ایران وايي د کورني قانون له مخې د یورانیمو بډایول دوام لري

لیکوال او ژورنالېست نور ولي سعید شینواری، چې د دغې غونډې له جوړوونکو څخه دی؛ افغانستان انټرنشنل-پښتو ته وویل؛ دا لومړی ځل دی، چې په اروپا کې په زرګونه خلک د خپلواکۍ د جشن په پار راټولیږي او یاد جشن څو برخې لرلې.

هغه زیاتوي:” په دې غونډه کې له پنځو زرو زیاتو کسانو برخه لرله، چې د غونډۍ لومړۍ برخې په توګه د اماني دورې یو مستند فلم خپور شو او دویمه برخه یې د نجونو د زده کړو په اړه پیغامونه وو”.

د شینواري په خبره، چې په دغه جشن کې د هنر، ژورنالېزم، ادبیاتو، ژبپوهنې او نورو ټولنیزو علومو مخکښانو ته ایوارډونه هم ورکړل شول.

هغه وویل: "دغه جشن په کولن کې د افغانستان کلتوري ودې ټولنې، هیله تلویزیون او ایوانټ پالاسټ هوټل په کوربه توب ترسره شو".

نوموړی وايي، چې په غونډه کې مشاعره هم وشوه او ورپسې ملي او حماسي سندرې واورول شوې.

شینواري زیاتوي، چې له دغې غونډې یې موخه په اروپا کې د افغانانو راټولول او د افغانستان د ملي او تاریخي ورځو یادونه وه.

د یادونې وړ ده، چې په تېرو شلو کلونو کې دا لومړی ځل دی، چې په جرمني کې په دومره لویه کچه فرهنګي او تاریخي غونډه جوړیږي.

له دې وړاندې د امریکا په کلفرونیا ایالت کې یو شمېر افغانانو د افغانستان د خپلواکۍ د ۱۰۴مې کلیزنې نمانځغونډه کړې وه.

د پېښې پر مهال ټول ۲۳ پوځیان په چورلکه کې سپاره وو.

ویل کېږي ټول سپاره کسان، چې امریکايي پوځیان دي، ټپیان شوي دي.

د اسټرالیا لومړي وزیر دا پېښه «ناورین» بللې ده.

د اسټرالیا دفاع وزارت د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د اسټرالیا دفاعي ځواکونه په دې پېښه کې شامل نه دي.

په دې وروستیو کلونو کې په ارام سمندرګي کې د ټلوالې اصلي غړیو امریکا او اسټرالیا د چین پر وړاندې پوځي همکارۍ زیاتې کړې دي.

په دې مانورو کې د امریکا، اسټرالیا، انډونیزیا، فلیپین او ختیځ تیمور نږدې دوه نیم زره سرتېري ګډون لري.

په شپېتمه لسیزه کې د امریکا د مدني حقونو د غورځنګ لاریون د امریکا له بېلابېلو برخو څخه شاوخوا ۲۵۰ زره کسان واشنګټن ته راوبلل، چې د توکم، رنګ، مذهب او جنسیت د هر ډول تبعیض پر ضد لاریون وکړي.

د مدني حقونو د ملاتړ د مرکز مشرې (مارګرېت هوانګ) وویل، ۶۰ کاله وړاندې دغه لاریون لاره پرانیسته او له تبعیض سره د مبارزې لپاره یې نوې وسیلې جوړې کړې.

په ورته مهال اغلې هوانګ زیاته کړه، چې په امریکا کې نوي قوانین "د رایې ورکړې حق اخلي" او د نرښځيو د ټولنې حقونه په نښه کوي، چې د شپېتمې لسیزې د مدني حقونو غورځنګ لاسته راوړنې ګواښي.

لاریون کوونکو د "عدالت نه‌شته، سوله نه‌شته" شعارونه ورکول او په امریکا کې یې د تور پوستو پر وړاندې وسله‌وال تاوتریخوالي وغندل.

