په پاکستان کې دیني علماوو د ځانمرګو بریدونو او ترهګرۍ پر ضد پخوانۍ فتوا بیا تایید کړې ده؛ خو دا اقدام په داسې حال کې دی چې د افغانستان د جمهوري نظام پر مهال د ځانمرګو بریدونو او ملکي وګړو د وژنې په اړه د پاکستاني مذهبي کړیو د دریځ او چوپتیا پوښتنه بیا راپورته شوې ده.
د چهارشنبې په ورځ د بلوچستان د پیغام امن کمېټې په مشرۍ د کوټې په جامعې سلفیې دعوة الحق کې ګډه غونډه وشوه. ګډونوالو په خپره کړې اعلامیه کې ویلي چې «په اسلام کې ځانمرګي بریدونه حرام دي» او هېڅوک حق نه لري چې د مذهب، فرقې یا کومې ایډیالوژۍ په نوم د بېګناه خلکو وینه توی کړي.
په اعلامیه کې راغلي چې ترهګري د اسلام او نورو مذهبونو له بنسټیزو لارښوونو سره په ټکر کې ده او هېڅ فرد، ډله یا سازمان اجازه نه لري چې د دولت پر ضد وسلهوال عملیات وکړي یا قانون په خپل لاس کې واخلي.
ګډونوالو د ښځو، ماشومانو، ځوانانو او زدهکوونکو کارول په ځانمرګو بریدونو او ترهګریزو فعالیتونو کې هم په کلکه غندلي او دا یې د انسانیت پر ضد جدي جنایتونه بللي دي. اعلامیه خبرداری ورکوي چې د نوي نسل ګمراه کول او د ترهګرۍ لپاره یې کارول د انساني ژوند او د پاکستان د راتلونکي پر ضد عمل دی.
خو د دغې فتوا بیا تایید د پاکستاني مذهبي کړیو د پخواني دریځ په اړه هم پوښتنې راپورته کوي. د افغانستان د جمهوري نظام پر مهال ځانمرګو بریدونو او د ملکي وګړو وژنې زرګونه قربانیان واخیستل، خو منتقدان پوښتي چې ولې هغه مهال د پاکستان د دیني عالمانو له لوري ورته څرګند او پراخ غږ نه اورېدل کېده او ولې اوس چې پاکستان پخپله له ترهګرۍ سره مخ دی، د دغو بریدونو پر ضد فتواوې بیا تازه کېږي.
ځینې شنونکي په دې باور دي چې د پاکستان د ځینو مذهبي کړیو دریځ د وخت او سیاسي شرایطو له مخې بدل شوی دی. د دوی په وینا، هغه مهال چې د افغانستان جګړه روانه وه، ځینو مذهبي عناصرو د پولې هاخوا جګړې ته د جهاد نوم ورکاوه؛ خو اوس چې د ترهګرۍ اغېزې پاکستان ته رسېدلي، د افراطیت پر ضد فتواوې صادرېږي. البته، د ټولو پاکستاني علماوو په اړه د یوه شان دریځ ادعا د جلا شواهدو غوښتنه کوي.
فدرالي حکومت په تېر کال کې په بلوچستان کې فعالې ترهګرې ډلې د «فتنةالهند» په نوم یادې کړې او هند یې د دغو ډلو له لارې د نیابتي جګړې په پرمخ وړلو تورن کړ؛ دا د پاکستان د حکومت ادعا ده. حکومت د تحریک طالبان پاکستان لپاره هم د «فتنةالخوارج» اصطلاح کاروي.
په پاکستان کې د ځانمرګو بریدونو او د عامو وګړو د وژنې پر ضد د «پیغام پاکستان» فتوا لومړی ځل په ۲۰۱۷ کال کې خپره شوې وه، چې د راپورونو له مخې، تر ۱۸۰۰ ډېرو دیني عالمانو لاسلیک کړې وه. د دې فتوا بیا تایید په داسې حال کې کېږي چې په سیمه کې د ترهګرۍ د مخنیوي او د مذهبي روایتونو د رول په اړه بحثونه لا هم روان دي.
