سویس بې پاسپورته افغان کډوالو ته ځانګړي پاسپورتونه ورکوي

د انفو مایګرنتس په وینا، دا شمېره له ۲۰۱۰ میلادي کال څخه چې بریتانوي چارواکي د پناه غوښتنې شمېر ارزوي، بې ساری ریکارډ دی.

د بریتانیا د کورنیو چارو وزارت ارقام دا هم ښیي چې د ۲۰۲۲ میلادي کال د جولای او ۲۰۲۳ میلادي کال د جون میاشتې تر منځ ۴۱ سلنه د پناه غوښتنلیکونه د هغو کسانو دي چې په کښتیو کې له مانش کاناله دغه هېواد ته رسېدلي دي.

د دغو شمېرو له مخې، په دې موده کې ټولټال ۹۷ زره او ۳۰۷ نویو کسانو په برېتانیا کې د پناه غوښتنه کړې چې تر تېر کال ۱۹ سلنه زیاتوالی ښيي.

د دې شمېرو په اساس، د هانک ګانګ او اوکرایني اتباعو پرته، له البانیایانو وروسته، افغانانو او ایرانیانو تر نورو ډېره په برېتانیا کې پناه غوښتې ده.

بریتانیا ته د پناه غوښتونکو د تګ د محدودولو لپاره لندن اوس هڅه کوي چې د ځینومالي پلانونو په ملاتړ سره دې هیواد ته د مهاجرت سیلاب کم کړي.

روانډا ته د پناه غوښتونکو د ویستلو له پلان سره سره، د ګارډین د جولای میاشتې د راپور له مخې، د برېتانیا د کورنیو چارو وزارت په ۲۰۲۲ میلادي کال کې د ترکیې پوله ساتو ته ۳.۵ میلیونه یورو ورکړل چې د افغان کډوالو په بیرته ستنولو کې له دوی سره مرسته وکړي.

همداراز بریتانیاد روان کال په پسرلي کې د یوې موافقې له مخې ژمنه وکړه، چې فرانسې ته به د سمندري پولو د پوځي کنټرول لپاره په څلورو کلونو کې له ۵۰۰ میلیونو ډېرې یورو ورکړي.

د جرمني ولسمشرۍ ماڼۍ د چهارشنبې په ورځ -د وږی لومړۍ- د «جلاوطنۍ شپه» په نوم د افغانستان، ترکیې، اوکراین، سریلانکا، سوریې، عراق، ایران او بیلاروس د ځینې جلاوطنه لیکوالو کوربنه وه.

په دې محفل کې، چې بیکتاش سیاوش هم وربلل شوی و، د جرمني ولسمشر ته یې په افغانستان کې د روان وضعیت په ځانګړې توګه د ښځو پر وړاندې د «طالبانو د ظلمونو» یادونه وکړه.

بیکتاش سیاوش افغانستان انټرنشنل ته وویل چې هغه د جرمني له ولسمشر څخه وغوښتل چې د لومړني هېواد په توګه دې د ښځو په وړاندې د طالبانو «د جنسیتي توپیر جرمونه» په رسمي توګه د «جنسي اپارتاید» په توګه پیژني.

د هغه په خبره، د دې غونډې په څنډه کې د جرمني ولسمشر ده ته د طالبانو پر وړاندې د نړیوالو د دوه ګوني دریځ په اړه ویلي دي.

ښاغلي شټاین مایر وویل، په نړۍ کې د بشري حقونو ځینې مدافعین د طالبانو په چلند کې د بدلون هیله لري، خو نور بیا غواړي چې پر طالبانو د حساب ورکولو لپاره فشار زیات شي.

خو د جرمني ولسمشر ویلي، چې دغه هېواد د نړیوالې ټولنې د یوه غړي په توګه په تېرو دوو کلونو کې د طالبانو کړنې مایوسوونکي او د اندېښنې وړ ګڼي.

د ښځو په وړاندې د طالبانو د سیاستونو له امله، د بشري حقونو سازمانونه او مدافعین په دې باور دي چې دا ډله د "جنسیتي توپیر" تګلار پلې کوي.

