فاکس نیوز : د اداري خنډونو له امله د ایس ای وي زرګونه غوښتنلیکونه ځنډول شوي

ځايي خلکو چې د امنیتي ستونزو له امله يې نه غوښتل نوم يې یاد شي، وويل چې دغه ١٧ کسان د جوشان، سبزنالې او واغ کليو اوسېدونکي دي.

د يادو سرچينو په وينا، طالبانو کوچيانو ته د پنځه ميليونه افغانيو له ورکړې وروسته دغه ۱۶ تنه يې وروسته له ضمانت اخیستلو خوشې کړي، خو ټاکل شوې چې اوولسم کس يې چې د غزني ښار په یوه روغتون کې تر درملنې لاندی دی وروسته به بېرته زندان ته ولیږدول شي.

زمونږ سرچینو زیاته کړې چې، طالبانو دغه سړی سخت شکنجه کړی او له همدې امله روغتون کې تر درملنې لاندې دی.

دې سرچینې څرګنده کړې، په دغه موده کې چې یاد شمیر کسان په بند کې وو، د طالبانو استازو دوی ته اجازه نه ورکوله، چې د خپلو خپلوانو په ګډون دې له چا سره وویني او هره ورځ به یې د دوی پر بندخونې اوبه ور پاشلې.

د ځایي خلکو په وینا، په دغه موده کې طالب جنګیالي ددوی کلیو ته ورغلي و چې په دغو کلیو کې ورته نور کسان هم ونیسي.

د دغو کسانو د مالوماتو له مخې، کوچيانو ادعا کړې چې د اجرستان (دايه) او ناور د پولو په دښته کې د شپې له خوا د دوى ٢٣٠ پسونه ورک شوي او دوه شپانه هم وژل شوي دي.

د دوی په خبره، د طالبانو سیمه ییزو چارواکو د ناور د دغو درېیو کلیو پر اوسېدونکو فشار راوړی، څو د کوچیانو د پسونو په بدل کې پنځه میلیونه افغانۍ ورکړي.

دا په داسې حال کې ده، چې په دې وروستیو کې د کوچیانو او د جلریز ولسوالۍ د کلیو د اوسیدونکو د شخړو د هواري شورا د یوې غونډې ویډیو په خواله رسنیو کې خپره شوې، چې یو کس پکې د شورا پریکړه لولي.

د دې پرېکړې له مخې، "د کوچیانو او کلیوالو ترمنځ ټولې شخړې" چې ډیری یې د کوچیانو د بریدونو او د هزاره کلیوالو د کورونو سوځولو پورې تړاو لري، په عمومي بخښنه کې شاملې شوې، خو د کوچیانو د ادعا په قضیه کې بیا پریکړه شوې چې هزاره ګان دې د مینې او ورورګلوۍ له مخې دوی ته یو میلیون او۷۵۰زره افغانۍ ورکړي.

د شخړو د هوارۍ شورا چې د طالبانو تر واک لاندې فعالیت کوي، په خپله پرېکړه کې زیاته کړې ده چې، که له دواړو خواوو څخه یو له دغې پرېکړې سرغړونه وکړي، باید ۵ لکه افغانۍ جریمه ورکړي.

د طالبانو ځايي چارواکو تر اوسه د دغو دواړو پيښو په اړه په رسمي ډول څه نه دي ويلي.

د ۱۴۰۰ لمریز کال د زمري په میاشت کې د طالبانو له واکمنیدو وروسته دغې ډلې د کوچیانو د بې بنسټه ادعاوو له مخې هزاره ګان تر سخت فشار لاندې راوستي دي او دوی یې په ډلییزه توګه مجازات کړي دي.

بنګله دېش پچه وګټله او د توپ وهنې پرېکړه یې وکړه. دغې لوبډلې په ۵۰ اورونو کې د خپلو پنځو لوبغاړو په له لاسه ورکولو سره افغانستان ته د ۳۳۵ منډو هدف وټاکه. افغانستان ټاکل شوي هدف ته ونه رسېد او له ماتې سره مخ شو.

