د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنري (یونسیار) وايي، افغانستان کې کورني بېځایه شوي او راستانې شوې کورنۍ همهاله له لوږې، طبیعي پېښو او ګڼو نورو ناورینونو سره مخ دي او بېړنیو بشري مرستو ته اړتیا لري.
یادې ادارې په خپل یو تازه راپور کې ویلي، چې د افغان کورنیو وضعیت د اندېښنې وړ دی او له دوی سره د مرستې لپاره د نړیوالې ټولنې ملاتړ ته اړتیا ده.
د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنري وايي، افغانستان ته راستنې شوې کورنۍ له لوږې، سېلابونو، زلزلو او نورو طبعي ستونزو سره هم مخ دي. د یادې ادارې په وینا، سر بېره پر دغو ستونزو دغه کورنۍ له رواني فشارونو او تبعیض سره هم مخ دي او ښځې او نجونې د طالبانو د سخت دریځیو له امله له محدودیتونو زوریږي.
راپور زیاتوي چې ځینې راستنېدونکي د نیول کېدو، بندي کېدو او له خپلو کورنیو څخه د جلا کېدو له امله رواني زیانونه لیدلي دي.
د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنري ټینګار کړی، چې د دغو کورنیو د ستونزو د کمولو لپاره باید له هغوی سره مرستې په دوامړاره توګه ترسره شي.
دا په داسې حال کې ده، چې له ګاونډیو هېوادونو څخه د افغان کډوالو د راستنېدو لړۍ لا هم روانه ده او دې چارې په افغانستان کې د بشري مرستو اړتیا نوره هم زیاته کړې ده. د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون د معلوماتو له مخې تېره ورځ هم له ایران او پاکستان نه ۹۵۵ کډوال، افغانستان ته جبري راستانه شوي دي.
د کډوالو عالي کمشنرۍ د وروستي راپور له مخې، د ۲۰۲۶کال له جنورۍ څخه د سپټمبر تر پایه ۱،۲۹ مېلیونه افغان کډوال بېرته افغانستان ته ستانه شوي چې له دې ډلې یوازې۵۶۷زره او ۴۳۹ کسانو ته مرستې برابرې شوې دي.
د بېځایه شویو نړیوال سازمان افغانستان ته د یو شمېر افغانانو د جبري ستنولو په اړه له طالبانو سره د فرانسې د تخنیکي خبرو اترو په تړاو اندېښنه څرګنده کړې او ویلي یې دي چې د کډوالو شړل باید د عدالت بدیل نه شي.
دغه سازمان ویلي، راپورونه ښيي چې فرانسې له طالب چارواکو سره د هغو افغانانو د مستقیمې شړنې د اسانتیا لپاره «تخنیکي» خبرې پیل کړې دي چې امنیتي ګواښونه بلل کېږي یا په فرانسه کې د قانوني اقامت اسناد نه لري.
د بېځایه شویو نړیوال سازمان ټینګار کړی چې فرانسه د عامه امنیت د ساتنې او د جدي جرمونو د عاملانو د محاکمه کولو حق او مسوولیت لري، خو د کډوالو شړل باید د عدالت بدیل نه شي او د هغو کسانو بېرته ستنول توجیه نه کړي چې په خپل هېواد کې له ځورونې او شکنجې سره مخ کېدای شي.
د دغه سازمان په وینا، د هر کس قضیه باید په عادلانه قانوني بهیر کې په جلا توګه وڅېړل شي، څو ډاډ ترلاسه شي چې هېڅوک داسې هېواد ته نه ستنېږي چې هلته یې ژوند او ازادي له ځورونې، شکنجې، خپلسرو نیونو یا ظالمانه، غیرانساني او سپکوونکي چلند سره مخ وي.
دغه سازمان زیاته کړې چې د هغو شرایطو پر لور د خلکو بېرته لېږل چې افغانان یې د خپل هېواد پرېښودو ته اړ کړي، د بېځایه کېدو ستونزه نه حل کوي، بلکې دغه بحران اوږدوي.
یاد سازمان خبرداری ورکړی چې له طالبانو سره د کډوالو د شړلو په برخه کې همکاري باید د کډوالو د خوندیتوب، حساب ورکونې او انساني کرامت په بیه تمامه نه شي.
د فرانسې له ولسمشر او سیاسي ګوندونو غوښتنه
د بېځایه شویو نړیوال سازمان ټینګار د فرانسې له ولسمشر امانوېل مکرون، حکومت او ټولو سیاسي ګوندونو غوښتي چې د کډوالو د خوندیتوب په برخه کې د دغه هېواد نړیوال قانوني مکلفیتونه رعایت کړي او د جبري ستنولو پر ځای قانوني او انساني بدیلونه غوره کړي.