په پاکستان کې د روسیې سفیر البرټ خوریف ویلي چې پښتو د پاکستان او افغانستان د خلکو د یوې برخې ګډه ژبه ده او کولای شي د دواړو هېوادونو ترمنځ د متقابل تفاهم او پخلاینې په برخه کې مرسته وکړي.
هغه زیاته کړې چې د روسیې نوی وړاندیز هم د اسلاماباد او د طالبانو ادارې ترمنځ د اختلافونو د حل لپاره د مرستې یوه هڅه ده.
خوریف د سېشنبې په ورځ د لړم ۵مه، په پاکستان کې د روسیې په سفارت کې د «پښتو پرمختللې عملي ګرامر» کتاب د مخکتنې په مراسمو کې خبرې کولې. هغه وویل، په سفارت کې د دې مراسمو د جوړولو موخه دا ده چې د دواړو هېوادونو د مشرانو او سیاسي کړیو پام د پاکستان او افغانستان د خلکو د یوې برخې ګډې ژبې ته واړول شي.
د روسیې سفیر زیاته کړه چې دا نوښت د روغې جوړې لپاره بله بلنه او د مسکو له لوري د اسلاماباد او طالبانو ترمنځ د اختلافونو د حل په برخه کې د مرستې یوه هڅه ده.
هغه د روسیې او اوکراین جګړې ته په اشارې وویل چې روسي ژبه کولای شي د دغو دوو هېوادونو ترمنځ د پخلاینې په برخه کې مرسته وکړي او پښتو هم د پاکستان او افغانستان په اړیکو کې ورته رول لوبولای شي.
د پښتو ګرامر کتاب مخکتنه
د دې مراسمو پر مهال د کتاب لیکوال او د پاکستان د نوې ژبو ملي پوهنتون استاد، حفیظالرحمان دوران، د دغه پوهنتون د پاکستاني ژبو څانګې مشر، محمد فاروق انجم، او په پاکستان کې د طالبانو د ادارې سفیر، سردار احمد شکیب، ګډون درلود. د پاکستان یو شمېر پوهنتوني استادانو او د رسنیو استازو هم په دې غونډه کې برخه اخیستې وه.
د روسیې سفارت ویلي چې دا نوښت د روسي او پاکستاني ژبپوهانو ترمنځ د همکارۍ د پراختیا په موخه پیل شوی دی. د دغه سفارت په وینا، دا کتاب د پښتو ګرامر په اړه د معاصرو ښوونیزو سرچینو د کمښت د جبران او د روسیې د پوهنتونونو د محصلانو د هڅونې لپاره چمتو شوی، څو پښتو ژبه زده کړي.
ټاکل شوې چې د دې کتاب نسخې د روسیې هغو پوهنتونونو ته ورکړل شي چې پښتو پکې تدریسېږي.
د روسیې له لوري د منځګړیتوب لپاره چمتووالی
دا غونډه په داسې حال کې جوړه شوې چې روسیې په وروستیو اوونیو کې د پاکستان او د طالبانو د ادارې ترمنځ د کړکېچ د کمولو لپاره د مرستې چمتووالی اعلان کړی دی.
د افغانستان په چارو کې د روسیې د ولسمشر ځانګړي استازي ضمیر کابلوف ویلي چې مسکو د دواړو لورو په غوښتنه چمتو دی منځګړیتوب وکړي او د خبرو اترو د بیا پیلولو لپاره مرسته وکړي.
شاوخوا دوه اوونۍ مخکې د روسیې د کورنیو چارو وزیر، ولادیمیر کولوکولتسف، په اسلاماباد او راولپنډۍ کې له پاکستاني ملکي او پوځي چارواکو سره ولیدل. په همدې وخت کې د روسیې د بهرني استخباراتو ادارې مشر، سرګي ناریشکین، په کابل کې د طالبانو د استخباراتو له رئیس، عبدالحق وثیق، سره وکتل.