د افغانستان لپاره د بشري حقونو په برخه کې د ملګرو ملتونو ځانګړي خبریال ریچارډ بنټ، د روان کال د غبرګولي په میاشت کې د دغه سازمان د بشري حقونو د شورا په غونډه کې وویل، چې په افغانستان کې د ښځو پر وړاندې «سخت او سیستماتیک توپیر» د جنسیتي توپیر په توګه ګڼل کېږي.

هغه ټینګار وکړ چې جنسیتي توپیر د طالبانو د ایډیالوژۍ په زړه کې دی.

په ایران کې د زابل د سرحدي غونډ قوماندان پروېز قاسم زاده، تسنیم خبري اژانس ته ویلي، بهرني اتباع باید ایران ته له قانوني لارو داخل شي.

هغه ویلي، چې د ايران د سرحدي ځواکونه به د بې ناقانونه ننوتونکو وګړو سره قاطع چلند وکړي او دا کسان به مسوولو چارواکو ته له سپارل کېدو وروسته له ایران وشړل شي.

ایران په دې وروستیو میاشتو کې د کډوالو د نیولو او شړلو بهیر چټک کړی دی.

د ایران د اسلامي جمهوریت چارواکو ویلي دي، چې د روان کال په څلورو میاشتو کې څه باندې ۲۲۵ زره افغان کډوال په ایران کې نیول شوي او بیرته افغانستان ته لیږل شوي دي.

د روسیې امنیتي خدماتو ادارې د دغو کسانو د نیولو ویډیو خپره کړې ده. له انځورونو داسې ښکاري چې دا کسان د شپې نیول شوي دي.

د روسیې د امنیتي خدماتو ادارې یا اېف اېس بي د خبرپاڼې په اساس، دغو نیول شویو کسانو د نړیوال خلافت د جوړولو، د سیکولر ټولنو د بنسټونو د ویجاړولو او په زور د اوسني حکومت د نسکورولو اقدام سره د روسیې د اساسي قانون ضد کړنې ترسره کولې.

لا تر اوسه د نیول شویو کسانو پیژندګلوي او ملیت نه دی اعلان شوی.

د روسیې امنیتي خدماتو اداره وايي، له نیول شویو کسانو سره یوه اندازه بهرنۍ پیسې، د حزب التحریر تبلیغاتي مواد، مخابراتي او الکترونیکي وسایل چې په ترهګریزو فعالیتونو کې ترې کار اخیستل کیږي هم تر لاسه شوي دي.

د ۲۰۲۳میلادي کال په جنورۍ کې روسیې د کریمیا په ښار کې د حزب التحریر ډلې ۹ غړي په خپلو لیکو کې د مسلمانانو د استخدام په تور ونیول.

په مې میاشت کې د پولیو د بیړنۍ کمیټې د غونډې د وروستي راپور له مخې، روان میلادي کال یوازې په ننګرهار ولایت کې د دغې ناروغۍ پنځه پېښې ثبت شوې دي.

دغه کمېټه په خپل ۳۶م راپور کې وايي، چې د روان کال په ترڅ کې ۳۲ پېښې ثبت شوې چې یوه په سوېل او بله په بلخ کې ده او نور ټولې د افغانستان په ختیځو سیمو کې دي.

دغه سازمان هیله څرګنده کړې، چې په افغانستان کې د پولیو د قربانیانو شمېر مخ په کمېدو او د وګړو روغتیايي خوندیتوب په ښه کېدو دی، خو په عین حال کې یې ټینګار کړی، چې په سیمه کې د دغې ناروغۍ د بشپړ کنټرول لپاره پکار ده چې روغتیایي پروګرامونه په منظمه توګه دوام ومومي.

دغه سازمان خبرداری ورکړی چې د افغانستان او پاکستان تر منځ د ډېرو وګړو تګ راتګ ته په پام په افغانستان کې له روغتیايي کمپاینونو «شا تګ»په پاکستان کې د ناروغیو د کنټرول پروګرام ته خطر پېښوي.

د دغه نړیوال روغتيايي سازمان د موندنو له مخې، د افغانستان په سوېل کې د پولیو واکسین په نه پلي کیدو سره به په دغو سیمو کې د دې ناروغۍ خطر زیات شي.