په تاجېکستان ځمکې ښویېدنې او بارانونو ۱۵ کسان وژلي

ګارډین لیکي، چې طالب چارواکو د دغو ځانوژنو په اړه معلومات نه دي خپاره کړي.

ګارډین دا راپور د عامه روغتونونو او رواني روغتیا کلینیکونو څخه د راټولو شويو معلوماتو پراساس لیکلی.

په همدې حال کې ویل شوي، چې طالبانو په یو شمېر ولایتونو کې د روغتیايي مرکزونو کارکوونکي د ځانوژنو د شمېرو په اړه له معلوماتو ورکولو منع کړي دي.

ګارډین ورځپاڼې د دوشنبې په ورځ (سنبله ۶) لیکلي: "معلومات ښيي چې افغانستان د نړۍ یو له هغو څو هېوادونو څخه دی، چې ښځې پکې د نارینه وو په پرتله زیاتې ځان وژنې کوي."

د دغه راپور له مخې؛ د ملګرو ملتونو چارواکو او د بشري حقونو فعالانو په افغانستان کې د ښځو د ځان وژنې د زیاتوالي په اړه خبرداری ورکړی دی.

د دغو چارواکو په وینا؛ په ټولنه کې د ښځو د حضور د محدودولو، د نجونو پر زده کړو د بندیز لګولو، پارکونو، حمامونو او نورو عامه ځایونو ته د هغوی د ورتګ د بندیز په اړه د طالبانو حکمونو د افغان ښځو وضعیت کړکېچن کړی دی.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د ښځو د برخې استازې الیسون ډیویډیان وايي؛ افغانستان د ښځو د حقونو د کړکېچ له امله د رواني روغتیا له بحران سره مخ دی.

الیسون ډیویډیان وویل: "موږ په اوسنیو شرایطو کې د ښځو او نجونو د ډېرېدونکي شمېر شاهدان یو چې د ژوند پرځای مرګ غوره کوي."

د ګارډین په وینا؛ په افغانستان کې د ښځو د ځان وژنې شمېره د ښځو د مایوسۍ ژوروالی ښيي.

ورځپاڼې زیاته کړې، چې په افغانستان کې ځان وژنه د شرم خبره ده او اکثره وخت دا پېښې پټېږي.

حتا ځینې ښځې چې د ځان وژنې هڅه کوي بیا وروسته د درملنې لپاره نه منل کیږي او هغه چې مړې کیږي کېدای شي پرته له نوم څخه ښخې شي.

د دې رسنۍ په وینا؛ د ازادۍ او هیلو له لاسه ورکول، په زوره او کم عمره ودونو زیاتوالي په تېرو دوو کلونو کې افغان مېرمنې ډېرې زیانمنې کړې دي.

ګارډین د یوې نجلۍ کیسه رابرسیره کړې چې د ډاکټرې کېدو خوب یې لیدلی و؛ خو د طالبانو له خوا د نجونو د تعلیم د بندولو له حکم وروسته یې دا خوب پوره نه شو.

دغې اتلس کلنې نجلۍ د غور ولایت په مرکز کې وویل: «ما دوه لارې درلودې، یا به ما نشه یي توکو روږدی تره زوي سره واده کړی وی او بدبخته ژوند به مې تېروه او یا به ځان وژنه کومه". هغه وايي، چې دې دویم انتخاب غوره یې کړی و.

لطیفې روغتون ته له لېږدولو او د هوش ته د راتلو وروسته وویل، چې که د هغې د تره زوی چې په نشه یې توکو روږدي دی او بیا ځلې له هغه سره واده ته اړ کړ ی شي، نو بیا به ځان وژنه وکړي.

په روسیه کې د امریکا سفارت تراوسه په دې اړه څه نه دي ویلي.

د روسیې امنیتي ادارې، په جاسوسۍ د تورن کس د نیول کېدو ویډیو هم خپره کړې ده.

د روسیې امنیتي ادارې ( ف‌اس‌ب) ویلي، چې نیول شوي کس تر دې وړاندې په ولاډیوسټوک کې د امریکا په قونسلګرۍ کې کار کاوه.

د روسیې دولتي رسنیو د (ف‌اس‌ب) په حواله ویلي، نیول شوي کس د ۲۰۲۲ کال له سپټمبر راهیسې د امریکا له لوري یوه ماموریت ته ګمارل شوی و چې په اوکراین کې د روسیې د پوځي عملیاتو په اړه معلومات راټول کړي.

په قامي اسمبلۍ کې د سویلي وزیرستان استازی د اګسټ په ۱۹مه، او ایمان مزارۍ د اګسټ په شلمه په اسلام اباد کې پولیسو تر هغه وروسته ونیوله، چې د پښتنو د حقونو د دفاع په موخه د پښتون ژغورنې غورځنګ د مشر له‌خوا په وربلل شوې غونډه کې یې د پاکستان پر حکومت سختې نیوکې وکړې.