په پاکستان کې د روسیې سفیر له دغو لیدنو وروسته وویل چې د دواړو لورو ترمنځ کړکېچ او د سرحدي لارو تړل کېدو د سیمې پر سوداګرۍ او اقتصادي اړیکو هم اغېز کړی دی. خو پاکستان او طالبانو د روسیې د منځګړیتوب وړاندیز ته تر اوسه رسمي غبرګون نه دی ښودلی.
د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام په یوه تازه راپور کې ویلي، په پاکستان کې میلیونونه ښځې لا هم ډیجیټلي خدماتو او مصنوعي ځیرکتیا ته له محدود لاسرسي سره مخ دي او د جنسیتي نابرابرۍ له امله د ټکنالوژۍ له نوو فرصتونو کمه ګټه اخلي.
د راپور له مخې، پاکستان د انټرنېټ د پراختیا او ډیجیټلي لاسرسي په نړیوالو شاخصونو کې ټیټ مقام لري. د هېواد ۸۳ سلنه ښځې د ګرځنده ټیلیفون د کارولو لپاره د کورنۍ د نارینه غړو اجازې ته اړتیا لري، او یوازې ۲۶ سلنه ښځې انټرنېټ ته لاسرسی لري. په کلیوالو سیمو کې دا کچه اووه سلنې ته راټیټېږي.
راپور وايي، که څه هم مصنوعي ځیرکتیا د زدهکړو، روغتیا او اقتصادي فرصتونو د پراختیا وړتیا لري، خو موجودې نابرابرۍ ښايي ښځې له دغو فرصتونو هم محرومې کړي.
د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام په وینا، په افغانستان او هند کې د مصنوعي ځیرکتیا پر بنسټ تعلیمي پروګرامونو نجونو ته له کوره د زدهکړو زمینه برابره کړې او روغتیايي وسایلو هم د امیندوارۍ د ستونزو په ژر تشخیص کې مرسته کړې ده.
خو راپور خبرداری ورکوي چې مصنوعي ځیرکتیا د جنسیتي تعصب د پراخېدو سبب هم کېدای شي. د بېلګې په توګه، د مخ پېژندنې ځینو سیسټمونو د تورو پوستو ښځو په پېژندنه کې د پام وړ تېروتنې کړې دي، چې د راپور په وینا د معلوماتو د ناسمې راټولونې او پروسس پایله ده.
راپور زیاتوي چې د مصنوعي ځیرکتیا له پراخېدو سره د کار بازار هم بدلېږي. هغه دندې چې ښځې پکې ډېره ونډه لري، د اتومات کېدو له خطر سره مخ دي، په داسې حال کې چې ښځې د مصنوعي ځیرکتیا، معلوماتي علومو او ټکنالوژۍ په برخو کې لا هم کمه ونډه لري. د راپور له مخې، په نړۍ کې یوازې ۲۲ سلنه د مصنوعي ځیرکتیا او معلوماتي علومو دندې د ښځو په واک کې دي.
راپور د انلاین ځورونې د زیاتوالي په اړه هم اندېښنه ښيي. د راپور له مخې، د مصنوعي ځیرکتیا په وسیله جوړ شوي جعلي او سپکاوی کوونکي انځورونه تر ډېره ښځې په نښه کوي او په پاکستان کې د سایبري ځورونې د ثبت شویو پېښو شاوخوا ۳۰ سلنه له همدې ډول محتوا سره تړاو لري.
د راپور پر بنسټ، نږدې درېیمه برخه ښځینه زدهکوونکې او د کارکوونکو ښځو نږدې نیمايي وايي چې په انلاین فضا کې له ځورونې سره مخ شوې دي. همداراز، د پاکستان د فدرالي پلټنو ادارې ته د ثبت شویو ځورونو نږدې ۹۰ سلنه شکایتونه د ښځو له لوري شوي دي.