دا لوبه نن د پاکستان د لاهور ښار په ۲۷ زره کسیز قذافي لوبغالي کې ترسره شوه، چې افغان لوبډلې په ۴۴،۳ اورونو کې خپلو ټولو لوبغاړو په له لاسه ورکولو سره ۲۴۵ منډې جوړې کړې وې او بنګله دېش ترې په ۸۹ منډو وګټله.

په لومړۍ پاڼۍ کې د بنګله دېش له لوري مهدي حسن او نجم الحسین شانتو په ترتیب سره ۱۱۲ او ۱۰۴ منډې وکړې. دغو دوو لوبغاړو د بنګله دېش لپاره د ټولو ۳۳۴ منډو له جملې ۲۱۶ منډې وکړې او د خپل هېواد په بریا کې یې ستر رول ولوباوه.

د لوبې په دویمه نیمايي کې د افغانستان له لوري ابراهیم ځدراڼ په ۷۵ منډو او حشمت الله شهیدي ۵۱ منډو جوړولو سره تر نورو لوبغاړو ښه وځلېدل.

د توپ وهنې په برخه کې د بنګله دیش له لوري تسکین احمد څلور او شریف الاسلام درې ویکټې واخیستې.

د دې لوبې پایله د دواړو لوبډلو لپاره ډېره مهمه او حیاتي وه، په ځانګړې توګه د بنګله دېش لپاره چې څو ورځې وړاندې یې په دې جام کې خپله لومړۍ لوبه سریلانکا ته بایللې وه. دا د دوی لپاره یوازینی چانس پاتې و، چې وروستیو څلورو ټیمونو او اتلولۍ ته ورسي.

تر دا مهاله په دویم ګروپ کې د سریلانکا او افغانستان لوبډلو یوه - یوه لوبه کړې او بنګله دېش دوه لوبې کړي دي. د افغانستان راتلونکې لوبه به دوه ورځې وروسته په همدې لوبغالي کې له سریلانکا سره وي.

خو په ورته وخت کې په روانه میاشت کې له افغانستان څخه پاکستان ته واردات ۷۶.۳۲ سلنه کم شوي دي.

د نیشن ورځپاڼې د راپور له مخې؛ پاکستان د جولای په میاشت کې له افغانستان څخه څه د پاسه یو میلیون ډالر واردات کړي چې تېر کال شاوخوا څلور میلیونه ډالره وو.

د پاکستان د دولتي بانک "SBP" د شمېرو له مخې؛ د روان کال په جولای میاشت کې افغانستان ته ټولټال صادرات ۴۲.۱۷۳ میلیونه ډالره ښودل شوي وو. دا شمېره تېر کال (۲۰۲۲) شاوخوا ۳۱.۷۵۷ میلیونه ډالره وه.

سربېره پر دې؛ د پاکستان د دولتي بانک میاشتنۍ احصایې د صادراتو په مقدار کې بدلونونه ښیي، چې د جولای په میاشت کې صادرات د جون په پرتله شاوخوا 3.39٪ کمښت ښیي.

د روان کال په لومړیو میاشتو کې د پاکستان په صادراتو کې کموالی یوازې تر افغانستان پورې محدود نه و؛ بلکې په ټولیز ډول نورو هېوادونو ته د پاکستان صادرات ۴.۵۵ سلنه کموالی ښيي چې په ټولیز ډول له ۲۲۱۷.۰۴۹ میلیون ډالرو څخه ۲۱۱۶.۰۳۰ میلیون ډالرو ته راټیټ شوی دی.

له افغانستان څخه د پاکستان د وارداتو له کمېدو سره- سره د پاکستان د دولتي بانک میاشتنۍ احصایې ښيي، چې د روان کال په جولای میاشت کې په وارداتو کې سل په سلو کې زیاتوالی راغلی دی.