دغه سازمان په خپله اعلامیه کې ویلي: «فرانسه کولای شي د بېرته نه ستنولو له اصل سره له جوړجاړي پرته، د خپل قضايي نظام له لارې د عامه امنیت مشروع اندېښنې حل کړي».
اعلامیه زیاتوي چې د هر هغه کس بېرته ستنول چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې د ځورونې، شکنجې، خپلسرو نیونو یا نورو جدي زیانونو له واقعي خطر سره مخ وي، د ناامنۍ ستونزه نه حل کوي، بلکې د انسانانو کړاوونه زیاتوي او جبري بېځایه کېدل اوږدوي.
د بېرته نه ستنولو اصل څه دی؟
د بېرته نه ستنولو اصل د نړیوال کډوالۍ او بشري حقونو د قانون له مهمو اصولو څخه دی. د دغه اصل له مخې، خلک باید داسې هېواد ته ونه لېږل شي چې هلته یې ژوند یا ازادي د ځورونې یا نورو جدي ګواښونو له خطر سره مخ وي.
د بېځایه شویو نړیوال سازمان ټینګار کړی چې د فرانسې حکومت باید د عامه امنیت د ساتنې او د جرمونو د مخنیوي لپاره داسې لارې چارې غوره کړي چې د افغان کډوالو اساسي حقونه او انساني کرامت خوندي کړي.
د ملګرو ملتونو په جینوا دفتر کې د افغانستان استازی نصیر احمد اندېشه وايي، افغانستان ته د کډوالو جبري ستنول د روان بشري ناورین د حل پر ځای د دغه بحران د پراخېدو او دوام لامل کېږي.
اندېشه د چهارشنبې په ورځ، د تلې ۲۲مه، د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ د اجرایوي کمېټې په ۷۷مه کلنۍ غونډه کې ویلي چې نږدې اته میلیونه افغانان له خپلو اصلي مېنو بېځایه شوي او ډېری یې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته له هېواده وتلي دي.
نوموړي زیاته کړې چې په وروستیو کلونو کې ګڼ افغان کډوال په زور خپل هېواد ته ستانه کړل شوي، په داسې حال کې چې افغانستان لا هم له پراخ بشري ناورین او د بشري حقونو له جدي سرغړونو سره مخ دی.
اندېشه ټینګار کړی چې په زور د کډوالو ستنول د ستونزې د حل لار نه ده، بلکې د بشري بحران د اوږدېدو او پراخېدو لامل کېږي.
هغه ویلي: «هغه ستنېدل چې له زور او د انساني کرامت له تر پښو لاندې کولو سره مل وي، د حل لار نه ده، بلکې د بحران ځنډول او پراخول دي».
د افغانستان د دایمي استازولۍ مشر خبرداری ورکړی چې د کډوالو د ستنولو سیاستونه باید د طالبانو د «جنسیتي اپارتاید» د عادي کولو او په اروپايي پلازمېنو کې د دغې ډلې د استازو د هرکلي لپاره پلمه ونه ګرځول شي.
اندېشه د افغان کډوالو د کوربهتوب له امله له ایران او پاکستان څخه مننه کړې او ویلي یې دي چې دغو دوو هېوادونو له څلورو لسیزو راهیسې د میلیونونو افغان کډوالو د کوربهتوب مسوولیت پر غاړه اخیستی دی.
هغه دغه راز د اروپا، امریکا، کاناډا او اسټرالیا له هغو هڅو ستاینه کړې چې له مخې یې سلګونه زره زیانمنونکي او له ګواښ سره مخ افغانان خوندي هېوادونو ته لېږدول شوي او د بیا مېشتېدو زمینه ورته برابره شوې ده.
خو نوموړي ټینګار کړی چې د کډوالو د کوربهتوب مسوولیت باید یوازې د هغو هېوادونو پر اوږو پاتې نه شي چې اقتصادي امکانات یې محدود دي، بلکې نړیواله ټولنه باید په دې برخه کې خپل مسوولیت ادا کړي.
اندېشه د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنر او د ملګرو ملتونو د پراختیايي پروګرام د مشر وروستي سفر ته په اشارې ویلي چې افغانستان ته د هغوی تګ او له راستنېدونکو کډوالو او ځايي خلکو سره لیدنو افغانانو ته هیلې ورکړې دي.