د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام ټینګار کړی چې پاکستان باید د ښځو لپاره ډیجیټلي مهارتونه، تخنیکي زدهکړې او انټرنېټ ته لاسرسی پراخ کړي، څو ښځې یوازې د ټکنالوژۍ کاروونکې نه، بلکې د هغې د جوړولو او رهبرۍ برخه هم وګرځي.
راپور په پای کې وایي، که د مصنوعي ځیرکتیا د پراختیا په بهیر کې جنسیتي برابري په پام کې ونه نیول شي، نو موجودې نابرابرۍ به لا ژورې شي؛ خو که په عادلانه ډول وکارول شي، مصنوعي ځیرکتیا د ښځو د پیاوړتیا او ټولنیز پرمختګ لپاره مهمه وسیله کېدای شي.
د پاکستان د انټرنېټي جرمونو د پلټنو ادارې څلور کسان د ماشومانو د جنسي ځورونې د ویډیوګانو د جوړولو، ګواښلو او د دغو ویډیوګانو په پاکستان او بهرنیو هېوادونو کې د پلورلو په تور نیولي دي. چارواکي وايي، دغه ډلې به له شپږو تر څوارلسو کلونو پورې عمر لرونکي ماشومان په نښه کول.
د پاکستان د انټرنېټي جرمونو د پلټنو ادارې د اسلاماباد څانګې مرستیال مشر محمد شعیب خان خبري غونډې ته وویل نیول شوي کسان د یوې داسې ډلې غړي دي چې له ماشومانو سره یې د ټولنیزو رسنیو له لارې اړیکې جوړولې او د پیسو، ډالیو، موبایل کارتونو او انټرنېټي بستو په ورکولو یې د هغوی باور ترلاسه کاوه.
د هغه په وینا، تورنو کسانو به لومړی په انسټاګرام او نورو ټولنیزو رسنیو کې له ماشومانو سره ملګرتیا کوله. کله به چې ماشومانو پر هغوی باور وکړ نو له هغوی سره به یې مخامخ لیدنې کولې او د جنسي ځورونې ویډیوګانې به یې ترې جوړولې.
محمد شعیب خان وايي، تورنو کسانو به وروسته ماشومان د دغو ویډیوګانو د خپرولو په ګواښ بلیکمېل کول او فشار به یې پرې راوړ چې نور ماشومان هم له دوی سره اړیکو ته وهڅوي.
د پلټنو ادارې په وینا، د دغې ډلې له خوا جوړې شوې ویډیوګانې د واټساپ د بېلابېلو ګروپونو له لارې په پاکستان او بهرنیو هېوادونو کې پلورل کېدې.
ادارې وویل چې نیول شوي کسان د یوې داسې ډلې غړي دي چې له شپږو تر څوارلسو کلونو پورې عمر لرونکي ماشومان یې د ټولنیزو رسنیو له لارې په نښه کول.
محمد شعیب خان وویل، د دې قضیې پلټنې هغه مهال پیل شوې چې پلټونکو د یوه ماشوم له موبایل ټیلیفون څخه د ماشومانو د جنسي ځورونې شاوخوا ۵۰ تر ۶۰ ویډیوګانې ترلاسه کړې.
د هغه په وینا، د دغو ویډیوګانو له ارزونې وروسته لومړی یو کس ونیول شو او د نورو معلوماتو له ترلاسه کولو سره درې نور کسان هم ونیول شول.
د چارواکو په وینا، د ډلې د نورو احتمالي غړو او د هغو کسانو په اړه هم پلټنې روانې دي چې دغه ویډیوګانې یې اخیستې وې.
ادارې ویلي، د پاکستان په بېلابېلو ښارونو کې د واټساپ داسې ګروپونه موجود وو چې د ماشومانو د جنسي ځورونې ویډیوګانې پکې شریکېدل او پلورل کېدې.
محمد شعیب خان په همدې خبري غونډه کې وویل، ادارې د انټرنېټي درغلیو پر ضد په نورو عملیاتو کې هم سلګونه کسان نیولي دي.