یاد مرکز نن یکشنبه ( د وږي ۱۲مه) ویلي، چې طالبانو په پکتیا کې د اریانا نیوز خبریال حبیب الله سراب، په کونړ کې ازاد خبریال پرویز څرګند او په اروزګان کې د ملي تلویزون خبريال همدرد له زندانه خوشي کړل.

له دې وړاندې طالبانو پنځه نور خبریالان خوشې کړي وو، خو د هغوی د جرمونو په اړه یې څه نه وو ویلي.

د طالبانو استخباراتو یاد خبریالان په تېرې یوې میاشت کې په پرلپسې ډول نیولي، خو پر دوی د ورپورې تورونو او شکونو په اړه یې تر اوسه هم رسنیو ته څه نه دي ویلي.

بل خوا په روانه میاشت کې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزیر خیرالله خیرخوا ویلي، چې په تېر یو کال کې د خبریالانو د نیولو او شکنجې هېڅ داسې کومه پېښه ورسره نه ده ثبت شوې.

تر دې وړاندې ملګرو ملتونو او د بې پولې خبریالانو ټولنې هم د خبرپاڼو په خپرولو سره د دغو خبریالانو پر نیونې اندېښنې ښودلې وې، او له طالبانو یې غوښتي وو، چې نیول شوي خبریالان دې بې له قید او شرطه خوشې کړي.

د بې پولې خبریالانو ټولنې دا هم ویلي و، چې د دغو خبریالانو نیونه د طالبانو د هغو څرګندونو خلاف ده، چې د بیان د ازادۍ په اړه یې کړې وې.

تر دې وړاندې هم دغه سازمان ویلي و، چې په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته په دغه هېواد کې د خبریالانو وضعیت د ژورې اندېښنې وړ دی

د یادونې وړ ده، چې لا هم د طالبانو د استخباراتو په زندانونو کې یو شمېر خبریالان او مدني فعالان زنداني دي؛ مګر تر اوسه یې طالبانو د جرم په اړه څه نه دي ویلي.

دغو ښځینه فعالانو د طالبانو تر کنټرول لاندې افغانستان کې د «جنیستي تبعیض» د په رسیمت پېژندلو غوښتنه کړې ده.

یادې اعتصاب کوونکې مېرمنې د دولسو ورځو لپاره د تېرې جمعې ورځ (د وږي ۱۰مه) راهیسې د جرمني په کولن ښار کې په یوه خېمه کې د اعتصاب په دود ناستې دي.

تمنا زریاب پریانۍ چې د دغو ښځینه لاریون کوونکو له ډلې څخه یوه ده، افغانستان انټرنشنل ته وویل؛ افغان مېرمنې په تېرو دوو کلونو کې د طالب جنګیالیو له خوا شکنجه شوي او د جنسیت له امله له بشري حقونو بې برخې شوې دي.

هغې زیاته کړه، چې په افغانستان کې "جنسي تبعیض" موجود دی او نړۍواله ټولنه په ځانګړې توګه جرمني باید په افغانستان کې د طالبانو جنسي تبعیض په رسمیت وپېژني.

اغلې پریاني همداراز ټینګار وکړ، چې د جرمني حکومت باید له طالبانو سره هر ډول تعامل څخه مخنیوی وکړي.

د مالي مرستو بندول او د طالب چارواکو د بهرنیو سفرونو بندول د دغو ښځو له نورو غوښتنو څخه دي.

تر اوسه د جرمني حکومت او د ملګرو ملتونو هېڅ یوه چارواکي په جرمني کې د دغو افغان مېرمنو د اعتصاب په اړه غبرګون نه دی ښودلی.

د یادونې وړ ده، چې په افغانستان کې د طالبانو له واک ته د رسېدو را وروسته دغې ډلې په افغانستان کې پر مېرمنو او نجونو زده کړې او کار بند کړ.