هغه د کابل د یوې ځوانې نجلۍ هغو خبرو ته هم اشاره کړې چې د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنر ته یې ویلي وو، وړتیاوې یې تر هغو محدودیتونو ډېرې دي چې پرې لګول شوي دي.
اندېشه ویلي چې د افغان ښځو او نجونو پر وړاندې د طالبانو محدودیتونه په نړۍ کې بېساري دي او افغانستان یې د ښځو او نجونو لپاره تر ټولو ناوړه ځای بدل کړی دی.
نوموړي زیاته کړې چې د ملګرو ملتونو د بشري حقونو کارپوهانو د افغان ښځو وضعیت له جنسیتي اپارتاید سره ورته بللی او د نړیوال بانک د ارزونو له مخې، له اقتصادي او ټولنیز ژوند څخه د ښځو محرومولو د افغانستان اقتصاد ته د میلیاردونو ډالرو زیان اړولی دی.
هغه ټینګار کړی چې تر هغو د افغانستان د ستونزو لپاره د تلپاتې حللارو خبرې ناشونې دي چې د دغه هېواد نیمايي نفوس له زدهکړو، کار او ټولنیز ژوند څخه محروم وي.
د افغانستان د دایمي استازولۍ مشر ویلي چې د طالبانو له لوري پر ښځو او نجونو لګول شوي محدودیتونه یوازې کورنۍ مسئله نه ده، بلکې د بشري مرستو رسولو او د راستنېدونکو کډوالو د بیا ادغام پر بهیر هم مستقیم اغېز لري.
اندېشه د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ د بودیجې کمښت ته هم اندېښنه څرګنده کړې او ویلي یې دي چې دغې ادارې د روان کال د مالي اړتیاوو یوازې ۳۵ سلنه پوره کړې ده.
نوموړي له نړیوالو مرستندویانو غوښتي چې د افغانستان لپاره خپلې بشري مرستې کمې نه کړي، ځکه د بشري مرستو او د راستنېدونکو کډوالو د بیا ادغام له پروګرامونو څخه د بودیجې کمول به په راتلونکي کې د لا ډېرې بېثباتۍ لامل شي.
اندېشه ټینګار کړی چې نړیواله ټولنه باید د افغان کډوالو د خوندیتوب، د ښځو د حقونو د ملاتړ او په افغانستان کې د بشري ناورین د مخنیوي لپاره خپل ګډ مسوولیتونه ترسره کړي.
د پاکستان او افغانستان ترمنځ د تورخم له لارې د افغان کډوالو د ستنېدو لړۍ روانه ده. د پښتونخوا په لنډي کوتل لنډمهالي کمپ کې هره ورځ له ۵۰۰ تر ۱۰۰۰ پورې افغانان د قانوني چارو تر بشپړېدو وروسته افغانستان ته لېږل کېږي. کډوال وايي، په کمپ کې د ګڼېګوڼې تر څنګ له جدي ستونزو سره مخ دي.
په خیبر پښتونخوا کې د افغان کډوالو د ستنېدو لپاره له شپږو تر اوو مرکزونو فعالیت لري، خو د لنډي کوتل لنډمهالی کمپ تر ټولو ګڼمېشته او بوخت بلل کېږي.
د افغان کډوالو لپاره په لنډي کوتل لنډمهالي کمپ کې هره ورځ شاوخوا ۸۰۰ کسانو ته د اسانتیاوو د برابرولو وړتیا شته، خو د کډوالو په وینا، د ګڼې ګوڼې له امله د نوم لیکنې د ټوکن ترلاسه کولو لپاره ساعتونه انتظار کوي.
د لوګر ولایت اوسېدونکي سید محمد چې په لاهور کې یې خپله سوداګري کوله افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي، چې د پولیسو او امنیتي ادارو د سختو فشارونو او ځورونو له امله مجبور شو له خپلې کورنۍ سره د لنډي کوتل هولډنګ کمپ ته راشي خو اوس له ګڼو ستونزو او د لومړنیو اسانتیاوو له نشتوالي سره مخ دی.
سید محمد څرګنده کړه، چې د راجستر کېدو او بېرته ستنېدو پروسه بېحده سسته روانه ده او په وینا یې، لسګونه کډوال په ګرمۍ او تر شنه اسمان لاندې له کوم سیوري او خوندیتوب پرته د خپلو نومونو لیکلو ته په تمه ناست دي.