د هغه په وینا، په ټول پاکستان کې پر ناقانونه ټیلیفوني مرکزونو د چاپو پر مهال ۴۷۳ بهرني وګړي نیول شوي دي. پر دغو کسانو تور دی چې د بېلابېلو هېوادونو د بانکونو د استازو په نوم یې له خلکو پیسې اخیستې.
نوموړي زیاته کړه، چې په تېره یوه اوونۍ کې د انټرنېټ له لارې د خلکو د ځورولو په تړاو په قضیو کې ۲۲ نور کسان هم نیول شوي دي.
خو چارواکو تر اوسه نه دي روښانه کړي چې د اسلاماباد د څلورو کسانو د نیولو په قضیه کې مصنوعي ځیرکتیا څومره کارول شوې ده.
خو چارواکو تر اوسه نه دي ویلي چې د دغې ډلې له خوا ټول څومره ماشومان ځورول شوي، له دې فعالیتونو څخه یې څومره پیسې ترلاسه کړې او ویډیوګانې یې په کومو بهرنیو هېوادونو کې پلورلې دي.
د پلټنو ادارې له مور او پلار غوښتي چې د خپلو ماشومانو د ټولنیزو رسنیو پر کارولو څارنه وکړي او هغوی د نااشنا کسانو له خوا د پیسو او ډالیو د ورکولو له احتمالي خطرونو خبر کړي.
د خیبر پښتونخوا والي فیصل کریم کنډي ویلي، پخوانی اعلی وزیر سهیل اپریدی او د ایالتي اسمبلۍ مشر بابر سلیم سواتی نظر بند او خوندي دي. هغه ویلي، که د دوی پر ضد قضیې نه وي نو خوشې به شي.
د خیبر پښتونخوا والي فیصل کریم کنډي د یکشنبې په ماښام وویل، سهیل اپریدی نظر بند دی او د هغه د خوندیتوب په اړه د اندېښنې اړتیا نشته.
د پاکستان مرکزي حکومت د اکتوبر په ۱۱مه په خیبر پښتونخوا کې د والي واکمني او بېړنی حالت نافذ کړ. له هغې وروسته سهیل اپریدی په عام محضر کې نه دی لیدل شوی. یوه ورځ وروسته یوه مرکزي وزیر تایید کړه چې سهیل اپریدی او د کابینې ځینې غړي یې د مخنیوي په موخه په توقیف کې ساتل شوي دي.
د رسمي معلوماتو د نشتوالي له امله، د سهیل اپریدي ورور او د بابر سلیم سواتي د تره زوی په جلا جلا توګه پېښور عالي محکمي ته عریضې کړې دي څو د خپلو خپلوانو د موندلو غوښتنه وکړي.
والي فیصل کریم کنډي وویل، که د سهیل اپریدي پر ضد قضیې وي قانوني اقدام به ورسره وشي او محکمې ته به وړاندې شي خو که قضیې نه وي خوشې به شي.
کله چې ترې وپوښتل شول چې که قضیې نه لري نو ولې تر اوسه نه دی خوشې شوی.
فیصل کریم کنډي وویل، سبا به په دې اړه نور معلومات ورکړي.
هغه زیاته کړه، چې د ایالتي اسمبلۍ مشر بابر سلیم سواتی هم نظر بند دی او که پر ضد یې تورونه نه وي خوشې به شي.
خو فیصل کریم کنډي پر هغه تور ولګاوه چې د اسمبلۍ د مشر په توګه یې ناقانونه او له اساسي قانون سره په ټکر کې اقدامات کړي دي.
د هغو کسانو په اړه د پوښتنې په ځواب کې چې په خپله د نیول کېدو لپاره حاضر شوي یا نیول شوي دي۔ کره شمېرې نشته خو د هغه په اټکل شاوخوا ۴۰ تر ۵۰ سلنې کسان یا په خپله د نیول کېدو لپاره حاضر شوي او یا پټ شوي دي.
