی، چې واشنګټن ښايي له ناټو ووځي او یا هم د دغه پوځي ټلوالې د ګډې دفاع ژمنو ته نور ژمن پاتې نهشي. ټرمپ پرون د ترکیې په پلازمېنه انقره کې د ناټو د مشرانو غونډې په لومړۍ ورځ یو ځل بیا پر اروپایي هېوادونو نیوکه وکړه او ویې ویل، د ایران په جګړه کې له امریکا سره د ناټو همکاري «د متحدانو د وفادارۍ د کچې د ارزونې ازموینه» ده.
رویټرز خبري اژانس راپور ورکړی، چې اروپایي مشران په انقره کې هڅه کوي ډونالډ ټرمپ وهڅوي؛ څو یو ځل بیا ناټو ته د امریکا پر ژمنتیا ټینګار وکړي. د ناټو سرمنشي مارک روټه د دغه اختلافونو په اړه وویل، د یادې ټلوالې په وړاندې د واشنګټن د «بشپړې ژمنتیا» په اړه هېڅ شک نهشته او ناټو د امریکا امنیت هم تضمینوي.
هغه زیاته کړه: «په ورته وخت کې تمه کېږي، چې اروپایي هېوادونه او کاناډا خپل دفاعي لګښتونه د امریکا له کچې سره برابر کړي او زما په اند دا یوه بشپړه عادلانه غوښتنه ده». روټه همدارنګه د ناټو د غړو هېوادونو د دفاعي بودجې زیاتوالی د ډونالډ ټرمپ لپاره «بریا» او د کرملین ماڼۍ لپاره «ماته» وبلله.