سید محمد زیاتوي، چې د لنډي کوتل په کمپ کې د څښاک پاکې اوبه، له لمر څخه ساتونکي سیوري او د تشنابونو په څېر خورا لومړنۍ انساني اسانتیاوې هم نهشته چې دې حالت د هغوی کړاو څو برابره زیات کړی دی.
نوموړي له اړوندو ادارو او حکومت څخه غوښتنه وکړه، چې د ستنېدونکو کډوالو انسان دوستۍ او عزت ته په پام سره دې د راجستر کولو پروسه ګړندۍ کړي او په دغه کمپ کې دې سمدستي اړینې اسانتیاوې برابرې کړي.
په کمپ کې مېشت افغان کډوال وايي، چې د پاکستان حکومت له لوري د کډوالو د اېستلو د بهیر له سختېدو وروسته د نیول کېدو او قانوني ستونزو له وېرې ډېرې کورنۍ افغانستان ته ستنېدو ته اړ شوې دي.
د دوی په وینا، په بېلابېلو ښارونو کې د پولیسو او امنیتي ادارو له خوا د کډوالو د نیولو او پلټنو لړۍ هم زیاته شوې ده.
عبدالله چې د خیبر پښتونخوا له هریپور ولسوالۍ څخه تورخم ته نږدې لنډي کوتل هولډنګ کمپ ته رسېدلی افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي، چې لا هم د نوملیکنې او راجستر کېدو لپاره ټوکن نهدی ورکړل شوی.
هغه ټینګار وکړ، چې هېڅکله افغانستان ته نهدی تللی او د هېواد په داخل کې له خپلو ملګرو او کورنۍ سره هېڅ ډول اړیکه او د استوګنې ځای نهلري.
د خیبرپښتونخوا او پاکستان حکومت لا تر اوسه د افغان کډوالو د دغو څرګندونو په تړاو څه سپیناوی نهدی کړی.
د پاکستان سرحدي ځواکونو ویلي، چې د ۲۰۲۶کال د سپټمبر په میاشت کې یې د سویلي بلوچستان په بېلابېلو سیمو کې د یولړ عملیاتو پرمهال ۴۳۵ افغانان نیولي او بېرته یې افغانستان ته ګرځولي دي.
په سويلي بلوچستان کې د اېف سي د معلوماتو له مخې، دغه کسان د ۱۵ جلا عملیاتو پرمهال نیول شوي دي. د دوی په وینا، یاد عملیات په تربت، دشت، پنجګور، دالبندین او ماشکېل سیمو کې شوي دي.
اېف سي ادعا کړې، چې د افغان کډوالو لویه برخه په ناقانونه توګه پاکستان ته داخلېږي او وروسته د قاچاق کوونکو له لارې ایران او اروپا ته د تګ هڅه کوي.
بل لور ته د بلوچستان د کیچ ولسوالۍ د دشت سیمې یو اوسېدونکي عبدالله افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي، چې د نوشکي، چاغۍ، پنجګور او تربت ترمنځ د افغانانو د ناقانونه لېږد لپاره یوه منظمه شبکه فعاله ده.
د هغه په وینا، هره ورځ لسګونه افغانان له نوشکي او چاغۍ نه پنجګور او بیا د کیچ ولسوالۍ اړوندو سیمو ته انتقالېږي. عبدالله وايي، په هر موټر کې شاوخوا ۲۵ کسان لېږدول کېږي او له کیچ څخه د ګوادر د جیوني ساحلي سیمې او د تمپ ولسوالۍ د مند ردیګ سرحدي سیمو پر لور وړل کېږي.
د نوموړي په وینا، له کیچ ولسوالۍ نه د ګوادر جیوني ساحلي سېمې کنټانۍ او د تمپ ولسوالۍ مند ردیګ سیمه ته د یوه کس د لېږد لګښت په بېلابېلو پړاوونو کې له شپږو تر اتو زرو پاکستانۍ کلدارو پورې وي؛ خو د موټر د ټول سفر لګښت شاوخوا یو نیم لک روپیو ته رسېږي.
هغه ادعا کوي، چې د قاچاق پرمهال د لارې د څار لپاره ځانګړي کسان هم ګومارل کېږي. د عبدالله په وینا، لومړی دوه یا درې موټر د لارې د وضعیت معلومولو لپاره مخکې ځي او وروسته نور موټر حرکت کوي.
هغه وايي، کله چې دغه کسان د ګوادر د جیوني سیمې ته ورسېږي، له موټرو ښکته کېږي او بیا په کوچنیو ډلو کې پر موټرسایکلونو ساحلي سیمو ته انتقالېږي، چې له هغه ځایه په وړو کښتیو ایران ته اوړي.