فیصل کریم کنډي په خیبر پښتونخوا کې د والي واکمنۍ او بېړني حالت د پلي کېدو په اړه وویل دا د حکومت وروستۍ لاره وه. هغه زیاته کړه له شپږو میاشتو وروسته به پرېکړه وشي چې بېړنی حالت دوام وکړي او که نه.
د هغه په شخصي نظر ښايي دا موده تر شپږو میاشتو هم اوږده شي خو نوموړي ومنله چې اټکل یې ناسم هم ثابتېدای شي.
د والي فیصل کریم کنډي په وینا، د ترهګرۍ پر ضد د اغېزمنې مبارزې لپاره اړینه ده چې مرکزي او ایالتي حکومتونه په یوه دریځ کې وي او خپل اقدامات همغږي کړي.
هغه وویل، د دې لپاره پلانونه جوړېږي خو عملي کول یې وخت ته اړتیا لري.
فیصل کریم کنډي د خیبر پښتونخوا د ۱۲ ولسوالیو لپاره د جوړې شوې «سیمهییزې استازولۍ او پرمختیا شورا» د غړي ملک خان مرجان له هغې څرګندونې هم ځان او د دولت تګلاره جلا وبلله چې له افغان طالبانو سره یې د خبرو ملاتړ کړی و.
هغه وویل، د مرجان د څرګندونو په اړه به پلټنه وکړي خو د دولت دریځ روښانه دی او په اوس وخت کې له افغانستان سره خبرې نه کوي.
فیصل کریم کنډي له افغان خاورې څخه پر پاکستان د ترهګریزو بریدونو غندنه وکړه او پر طالبانو یې تور ولګاوه چې هند ته اجازه ورکوي څو د پاکستان پر ضد د افغانستان له خاورې کار واخلي په داسې حال کې چې طالبان د خبرو غوښتنه هم کوي.
هغه وویل، که له افغان خاورې پر پاکستان ترهګریز بریدونه کېږي پاکستانی پوځ د ځواب ورکولو وړتیا لري.
فیصل کریم کنډي ټینګار وکړ چې په دې اړه هېڅ ډول خبرې اترې نه کېږي او د ملک خان مرجان څرګندونې یوازې د هغه شخصي نظر دی نه د دولت رسمي تګلاره.
د خیبر پښتونخوا په بېلابېلو سیمو کې د افغان کډوالو پر وړاندې د اقداماتو له زیاتېدو سره په پېښور کې مېشت افغان کډوال د خپل کاروبار، روزګار او د خپلو ماشومانو د زدهکړو په تړاو اندېښمن دي.
په خیبر پښتونخوا کې د اکتوبر په ۱۱مه د بېړني حالت او والي واکمنۍ له اعلان وروسته والي فیصل کریم کنډي په خپله لومړۍ خبري غونډه کې وویل، چې په دغه ایالت کې د ناقانونه مېشتو افغان کډوالو اېستل د حکومت له لومړیتوبونو څخه دي.
د خیبر پښتونخوا د اطلاعاتو سلاکارې ثمر هارون بلور هم ویلي، چې ناقانونه مېشت افغان کډوالو پر وړاندې به سخت اقدامات وشي او له پاکستان څخه به واېستل شي. هغې زیاته کړې چې په جرمونو کې ښکېلو افغانانو ته به پاکستان ته د بیا راتګ اجازه او ویزې ورنهکړل شي.
د ۱۵ کلونو کاروبار د له لاسه ورکولو وېره
فرهاد خان د کابل اوسېدونکی دی او له تېرو ۱۵ کلونو راهیسې د پېښور تاجاباد کې د کباړ کاروبار کوي. د هغه په ګودام کې د اوسپنې، پلاستیک او نورو کارول شویو توکو پېر او پلور کېږي چې د ده د خپلې کورنۍ ترڅنګ د ګڼو نورو کورنیو روزګار هم ورسره تړلی دی.
