ملګري ملتونه په بلخ کې د ښځو لپاره د غالۍ اوبدلو او تولید مرکز جوړوي

د کډوالۍ د ادارې ویاند دنیل باخ د سویس راډیو او ټلویزیون ته وویل، هغه پناه غوښتونکي چې په دې حکم کې شاملیږي اوس د بهرنیو سفرونو لپاره د سویس شین پاسپورت ترلاسولی شي.

هغه وويل، دغه پناه غوښتونکي له دې پاسپورتونو سره نږدې ټولو هېوادونو ته سفر کولی شي.

په افغانستان د طالبانو له واکمنۍ وروسته او په هېواد کې د پاسپورتونو پر وېش بندیز لګولو سره، په سویس کې ۳۰ زره افغان پناه غوښتونکو او کډوالو ونه شو کړای چې د سفر معتبر اسناد تر لاسه کړي.

د سویس د کډوالۍ ادارې د ویاند په وینا، نوي مقررات په ټولو هغو افغانانو پلي کیږي چې په سویس کې د اوسیدو اجازه لري.

ښاغلي باخ زیاته کړه، چې پناه غوښتونکي یا هغه کسان چې لنډمهاله استوګنه لري د ښه دلیل په لرلو سره ځانګړی پاسپورت ترلاسولی شي.

د جرمني ولسمشرۍ ماڼۍ د چهارشنبې په ورځ -د وږی لومړۍ- د «جلاوطنۍ شپه» په نوم د افغانستان، ترکیې، اوکراین، سریلانکا، سوریې، عراق، ایران او بیلاروس د ځینې جلاوطنه لیکوالو کوربنه وه.

په دې محفل کې، چې بیکتاش سیاوش هم وربلل شوی و، د جرمني ولسمشر ته یې په افغانستان کې د روان وضعیت په ځانګړې توګه د ښځو پر وړاندې د «طالبانو د ظلمونو» یادونه وکړه.

بیکتاش سیاوش افغانستان انټرنشنل ته وویل چې هغه د جرمني له ولسمشر څخه وغوښتل چې د لومړني هېواد په توګه دې د ښځو په وړاندې د طالبانو «د جنسیتي توپیر جرمونه» په رسمي توګه د «جنسي اپارتاید» په توګه پیژني.

د هغه په خبره، د دې غونډې په څنډه کې د جرمني ولسمشر ده ته د طالبانو پر وړاندې د نړیوالو د دوه ګوني دریځ په اړه ویلي دي.

ښاغلي شټاین مایر وویل، په نړۍ کې د بشري حقونو ځینې مدافعین د طالبانو په چلند کې د بدلون هیله لري، خو نور بیا غواړي چې پر طالبانو د حساب ورکولو لپاره فشار زیات شي.

خو د جرمني ولسمشر ویلي، چې دغه هېواد د نړیوالې ټولنې د یوه غړي په توګه په تېرو دوو کلونو کې د طالبانو کړنې مایوسوونکي او د اندېښنې وړ ګڼي.

د ښځو په وړاندې د طالبانو د سیاستونو له امله، د بشري حقونو سازمانونه او مدافعین په دې باور دي چې دا ډله د "جنسیتي توپیر" تګلار پلې کوي.

د افغانستان لپاره د بشري حقونو په برخه کې د ملګرو ملتونو ځانګړي خبریال ریچارډ بنټ، د روان کال د غبرګولي په میاشت کې د دغه سازمان د بشري حقونو د شورا په غونډه کې وویل، چې په افغانستان کې د ښځو پر وړاندې «سخت او سیستماتیک توپیر» د جنسیتي توپیر په توګه ګڼل کېږي.

هغه ټینګار وکړ چې جنسیتي توپیر د طالبانو د ایډیالوژۍ په زړه کې دی.

په ایران کې د زابل د سرحدي غونډ قوماندان پروېز قاسم زاده، تسنیم خبري اژانس ته ویلي، بهرني اتباع باید ایران ته له قانوني لارو داخل شي.

هغه ویلي، چې د ايران د سرحدي ځواکونه به د بې ناقانونه ننوتونکو وګړو سره قاطع چلند وکړي او دا کسان به مسوولو چارواکو ته له سپارل کېدو وروسته له ایران وشړل شي.

ایران په دې وروستیو میاشتو کې د کډوالو د نیولو او شړلو بهیر چټک کړی دی.

د ایران د اسلامي جمهوریت چارواکو ویلي دي، چې د روان کال په څلورو میاشتو کې څه باندې ۲۲۵ زره افغان کډوال په ایران کې نیول شوي او بیرته افغانستان ته لیږل شوي دي.

په مې میاشت کې د پولیو د بیړنۍ کمیټې د غونډې د وروستي راپور له مخې، روان میلادي کال یوازې په ننګرهار ولایت کې د دغې ناروغۍ پنځه پېښې ثبت شوې دي.

دغه کمېټه په خپل ۳۶م راپور کې وايي، چې د روان کال په ترڅ کې ۳۲ پېښې ثبت شوې چې یوه په سوېل او بله په بلخ کې ده او نور ټولې د افغانستان په ختیځو سیمو کې دي.

دغه سازمان هیله څرګنده کړې، چې په افغانستان کې د پولیو د قربانیانو شمېر مخ په کمېدو او د وګړو روغتیايي خوندیتوب په ښه کېدو دی، خو په عین حال کې یې ټینګار کړی، چې په سیمه کې د دغې ناروغۍ د بشپړ کنټرول لپاره پکار ده چې روغتیایي پروګرامونه په منظمه توګه دوام ومومي.

دغه سازمان خبرداری ورکړی چې د افغانستان او پاکستان تر منځ د ډېرو وګړو تګ راتګ ته په پام په افغانستان کې له روغتیايي کمپاینونو «شا تګ»په پاکستان کې د ناروغیو د کنټرول پروګرام ته خطر پېښوي.

د دغه نړیوال روغتيايي سازمان د موندنو له مخې، د افغانستان په سوېل کې د پولیو واکسین په نه پلي کیدو سره به په دغو سیمو کې د دې ناروغۍ خطر زیات شي.

طالبان د جمعې په ورځ د یوه راپور په خپرولو سره وايي، دغه کوډګر یې د کابل شپږمه ناحیه کې نیولی دی.

د طالبانو امر بالمعروف او نهې له منکر وزارت وايي، چې کوډې او جادو په اسلام کې ناروا دي.

دغه وزارت نږدې دوه اونۍ مخکې په کابل او ولایتونو کې خپلو کارمنانو ته لارښوونه وکړه چې کوډګر ونیسي او د قانون منګولو ته یې وسپاري.