عبدالله زیاتوي، چې د تمپ ولسوالۍ د مند ردیګ له سیمې بیا افغانان په غرنیو لارو ایران ته لېږدول کېږي. نوموړي ادعا کړې، چې د دغه بهیر پرمهال له ځینو ځايي امنیتي کسانو سره هم همغږي ترسره کېږي.
د هغه په وینا، د خلکو د لېږد پرمهال وخت ناوخت امنیتي ځواکونه د قاچاق کوونکو پر موټرو ډزې هم کوي چې له امله یې مرګژوبله هم رامنځته کېږي. عبدالله وایي، اوسمهال د ګوادر د جیوني ساحلي لار او د تمپ ولسوالۍ د مند ردیګ سرحدي سیمه هغه مهم مسیرونه دي چې له لارې یې افغانان په ناقانونه توګه ایران ته اوړي.
په قاچاقي لارو د تګ کیسه
د کوټې اوسېدونکی شهزاد وایي، له کوټې نه تر ترکیې پورې یې په قاچاقي لارو ۱۲ ورځې سفر کړی او دغه سفر یې د ژوند له سختو تجربو څخه و. هغه افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل، په دې موده کې یې ځان د ژوند او مرګ ترمنځ احساسوه.
شهزاد وایي، قاچاق کوونکو لومړی دی او لس ملګري یې له کوټې نه د بلوچستان پنجګور ولسوالۍ ته انتقال کړل. د هغه په وینا، له پنجګور وروسته یې د پنجګور له «پروم» سیمې څخه له نورو افغان مساپرو سره یو ځای په «دوه هزار» نومي ایراني موټر کې سپاره کړل او د ایران د سیستان او بلوچستان ایالت سراوان سیمې ته یې انتقال کړل.
هغه وایي، قاچاق کوونکو داسې موټر کې چې یوازې د لسو کسانو د سفر لپاره مناسب و شاوخوا ۳۰ کسان سپاره کړي وو. شهزاد زیاتوي، چې په دغه موټر کې د شاوخوا شپږو ساعتونو لپاره د حرکت کولو توان هم محدود و او مساپر له سختې ستړیا او تنګښت سره مخ وو.
د هغه په وینا، له پاکستان نه تر ایران پورې سفر ورته «مرګونی» تمام شوی و. هغه وایي، بدن یې د دښتو له دوړو ډک شوی و او د تندې له امله یې شونډې وچې او چاودلې وې.
شهزاد وایي، له سراوان نه یې بیا په یوه بس کې تهران ته سفر وکړ. د هغه په وینا، کله به چې د ایران امنیتي ځواکونو پوسته رانږدې شوه، قاچاق کوونکو به دوی د بس په لاندې برخه کې، هغه ځای ته چې د مساپرو کالي او نور توکي اېښودل کېږي پټول.
هغه وایي، په دې ځای کې ساه اخیستل ډېر ستونزمن وو او مساپر له سختو شرایطو سره مخ وو. شهزاد زیاتوي، چې له تهران وروسته یې د ترکیې پولې ته څېرمه د ماکو غرونو پر لور سفر وکړ. د هغه په وینا، کله چې ماکو غرونو ته ورسېدل، قاچاق کوونکو ورته وویل چې له دې ځایه وروسته باید پلي سفر وکړي.
د شهزاد په وینا، هغه مهال پر ماکو غرونو ډېره واوره پرته وه او هوا ډېره سړه وه؛ خو مساپر اړ وو چې خپل سفر ته دوام ورکړي. هغه وایي، ځینې ملګري یې د سختې یخنۍ له امله ناروغه شول او د غره په بېلابېلو برخو کې یې پرتې جامې هم ولیدې. د هغه په وینا، قاچاق کوونکو ورته ویلي وو دغه جامې د هغو مساپرو دي چې د لارې په اوږدو کې مړه شوي دي.
شهزاد وایي، له ۱۲ ورځني سفر وروسته کله چې د ترکیې خاورې ته ورسېدل، د دغه هېواد سرحدي ځواکونو ونیول او بېرته یې ایراني چارواکو ته وسپارل. هغه وایي، په دغه سفر کې یې هم پیسې له لاسه ورکړې او هم له سختو ستونزو سره مخ شو. د شهزاد په وینا، دغه سفر یې د ژوند له لویو تېروتنو څخه و.