فرهاد خان افغانستان انټرنشنل- پښتو ته ویلي، چې د افغان کډوالو د بېرته ستنېدو په اړه د حکومت تګلارې د هغه د کلونو هڅې له خطر سره مخ کړې دي.
د هغه په وینا، که بېرته افغانستان ته ستنېدو ته اړ شي، نو په سختۍ جوړ کړی کاروبار به یې له منځه لاړ شي.
هغه وايي، ځینې کسان د دوی له مجبورۍ ګټه اخلي او هڅه کوي، چې د هغه ګودام او توکي په ډېر ټیټ قیمت واخلي، خو په وینا یې، د هغه سامانالات نه په مناسب قیمت پلورل کېږي او نه یې افغانستان ته لېږدول اسانه دي.
فرهاد خان وايي: «کله چې موږ پاکستان ته راغلو ډېر کوچني ماشومان وو. ان دا هم نه را یادېږي چې په افغانستان کې د کوم ښار او ولایت اوسېدونکی یم. موږ خپل کلی هم نه دی لیدلی».
هغه وايي، چې په پاکستان کې یې واده کړی او ماشومان یې همدلته زېږېدلي، خو اوس د بېرته ستنېدو له اندېښنې سره مخ دی.
د فرهاد په وینا، په دې کاروبار کې پوروړی دی او همداراز خلک هم ترې پوروړي دي، نو په اوسنیو شرایطو کې د ټولو پورونو یو ځای ادا کول او راټولول ورته ستونزمن دي.
فرهاد خان زیاتوي، چې د والي واکمنۍ له اعلان وروسته یې تمه درلوده چې د افغان کډوالو پر وړاندې به سمدستي سخت اقدامات ونهشي، خو د والي له څرګندونو وروسته یې اندېښنې زیاتې شوې دي.
هغه وايي، د پولیسو د نیولو او افغانستان ته د لېږلو له وېرې په ډاډه زړه خپل ګودام ته هم نه شي تللی.
له صوابۍ څخه افغانستان ته ستنېدونکي ضربالله افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي، چې پولیس نه یوازې افغان کډوال نیسي بلکې د کورونو د حریم درناوی یې هم نهکوي.
هغه وايي، د همدې وېرې له امله یې له پاکستانه د وتلو پرېکړه کړې، خو د بېرته ستنېدو په ځایونو کې د اسانتیاوو هېڅ انتظام هم نهشته.
ضرب الله وايي، اسلاماباد او کابل باید سره کښېني او د افغان کډوالو ستونزو ته حل لارې ومومي.
د فرهاد خان په ګودام کې کار کوونکی نواز خان هم د همدې وضعیت له امله اندېښمن دی.
نواز خان افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي، چې د افغان کډوالو د بېرته ستنېدو د احتمالي بهیر له امله د ماشومانو د زدهکړو په اړه هم اندېښنه لري.
هغه وايي: «په افغانستان کې نه کور لرو نه کاروبار او نه هم د نوي ژوند د پیلولو لپاره امکانات. زموږ ماشومان په دولتي ښوونځیو کې زدهکړې کولې خو اوس د هغوی د زدهکړو د دوام په اړه اندېښمن یو».
نواز خان هیله درلوده چې لور به یې ښې زدهکړې وکړي، خو اوس دا هیلې له نامعلوم برخلیک سره مخ دي.
هغه زیاتوي، چې په افغانستان کې د نجونو پر زدهکړو محدودیتونه د ده د کورنۍ لپاره بله اندېښنه ده ځکه نه غواړي ماشومان یې د زدهکړو له فرصتونو بېبرخې شي.
د سوداګرۍ برخې اړوند کسان وايي، هغه افغانان چې له څو لسیزو راهیسې یې په پاکستان کې کاروبارونه، شتمنۍ او د روزګار سرچینې جوړې کړي د هغوی د شتمنیو او قانوني حقونو د ساتنې لپاره باید روښانه او عادلانه تګلاره جوړه شي، څو د مجبورۍ له امله د خپل ټول عمر د سپما له لاسه ورکولو سره مخ نهشي.