د مدني حقونو مشر مارتین لوټر درېیم کېنګ، د مدني حقونو غورځنګ د مشر زوی او د هغه لمسی یولاندا ریني کېنګ هم په دې غونډه کې وینا وکړه.

په ۱۹۶۳ کال د مارتین لوټر کېنګ وینا د «یو خوب لرم» تر عنوان لاندې د امریکا په تاریخ کې یوه له مهمو او مشهورو ویناوو څخه شمېرل کېږي.

کېنګ په دې ۱۸ دقیقې وینا کې، د یوه خوب په اړه خبرې کوي چې په هغه کې د امریکا ټولنه له هر ډول تبعیض او نا برابرۍ څخه پاکه انځور شوې ده.

ټاکل شوې د امریکا ولسمشر جوبایډن او د هغه مرستیال کاملا هاریس د دوشنبې په ورځ د دغه لاریون له سنبالوونکو سره وګوري.

د پوليسو چارواکو ويلي، چې د دغې پېښې قربانيان دوه نارينه تورپوستي او يوه تورپوستې مېرمن ده.

د جکسن ویل ښاروال (جې،کې، واټرز) وویل، چې برید کوونکي له دې پېښې مخکې رسنیو، پولیس چارواکو او خپلې کورنۍ ته څو لیکونه لیکلي وو، چې له تورپوستو څخه یې خپله کرکه په کې څرګنده کړې وه.

د امریکا د فدرالي څېړنو د ادارې چارواکو ویلي، چې دوی په دې برخه کې د «کرکې له امله جنایت» په نامه خپلې څېړنې پیل کړې دي.

د شمېرو له مخې، سږ کال په امریکا کې د وسله‌وال تاوتریخوالي پېښې ۴۶۹ ته لوړې شوې دي.

هغه زیاته کړې، چې په دې وروستیو کې د ده د نيول شویو ملګرو په ځانګړي ډول د پاکستان په پخوانۍ قومي اسمبلۍ کې د سویلي وزیرستان د خلکو استازي علي وزیر څخه غوښتل شوي، چې نور په ورته غونډو کې برخه وانخلي.

ټيک لس ورځې وړاندې د پښتون ژغورنې غورځنګ د اسلام اباد په څنډو کې يوه لويه غونډه وکړه، چې پکې د دغه غورځنګ مخکښو غړو د پاکستان پر حکومت او پوځ توندې نيوکې وکړې او هغوی يې د پښتنو په سيمو کې په امن راوستلو کې پاتې وبلل.

پښتين په خپل دغه ويډیویي پیغام کې ویلي، چې د ده له تازه نيول شویو ملګرو څخه د څېړنو پر مهال غوښتل شوي چې: « زموږ دا اوس نیول شويو ملګرو ته يې ويلي، چې تاسو په پښتنو سیمو کې د طالبانو د بیا راتلو په وړاندې ولې درېږئ او شور جوړوئ؟ هغو پرېږدئ چې راشي دا د دوی خپلې سېمې دي.»

په دې وروستیو کې د پښتون ژغورنې غورځنګ له شمالي وزیرستان نیولې بیا تر سویلي پښتونخوا کوېټې پورې په ټولو پښتنو سیمو کې د طالبانو د بېرته راتلو په وړاندې د (امن جرګې) تر نامه لاندې پراخې غونډې کړې دي او په خپلو سیمو کې يې د طالبانو د بيا راتګ په وړاندې مخالفت کړی.

منظور پښتين وړاندې وايي چې:«علي وزیر ته يې په زندان کې ویلي، چې موږ دې که دلته ووژنو نو څوک به ستا پوښتنه راڅخه وکړي؟ دا د افسوس ځای دی.»

منظور پښتن په خپلو پلویانو په دې ويډیو کې غږ کړی، چې د را روانې سېپټمبر میاشتې په لومړۍ ورځ به په کويټه، کراچۍ او پېښور کې احتجاجي غوندې کوي او په پښتنو سیمو کې د امن راستلو په پار به داسې غونډو ته دوام ورکوي.