پاکستاني پولیسو تر نیول کېدو وروسته وویل، چې دغه دواړه یې د حکومت پر وړاندې د بغاوت په تور نیولي؛ خو دا هغه تورونه دي چې د پښتون ژغورنې غورځنګ وار له مخه رد کړي دي.

پي ټي اېم یا د پښتون ژغورنې غورځنګ ویلي، چې علي وزیر د قانون سره سم د پښتنو د حقونو په دفاع کې غږ پورته کړی دی.

تر دې وړاندې هم علي وزیر څو ځلي د پاکستان د حکومت له‌خوا په ورته تورونو بندي شو،ی چې بیا وروسته بېرته خوشې شوی دی.

هغه وویل، د زده‌کړو په برخه کې دا جامې د فرانسې د سېکولر قانون سره په ټکر کې دی.

په ۲۰۰۴ کال کې فرانسې د زده‌کوونکو لپاره پر مذهبي جامو بندیز ولګاوه او په ۲۰۱۰ کال کې يې ځانګړې مذهبي نښې لکه صلیب، مذهبي خولۍ او پړونی منع کړل.

څه موده وړاندې د فرانسې سترې محکمې هم د دغه هېواد د فوټبال فدراسیون له لوري د سیالیو پر مهال د ښځینه فوټبالرانو پر حجاب بندیز تصویب کړ.

دا پېښه له هغه وروسته ثبت شوې وه، چې د دغه بندیز پر ضد د فرانسې د مسلمانو ښځینه فوټبالرانو د یوې ډلې له لوري اعتراض شوی و.

په فرانسه کې پر مذهبي جامو له بندیز سره سره، د حجاب (عبایه) اغوستل تراوسه پورې نه و منع شوی.

د فرانسې د پوهنې او روزنې وزیر وویل: "ما پرېکړه کړې، چې نور به په ښوونځیو کې حجاب نه اغوستل کېږي." هغه زیاته کړه: "کله چې تاسو ټولګي ته ننوځئ، تاسو باید د زده‌کوونکو دین یوازې د هغه په لیدلو سره و نه پېژنئ."

په فرانسه کې د ښي او کیڼ اړخو تر منځ له اوږدو بحثونو وروسته دا ډول پرېکړه شوې ده.

په دغه هېواد کې ښي او افراطي ښي اړخو پر حکومت له فشار راوړلو سره د بندیز غوښتنه کړې؛ خو کیڼ اړخي وايي، چې دا د اتباعو مدني ازادۍ تر پښو لاندې کوي.

په فرانسه کې د ښي اړخي جمهوري غوښتوونکي ګوند مشر د دغه هېواد د پوهنې وزیر د دغه ګام هرکلی وکړ او ویې ویل: «موږ څو، څو ځله غږ کړی چې زموږ په ښوونځیو کې دې پر حجاب بندیز ولګیږي. »

خو د مذهبي جامو، په ځانګړې توګه د اسلامي جامو بحث یو ځل بیا هغه وخت زور واخیست، چې په ۲۰۲۰ کال کې یو افراطي چیچنیايي کډوال د خپل ښوونکي سر غوڅ کړ، چې زده کوونکو ته یې "ولې" د پیغمبر محمد صلی الله علیه وسلم انځورونه ښودلي وو.

نوموړي د رادا خبري شبکې سره په مرکه کې ټینګار کړی، زموږ یوازې پاتې کېدل لوی ګواښ دی.

د ښاغلي زیلینسکي په وینا، اوکراین هڅه کوي څو د لا زیاتو هېوادونو ملاتړ ترلاسه کړي.

پر اوکراین د روسیې له برید وروسته اروپا او امریکا له کییف سره سیاسي، مالي او تسلیحاتي ملاتړ وکړ او دغه هېواد ته یې هر ډول پرمختللې وسلې ورکړې.

د متحده ایالاتو په ګډون د ګڼو هېوادونو چارواکو ویلي، چې دوی نه غواړي اوکراین ته استول شوې وسلې د روسیې په خاوره برید کې وکارول شي.

له دې سره مسکو ادعا کوي، چې اوکراین د روسیې په خاوره کې د برید لپاره له امریکا څخه ترلاسه شوي خوشه‌یې بمونه کاروي.

د روسیې د بلګورود والي ویاچسلاو ګلادکوف د شنبې په ورځ وویل، اوکراین د خوشه‌یي وسلو په کارولو سره پر دغه ښار برید کړی دی.

هغه ادعا وکړه، چې په دې بريد کې درې روسي ملکي وګړي ټپيان شوي دي.