شهزاد وایي: «زه به خپل دښمن ته هم دا مشوره ورنه کړم، چې په قاچاقي لارو سفر وکړي».
هغه زیاتوي، چې د سفر له سختیو سربېره، د قاچاق کوونکو له ناوړه چلند سره هم مخ وو او قاچاق کوونکو به ترې په زور پیسې اخیستې او ورسره به یې بد چلند کاوه.
د خیبر پښتونخوا په لنډي کوتل کې افغانستان ته د ستنېدونکو افغان کډوالو لپاره د لنډمهاله استوګنې او قانوني چارو په مرکز کې چارواکي وایي، د افغان کډوالو د ستنېدو شمېر د اګست میاشتې پرتله د پام وړ کم شوی دی.
د چارواکو په وینا، اوسمهال هره ورځ له دغه مرکز څخه شاوخوا ۲۰۰ تر ۲۵۰ افغان کډوال افغانستان ته ستنېږي؛ خو تر اګست میاشتې مخکې به دغه شمېر هره ورځ له درې نیم زرو تر پنځو زرو کسانو پورې رسېده.
د چارواکو په وینا، د خیبر پښتونخوا په نورو څلورو یا پنځو مرکزونو کې د ستنېدونکو کډوالو شمېر هم ورسره یوځای کېده او د تورخم له لارې به هره ورځ شاوخوا ۱۰زره افغان کډوال افغانستان ته ستنېدل؛ خو اوس دغه شمېر په سختۍ سره ۵۰۰ کسانو ته رسېږي.
سبیل خان چې له خپلې مېرمنې او ماشومانو سره له پېښور نه د لنډي کوتل مرکز ته تللی وایي، په پاکستان کې ورته نور پاتې کېدل ستونزمن شوي وو. هغه وایي، په پاکستان کې به په یوه ځای کې نیول کېدل او بیا به یې په بل ځای کې د پیسو په ورکولو خوشې کول.
د هغه په وینا، له ګڼو ستونزو او لګښتونو وروسته یې پرېکړه کړې چې افغانستان ته ستانه شي. سبیل خان وایي، په افغانستان کې د سخت ژمي او د استوګنې د ځای نشتوالي په اړه هم اندېښمن دی. هغه وایي، د لنډمهاله استوګنې لپاره یې له خپل تره څخه د یوې کوټې غوښتنه کړې او هیله لري چې د طالبانو لهخوا د ځمکې له ورکړې وروسته خپل کور جوړ کړي.
یو بل افغان کډوال محمود عمر چې د افغانستان د بغلان ولایت اوسېدونکی دی، وایي کورنۍ یې مخکې افغانستان ته ستنه شوې؛ خو دی د درملنې لپاره په پاکستان کې پاتې و. محمود عمر وایي، خپله ناروغ و او دوه ځله عملیات شوی دی.
د هغه په وینا، اوس یې روغتیایي وضعیت ښه دی او کورنۍ یې مخکې افغانستان ته ستنه شوې ده. هغه وایي، په افغانستان کې د ژمي سخت موسم او د کورونو د نشتوالي ستونزې شته؛ خو ستونزې په هر هېواد کې وي او اوس په افغانستان کې وضعیت تر پخوا یو څه ښه شوی دی.
د راپور له مخې، د پاکستان ځینو محکمو سختو ناروغانو، افغان هنرمندانو او افغان نرښځیانو ته په دغه هېواد کې د لنډمهاله پاتې کېدو اجازه هم ورکړې ده. همداراز، ځینې افغان کورنۍ په نورو هېوادونو کې د مېشتېدو لپاره د ملګرو ملتونو د کډوالو له ادارې سره ثبت شوې دي او د خپلو دوسیو بهیر بشپړېدو ته انتظار باسي.
دا په داسې حال کې ده، چې د پاکستان او افغانستان ترمنځ اړیکې لاهم له کړکېچ سره مخ دي. د دواړو هېوادونو ترمنځ د پولې پورې غاړې بریدونو او د طالبانو د سختو غبرګونونو له امله اړیکې ترینګلې شوې دي.
د راپور له مخې، د دواړو هېوادونو ترمنځ سوداګري هم له شاوخوا یوه کال راهیسې په بشپړ ډول درېدلې او د عامو خلکو تګراتګ هم محدود شوی دی. اوسمهال د تورخم له لارې په منظم ډول یوازې هغه افغان کډوالو ته د تېرېدو اجازه ورکول کېږي، چې بېرته افغانستان ته ستنېږي.